نصیحت زیبای ابن عباس
محمد الحجی / ترجمه: ابوعامر
روزی ابن عباس رضی الله عنهما به برخی از یارانش چنین گفت:
“هیچگاه در امری که به تو مربوط نیست سخن مگو مگر اینکه موقعیتی مناسب برای آن سخن بیابی و هیچگاه نه با سفیه و نه با شکیبا جدل مکن زیرا که سفیه تحقیرت می کند و شکیبا شکستت می دهد، و برادرت را تنها آنگونه یاد کن که دوست داری او در نبودنت تو را یاد کند و مانند شخصی عمل کن که می داند برای کار نیک پاداش می گیرد و برای جنایت، مواخذه می شود“
مردی از حاضران به ابن عباس گفت: “این سخن از ده هزار سخن دیگر بهتر است”
ابن عباس در پاسخ وی گفت: “هر کلمه ی آن از ده هزار سخن بهتر است!! “
درسهایی از این نصیحت:
1- هیچگاه در چیزی که به تو مربوط نیست سخن مگو: چه بسا مشکلات و فتنه های ویرانگری که به سبب سخن بی پروایی رخ داده که نه معنای سخنی را که می گویند به درستی می دانند و نه نسبت به جامعه و محیط خود درک درستی دارند. نتیجه ی آن نیز چیزی نیست جز دشمنی و دو به هم زنی و بدتر از آن قطع پیوندهای خویشاوندی و حتی اعمال تروریستی و تکفیر مردم بدون علم و آگاهی! ذر حدیث صحیح آمده است که: «من حسن اسلام المرء ترکه ما لا یعنیه» (از نشانه های خوبی اسلام شخص این است که آنچه را به او مربوط نیست ترک گوید) یعنی آنچه را خوب نمی داند و از اختصاص او نیست انجام ندهد.
2- مگر اینکه موقعیتی مناسب برای آن سخن بیابی: یعنی موقعیتی که برای آن سخن مناسب باشد و آن سخن برای آن موقعیت لازم باشد. چه بسا سخنانی که برای بزرگترها مناسب باشد و برای کوچکترها خوب نباشد و چه بسا سخنانی که عامه ی مردم آن را درک نمی کنند و نخبه گان آن را می فهمند. عقل و خرد انسان ها یکی نیست. شاید سخنی در یک مجلس مورد ثنای مردم قرار گیرد و در مجلس دیگری موجب هلاک گوینده اش شود!
3- هیچگاه نه با سفیه و نه با شکیبا جدل مکن: سفاهت در اینجا یعنی «زبان دراز به همراه انفعال شدید و تعصب بر رای گرچه اشتباه باشد» گمان می بری شخصی که چنین صفاتی دارد به طرف مقابل خود احترام خواهد گذاشت؟
بر همین اساس ابن عباس می گوید: « زیرا که سفیه تحقیرت می کند» یعنی تو را خوار و بی ارزش می کند. سفیه، حتی اگر شخص عالم و یا بزرگی در برابرش باشد همین کار را خواهد کرد! و در حدیث آمده است: «من ضامن خانه ای در پایین بهشت هستم برای کسی که جدل بیهوده را ترک گوید حتی اگر حق با او باشد» [شیخ آلبانی آن را حسن دانسته است] (یعنی پاسخ جدال بیهوده ی نادان را نمی دهد).
4- و شکیبا شکستت می دهد: انسان حلیم یا شکیبا انسانی است که دارای سینه ای گشاده است و بدی را پاسخ نمی دهد و در مجازات کسی که به او بدی کرده است عجله نمی ورزد.
پیروزی شخص شکیبا همان عزت و بزرگواری است که پیامبر خدا صلی الله علیه وآله وسلم گفته است: «هیچ مالی با صدقه کم نشد، و خداوند در برابر گذشت بنده، تنها عزت و بزرگواری او را افزود، و کسی برای خداوند تواضع پیشه نساخت مگر اینکه خداوند منزلت او را بلند گردانید». [به روایت امام مسلم] در مقابل، دشمن انسان شکیبا با اشتباهات خودش شکست می خورد!
5- و برادرت را تنها آنگونه یاد کن که دوست داری او در نبودنت تو را یاد کند: این از ضعف شخصیت و بی حیایی است که با روی خوش برادرت را ملاقات کنی اما همین که رفت شروع به بدگویی و بی آبرو کردنش نمایی! (که متاسفانه این عادت زشت رواج بسیاری دارد!) زیرا پاداش از جنس کار است و این قاعده مهم، حرمت غیبت و جزای خوبی و اخلاق نیک و عظمت درون را در بر می گیرد.
6- و مانند شخصی عمل کن که می داند برای کار نیک پاداش می گیرد: زیرا این آگاهی باعث نزدیکی بیشتر به خداوند می شود.
7- و برای جنایت مواخذه می شود: زیرا دانستن عقوبت دو جهان برای اینکه بنده دست از ستم بردارد کافی است و اگر عقوبت آخرت در درون انسان کمرنگ شو جرات او برای زیر پا گذاشتن محارم خداوند افزایش می یابد.
مطلبی در مورد زندگی نامه ابن عباس بنویسد…
به نظر بنده حقیر، هرگلی بوی خود را دارد.
علی بوی ریحان می دهد.
ابن عباس بوی چنور(گلی است خوشبو)
با سپاس
سلام چرا از حضرت علی(ع) یادی نکردی .عیبی نداره من از آن یدالله یاد می کنم.و به شما یاد آورم می شوم او کیست.
خواجه حق پیشوای راستین کوه حلم وباب علم و قطب دین
ساقی کوثر امام رهنمای ابن عم مصطفی شیر خدای
مرتضایی مجتبی جفت بتول خواجه معصوم داماد رسول
در بیان رهنمونی آمده صاحب اسرار سلونی آمده
مقتدا بی شک به استحقاق اوست مفتی مطلق علی الاطلاق اوست
یاد کردن از دیگران به معنای یاد نکردن از علی رضی الله عنه نیست. اصحاب رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم تنها یک یا دو نفر نیستند. موفق باشید.
شاگردان پيامبر رضي الله عنهم اجمعين كسانيكه به سخنان پيامبر گوش دادند و كسانيكه چهره ي نازنين پيامبر را ديدند، هرگزبه آنها اندك كلمه زشت نگوييد
آنها در بهشت خدا به سرميبرند اما من و تو از بدگويي آنها چي نفع بدست مي آورم مگر زيان.
تشكر