“سیف الدین قُطز” و پایان افسانهی شکست ناپذیری مغول
نویسنده: طارق محیایی درگهانی
نامهای کدام یک از این دو گروه به گوش شما آشناتر است و از شخصیت آنها آگاهی بیشتری دارید؟
1- جومونگ، امپراطور دریا، لینچان، هکتور، هرکول، مرد عنکبوتی ، زورو، اسپایدرمن، رستم، اسفندیار…
2- عمر بن الخطاب، علی بن ابی طالب، خالد بن ولید، صلاح الدین ایوبی، طارق بن زیاد، ملک الظاهر بیبرس…
شاید مقایسهی میان این دو گروه در ظاهر خندهدار باشد اما اگر خوب و واقعبینانه بنگریم و جوابی منصافانه، نسبت به سوال بالا بدهیم به جای خنده، اشک شرمساری بر چشمان ما حلقه خواهد بست که قهرمانان مسلمانی که تاریخ را طلایی کردند را نمیشناسیم.
علم جدید و دستاوردهای آن باعث شده تا هر کسی از آن برای پیشبرد اهداف و منافع مادی و معنوی خود استفاده کند.
از جمله دستاوردهای علم جدید، اختراع رادیو، تلفزیون و ماهواره و سایر وسایل ارتباط جمعی است که بسیاری از کشورها وحکومتها از آن برای ترویج فرهنگ و عقاید و زنده کردن افسانه های خود، استفاده می کنند.
فیلمهایی که به نام قهرمانان افسانهای هر کشور ساخته میشوند از این نوع میباشند. شرق و غرب برای زنده کردن نام این قهرمانانی که هرگز وجود خارجی نداشته و یا در مدح و ذکر قدرت آنها بیش از حد واقع مبالغه میکنند، ملیارها دلار هزینه میکنند، اما در این میان نام قهرمانان و ابرمردهای تاریخ اسلام، در میان کتابها، به فراموشی سپرده شده است.
نام اشخاص افسانه ای شرق و غرب، ورد زبان کودکان وجوانان و بزرگان ما شده است، ولی ذکری از خالد بن ولید، قهرمانان جنگهای صدر اسلام که در هیچ جنگی شکست نخورد و پیامبر به او لقب سیف الله المسلول (شمشیر از نیام کشیده شدهی خداوند) را داد، نیست.
از طارق بن زیاد که قدم بر سرزمین اندلس (اسپانیا) نهاد و کشتیها را پشت سرش به آتش کشید و با تعداد معدودی سربازِ مجاهد آنجا را فتح کرد، سخنی بمیان نمیآید.
از عماد الدین زنکی و فرزند رشید او، نور الدین محمود زنکی و جانشین شایستهی آنها، صلاح الدین ایوبی که قهرمانان جنگهای صلیبی و فاتحان آن هستند، فقط نامشان باقی مانده است.
نام سیف الدین قطز، در هم شکنندهی لشکر مغولان، قهرمان نبرد عین جالوت برای ما غریب است.
کمتر کسی از ما شخصیت سلطان محمد دوم عثمانی را که بزرگترین و کهنترین امپراطوری مسیحی را شکست داد و با در هم شکستن دژها و دیوارهای محکم و بلند قسطنطنیه و تصرف آن، لقب فاتح را برای خود جاودانه کرد، آگاهی دارد.
اگر بخواهیم فقط نام تمامی دلاورمردان تاریخ اسلام را بدون هرگونه جزئیات آن ذکر کنیم، باز هم از قدرت قلم و توان ما خارج است که بتوانیم با ذکر آنها، اوراقِ خود را مزین و مفتخر گردانیم.
کاش میشد با به تصویر کشیدن زندگی آنها چه با قلم و چه به صورت فیلم و یا هر وسیلهی دیگر، جامعهی خود را با قهرمانان واقعی و تاریخ غرور آفرین مسلمانان آشنا سازیم تا فرزندان و آیندهسازان ما به جای تقلید و افتخار به شخصیتهای افسانهای که هیچ واقعیت تاریخی نداشته و با فرهنگ وتمدن مابیگانه هستند، آنها را الگو و سرمشق و باعث افتخار خود قرار دهند.
در مقالات بعدی ان شاءالله سعی خواهم کرد تا به معرفی بعضی از این قهرمانان که تاریخ ما را ساختند و آن را عزت بخشیدند بپردازم، اما همانطور که قبلا گفته شد، باید تکرار کنم که ذکر تمامی جزيات آنگونه که باید، از قدرت ما خارج است و چه بسا که بسیاری از جوانب روشن وموفقیت آمیز زندگی آنها به زیر قلم ما نیاید و شخصیت آنها آنگونه که حق آنهاست بیان نشود.
فقط میتوانیم بگوییم که شخصیت این بزرگان و شجاعت و دلاوری آنها بسیار والاتر و بزرگتر از آن چیزی است که در این سطور محدود بگنجد.
سيف الدین قطز
زندگی سیف الدین قطز بیشتر به یک قصه یا افسانه شبیه است او که در یک خانوادهی سلطنتی متولد شد در همان اوان کودکی به اسارت گرفته شده و در بازار بردهفروشان در معرض فروش قرار میگیرد اما بار دیگر در نقطهی دیگری از جهان به قدرت رسیده و دشمنان قدیم خود را تار و مار کرده و شکست داد.
حمله مغول
شاید از هنگام پیدایش زمین تا حالا، هیچ مصیبتی بزرگتر از حملهی مغول بر سرزمین فارس و ملتهای مسلمان نرفته است.
فاجعهای که هرگز نه قبل و نه بعد از آن، تاریخ مثل آن را به چشم ندید و شلاق نابودی و دمار را بر پیکره آن فرود نیاورده.
حملهی مغول به جهان اسلام، میلیونها انسان را به کام مرگ فرستاد و هزاران شهر و آبادی را ویرانه ساخت و قیامت را برای مردم مجسم و متحقق ساخت.
نگاهی به برخی از جنایات مغول
“تعداد کشتهشدگان مرو به نظر ابن اثير هفتصد هزار نفر و به گفته جوزجاني دو ميليون و چهارصد هزار نفر، تعداد کشتهشدگان هرات در سال 619 ه. ق به گفته جوزجانی يک ميليون و چهارصد هزار نفر و به گفته سيفی يک ميليون و ششصد هزار نفر. در اين ميان بسياري از شهرها مانند نيشابور که در آن شهر تغاجار داماد چنگيز کشته شده بود کلاً قتل عام میشوند، حتي مغول به حيوانات نيز رحم نمیکنند بيش از يک ميليون و هشتصد هزار کشته. در شهر باميان نيز کليهی مردم با تمامی جانداران به قتل میرسند، چرا که در آن شهر نيز پسر جغتای نوهی چنگيز به قتل رسيده بود و چنگيزخان که بعضی از نويسندگان و تاريخنگاران او را میستايند و ميگويند که قصد انتقامگيری نداشت دستور می دهد حتی جنين در شکم مادر و گربهها و سگها را نيز بکشند”. (1)
در این میان تنها اهل خوارزم بودند که توانستند درحدود چهار ماه در برابر این سیل عظیم مغول سد ایجاد کنند و در بعضی مواقع آنها را به عقب برانند.
از میان سلاطین خوارزمشاهی، سلطان جلال الدین محمد خوارزمشاه از بزرگترین قهرمانان و دلاورمردانی است که در چند نقطه بر مغولان هجوم برده و آنها را به سختی شکست داد. اما به دلیل تفرقهای که بین لشکریان رخ داد و باعث شد بعضی از فرماندهان با سپاهیان خود از لشکر سلطان جلال الدین جدا شوند، و از طرف دیگر خیانت و کشتار ملحدان اسماعلیلی و همچنین هجوم صلیبیها، همه دست به دست ِهم داد تا سلطان نتواند پیروزی خود را به اتمام برساند.
اینها فقط قسمتی از جنایتهای مغول در سرزمین فارس است،اما جنایتهای مغول به مراتب بیشتر و بدتر از آن چیزی است که ذکر شد، خاصتا، که بعد از کشتار مردم فارس، عراق و مناطقی تحت خلافت عباسی بود نیز تحت تصرف مغول در آمد و به دلیل حقد و کینهی آنها با اسلام و مسلمین، چندین برابر بیشتر از آن چیزی که در فارس رخ داد، به قتل و کشتار دست زدند.
تولد واسارت سیف الدین قطز
در این گیرو و دار جنگ، خواهر سلطان جلال الدین، پسری به نام محمود به دنیا آورد. در حملهی وحشیانهی مغول به خوارزم که به نابودی آن شهر منجر گشت و تقریباً تمامی مردم شهر به غیر از تعدادی انگشت شمار به شهادت رسیدند، محمود به همراه تعدادی دیگر از کودکان به بردگی گرفته شدند.
محمود خردسال در همان اوان کودکی و در حال اسارت نیز از خود ضعف نشان نمیداد و بدین خاطر مغولان به او لقب قطز دادند که در زبان مغولی به معنی سگ وحشی میباشد.
سربازان مغول که از شخصیت و نسبت قطز با سلطان جلال الدین آگاهی نداشتند، از جان او در گذشته و برای بدست آوردن مال او را به تجارِ برده فروخته و آنها نیز قطز را به همراه سایر کودکان در بازار برده به معرض فروش گذاشتند.
در دمشق شخصی به نام ابن الزعیم او را خریداری کرد. قطز با وجودی که بردهای خردسال بود، توانست در دمشق لغت عربی و قرآن کریم و آموزشهای ابتدایی فقه اسلامی را فرا بگیرد.
در تاریخ وارد شده که روزی استادِ قطز، او را زد . قطز گریه کرد و یک روزِ کامل چیزی نخورد. هنگامی که استاد تصمیم گرفت برود، به شخصی به نام حاج علی فراش سفارش کرد تا قطز را دلداری داده و به او طعام بدهد.
فراش میگوید: زمانی که پیش قطز آمدم به او گفتم: آیا به خاطر یک ضربهی استاد، این همه گریه میکنی؟ قطز گفت: گریهی من بخاطر کتک خوردن نیست، بلکه بخاطر این است که او پدر و جد مرا لعنت کرده و این در حالی است که آنها از او بهتر و افضلتر هستند.
پس به او گفتم: مگر پدر تو کیست؟ مگر نه این است که او کافری بیش نبوده؟ قطز جواب داد: قسم به خدا که من مسلمانی فرزند مسلمانی دیگر هستم. من محمود بن مودود، خواهرزادهی خوارزمشاه و از فرزندان پادشاهان هستم.
قطز در همان ایام نوجوانی در اسب سواری و استفاده از شمشیر و آلات جنگی، مهارت و تبحر خاصی یافت و تقریبا تمامی فنون جنگی را یاد گرفت.
به سلطنت رسیدن قطز
در زمان سلطنت ملک نجم الدین ایوب از خاندان سلاح الدین ایوبی، بسیاری از بردگان ترک به مصر آورده شدند که از جمله آنها عز الدین ایبک ترکمانی بود که بعدها او نیز قطز را خریداری کرده و به مصر آورد.
در اواخر حکومت ایوبیان، اختلافاتی میان درباریان و فرماندهان رخ داد که سبب شد بردگان مملوکی به قدرت برسند.
قضیه از این قرار بود که پس از وفات ملک نجم الدین ایوب، فرزند او تورانشاه به قدرت رسید. هنگامی که تورانشاه بر تخت سلطنت تکیه زد، راه ناسازگاری را با همسر پدرش، شجرة الدر در پی گرفت و بر بردگان و مملوکانی که توسط پدرش به مصر آورده شده بودند، ستم روا کرده و تعدادی از آنها را به قتل رساند.
این امر سبب شد تا شجرة الدر، مملوکان را علیه او بشوراند و او را به قتل برساند. کشته شدن تورانشاه، سبب شد تا برای اولین بار و آخرین بار تا این زمان، یک زن که همان شجرة الدر همسر نجم الدین ایوب می باشد درمصر به حکومت برسد.
اگر چه تمامی بزرگان دربار و سپاه بر سلطنت شجرة الدر اتفاق کردند، ولی او بیش از سه ماه حکومت نکرد، چرا که خود او صلاح را در این دید که از سلطنت استعفا داده و آن را به عز الدین ایبک ترکمانی واگذار نماید و خود او نیز همسر او شد.
با به قدرت رسیدن عز الدین ایبک ترکمانی، حکومت سلسله ایوبیان به پایان رسید و سلطنت ممالیک (بردگان) شروع شد.
ایبک که از جنگ آوری و چابک سواری قطز و تدبیر و ایمان قطز آگاهی داشت او را فرماندهی لشکر و وزیر دست راست خود قرار داد.
عز الدین ایبک مدتی امور را تحت تصرف خود داشت تا اینکه توسط همسرش، شجرة الدر و با کمک گروهی از ممالیک به قتل رسید و علت قتل او این بود که همسر او متوجه شد که ایبک می خواهد بر سر او هوو (زن دوم) بیاورد.
بعد از کشته شدن عزالدین ایبک توسط همسرش شجرة الدر، فرزند پانزده سالهی او به نام نورالدین علی به حکومت رسید.
به حکومت رسیدن این نوجوان پانزده ساله مصادف با تصرف و نابودی بغداد توسط مغول و کشته شدن خلیفهی عباسی توسط لشکر هولاکو و در پی آن تسلط آنان بر شام و حلب بود.
لشکر مغول تا آنجا پیش رفته بود که در پشت دروازههای مصر، برای حمله به آنجا اردو زده بود.
در این زمان بزرگان و اعیان دولت که شاه جوان را از تدبیر امور عاجز میدیدند او را از سلطنت خلع کرده و به اتفاق آراء، قطز را که ستارهای در حال طلوع بود، به سلطنت منصوب کردند.
قطز بلافاصله به اصلاحِ امور و سر و سامان دادن به اوضاع و احوال مملکتی پرداخت. ابتدا رقیبانش در شام و مصر را به سوی خود جذب کرد و آنها را به صفوف لشکر خود در آورد. سپس به تقویت روحیهی مردم و سربازان خود پرداخت و آنها را برای اولین رویارویی با لشکر مغول آماده ساخت.
ورود نمایندگانی از جانب مغول
مغول که تا نزدیکیهای مصر پیش آمده بودند، نمایندگانی را به همراه نامهای که سراسر تهدید و اهانت بود و در آن خواستار تسلیم ممالیک شده بودند، نزد قطز فرستادند.
متن نامه بدین شرح بود:
“امور را به ما واگذار کنید تا در امان بمانید قبل از اینکه پرده (از قدرت ما) برداشته شود و پشیمان شوید. یقینا درمورد شهرهایی را که ویران ساختیم و مردمانی را که قتل عام کردیم به گوش شما رسیده است. پس چگونه (وبه کجا) فرار میکنید درحالی که ما شما را دنبال می کنیم. شما هرگز از شمشیرهای ما جان سالم به در نخواهید برد… تعداد ما برابر با تعداد ریگزارهاست. کسی که با ما درافتد، پشیمان میگردد. پس خودتان را با دست خودتان به هلاکت نیندازید.”
با این تهدیدات، قدم قطز برای لحظهای هم متزلزل نشد، چرا که او مومن و مسلمانی بود که شهادت در راه الله را بر خواری و خفت در برابر دشمنان دین و انسانیت ترجیح میداد. او با خود اندیشید که در هر صورت، “إحدی الحسنیین” ـ یکی از دو خوبی ـ را بدست خواهد آورد، یا پیروز میشود و یا به درجهی رفیع شهادت نایل میگردد.
از سویی دیگر، او از خاندان خوارزمشاهیان و خواهرزادهی قهرمانی همچون سلطان جلال الدین بود که دلی همچون شیر داشت و یک تنه در برابر مغولان مقاومت میکرد و بارها آنها را به عقب رانده و بعضی از شهرها را از آنها پس گرفته بود. او قبلا میدانست که سخن از شکستناپذیری مغول افسانهای بیش نیست، چونکه او در اوان کودکی شکست مغول را دیده بود. لذا :
نمایندههای مغولان را حبس کرد و نامهی آنها را پاره نمود و برای بالا بردن روحیهی سربازان و خرد کردن روحیهی مغول، آنها را از دم تیغ گذرانید و آنها را بر دروازه به صلابه کشید.
آماده سازی و تجهیز لشکر برای رویاروری با مغول
قطز تصمیم گرفت به جای اینکه در مصر بماند و منتظر هجوم مغولان باشد و حالتی دفاعی را در پیش بگیرد، قبل از اینکه لشکر مغول آمادگی کافی را پیدا کرده و مصر را محاصره کند، برای رویاری با مغول، به شام لشکری کشی کند.
او جبههی داخلی را باعزل تمامی کسانی که در حمایت و شجاعت آنها شک داشت، تقویت کرد وبه جای آنها افرادی از نزدیکان خود که به آنها اعتماد کافی داشت را منصوب کرد. سپس در شهر قاهره و سایر شهرهای تحت سلطهی خود اعلام جهاد نمود و مردم را برای جنگ فرا خواند.
برای تجهیز لشکر به جمع آوری اموال پرداخت و مالیاتهایی را بر مردم تعیین کرد، اما بسیاری از علما که در بین آنها علامه و دانشمند بزرگ، عزّ بن عبدالسلام نیز قرار داشت، بر این امر اعتراض کردند و از او خواستند تا بودجهی لازم برای تجهیز لشکر را از اموال فرماندهان ممالیک تأمین نماید تا جایی که در اختیار فرماندهان هیچ مالی غیر از اسب و سلاح آنها برای جنگ، چیز دیگری باقی نماند و اگر باز هم نیاز لشکر برآورده نشد، آنگاه بر مردم مالیت ببندد.
قطز که متوجه شد این فرمان بر بعضی از أمرا گران آمده است، بر آنها فریاد بر آورد:
ای فرماندهان مسلمانان، زمانی بود که شما از اموال بیت المال میخوردید، اما امروز از جنگ و جهاد کراهت دارید. من در راه رفتن به جنگ هستم پس هر کس که قصد جهاد دارد همراه من میآید و هر کس که از جهاد روی گردان باشد به خانهاش بر میگردد اما خداوند ازاو آگاه است و پایمال شدن حرمت و ناموس مسلمانان بر گردن بازماندههاست.
این سخنان قطز بر فرماندهها بسیار تاثیر گذاشت و آنها را متحول کرد و همهی آنها به اعلام جهاد پاسخ مثبت دادند.
قطز به همراه لشکر از مصر خارج گشته و پس از پیوستن لشکر شام به او، به غزه رسید.
قطز فرماندهی خط مقدم لشکر خود را، بیبرس که بسیار قوی ودارای روحیه جنگآوری بالایی بود قرار داد.(2) قبل از شروع جنگ، بیبرس با تعداد سربازی که در اختیار داشت بر مقدمهی لشکر مغول یورش برده و آنها را از پای درآوردند.
این امر باعث بالا رفتن روحیهی بقیهی لشکریان که به همراه قطز به آنها پیوسته بودند، شد. پیروزی خط مقدم لشکر قطز بر پیش قراولان لشکر مغول سبب شد تا پشت صلیبیهایی که هنوز در بعضی مناطق حضور داشتند و گاه بر قسمتهایی از سرزمینهای مسلمین یورش میبردند، به لرزه در آید و از قدرت و کمیت وکیفیت سپاه قطز به وحشت بیفتند و برای در امان ماندن از خشم و هجوم سپاه اسلام، به آنها تعهد دهند تا به مغولان بر علیه آنها هیچ کمکی نکنند.
قطز نیز آنها را تهدید کرد که در صورت هرگونه مساعدت مغول و همکاری با آنها بر علیه مسلمانان، قبل از مغول، به آنها حمله خواهد کرد.
نبرد عین جالوت
در صبح روز جمعه، 26 رمضان سال 658هـ مصادف با 1260م، دو لشکر در مکانی به نام عین جالوت با هم برخورد کردند و جنگ سختی میان آنها در گرفت. پس از مدتی از شروع جنگ، لشکر مغول، مرتفعات جبهه را تصرف کرده که این امر سبب شد تا ستون چپ لشکر مغول به راحتی بتواند با وحشیانهترین حالت ممکن بر قسمت راست سپاه مسلمانان یورش ببرد.
این یورش سبب شد تا سپاه مسلمانان از هم بپاشد و نزدیک بود تا آخرین امید مسلمانان در برابر مغول بر باد برود و با شکست سپاه قطز، جهان به ورطهی نابودی کشیده شود که ناگهان سیف الدین قطز از بالای اسب به پایین آمده و کلاه خود خود را بر زمین کوبید. با صدای بلند فریاد بر آورد: “وا اسلاماه وا اسلاماه.”
پس همهی کسانی که صدای فریاد او را شنیدند، اطراف او را فرا گرفتند و با تمام قدرت بر لشکر مغول هجوم برده و توان آنها را بر هم زدند و آنها را به عقب راندند. قطز مدام فریاد می زد: “یا الله انصر عبدک قطز علی التتار”. یعنی: خدایا بندهات قطز را در برابر مغول یاری کن.
از خوش اقبالی مسلمانان در این هجوم، کتبغا فرماندهی لشکر مغول به هلاکت رسید و مغولان به سمت شمال عقبنشینی کردند. مغولان بار دیگر صفوف لشکر خود را منظم کردند اما سیف الدین قطز آنها را دنبال کرده و پس از ساعتها جنگ و درگیری بین دو طرف، بالاخره مسلمانان پیروزی خود را قطعی کردند و مغولان برای اولین بار در تاریخ خود، جام بزرگترین شکست خود را که منجر به شکستهای بعدی آنها شد، سر کشیدند.
در این هنگام سیف الدین قظز از بالای اسب، پایین آمده و برای تشکر از پروردگارش، پیشانی را بر خاک نهاده و سجدهی شکر به جا آورد .
در جنگهای پس از عین جالوت، سپاه ممالیک به فرماندهی سیف الدین قطز و بیبرس، به پاک کردن سریع شهرهای شام از لوث مغول پرداختند و دمشق و حلب را از آنها پس گرفتند و لشکر از پای در آمدهی مغول از شهرهای شام فرار کردند.
هرچند که جنگ عین جالوت، پایان کار مغول نبود اما شروعی شد برای شکستهای بعدی آنها که توسط ملک الظاهر بیبرس بعد از قطز ادامه یافت. اهمیت نبرد عین جالوت به فرماندهی سیف الدین قطز در این است که این جنگ، خط قرمز و پایان دهندهی هجومها و پیروزیهای مغول بر علیه دولتهای اسلامی بود که تر و خشک را با هم نابود کرده بود.
پیروزی در این جنگ، در ظاهر همانند بقیهی پیروزها و فتوحات در تاریخ متصور میشود که نصیب بسیاری از فرماندههان شده است. اما ارزش و اهمیت فرماندهی غازی، سیف الدین قظز و پیروزی او در عین جالوت،از آنجا روشن میشود که او جهان اسلام را که بیش از دو سوم آن به آتش کشیده شده بود، از نابودی نجات داد و پس از کشته شدن ملیونها مسلمان توسط مغول، از کشته شدن بیشتر مسلمانان جلوگیری کرد.
سیف الدین قطز، افسانهی شکست ناپذیری مغول را که سالها به تاخت و تاز پرداخته بودند از بین برد و در مسلمانان این باور را ایجاد کرد که با نیروی ایمان و استعانت از خدای متعال، پیروزی بر هر رقیب و دشمنی ممکن است. او استراتژی مغول را که تا به روش هجومی بود به استراتژی دفاعی تبدیل کرد و به این طریق، شوکت و قدرت مغول را از بین برد.
آنچه قابل توجه میباشد این است که چگونه قطز از خانوادهای درباری، به پایین کشیده شد و به اسارت در آمد، اما اسارت جسم او باعث نشد که عزت نفس و پشتکار و امید و آروزی خود را که همان شکست مغول بود از دست دهد تا جایی که با تلاش فراوان و پشتکار هرچه تمامتر در آموزش علوم دینی و فنون رزمی توانست بار دیگر، جایگاه واقعی خود در نقطهای دیگر از جهان بدست آورد و آرزویی را که از هنگام کودکی در سر میپروراند، تحقق بخشد.
شهادت سیف الدین قطز
گرچه قهرمان نبرد عین جالوت، برای ملت خود و امت مسلمان در سراسر جهان، فرح و خوشحالی را به ارمغان آورد اما دست اجل این فرصت را از او گرفت تا بتواند برای لحظاتی در کنار مردم خود این پیروزی بزرگ و تاریخی را جشن بگیرد.
سیف الدین قطز هم همانند داییش سلطان جلال الدین و بسیاری از فرماندهان مسلمان دیگر، قربانی خیانت لشکریان خود شد. زمانی که سلطان تمامی سرزمین شام را از لوث مغول پاک کرد ودوباره امنیت و آرامش را به آنجا بر گردانید، در راه بازگشت به مصر تعدادی از لشکریان او را غافلگیر کرده و او را به شهادت رسانیدند.
عمر سلطنت او بیش از یازده ماه به طول نیانجامید اما خدماتی که در طول این مدت انجام داد و پیروزیهایی که به دست آورد، نام او را در تاریخ جاودانه کرد تا جایی که باعث افتخار مسلمانان گردید و او را الگویی برای زندگی فرزندان خود قرار دادند.
______________________________________________________________________________
1- نگاهی به تاریخ ایران بعد از اسلام فریدون اسلام نیا ص 139
2- ملک الظاهر بیبرس که ان شاء الله سیرت او را نیز در مقالات بعدی ذکر خواهیم کرد، هماننند قطز از بردگانی بود که با نشان دادن لیاقت خود به مراتب بالایی دست یافته بود و به همراه قطز در جهاد با مغول شرکت کرد وی سپس اشتباه بزرگی مرتکب شده و قطز را به قتل رسانید و به جای او بر تخت نشست. اما بعدها خدمات شایانی انجام داد تا این خطای خود را جبران نماید که از جملهی آنها میتوان به اخراج کامل مغول از سرزمینهای مصر و شام اشاره کرد.
______________________________________________________________________________
منابع و مصادر
1- عقد الجمان في تاريخ أهل الزمان لبدر الدين العيني
2- فوات الوفيات لمحمد بن شاكر الكتبي
3- سمط النجوم العوالي في أنباء الأوائل والتوالي لالعصامي
4- أعيان العصر وأعوان النصرللصفدي
5- سیر اعلام النبلا للذهبی
6- الوافی بالوفیات للصفدی
7- نگاهی به تاریخ ایران بعد از اسلام فریدون اسلامنیا
ملک مظفر قطز یا سیف الدین قطز متولد شهر غزنی در افغانستان است. اگر به این داستان حکایت جهاد همسر وی (به اسم جهاد که بعدا” گلنار نامیده شد) در نبرد عین جالوت را علاوه کنید بهتر خواهد. همین همسر وی بود که سبب وااسلاماه گفتن قطز شد. جهاد یا همسر قطز با دیدن حالت روبه شکست مسلمین حجاب و لباس رزمی پوشید با یک گروه کوچک بالای مغل ها یورش برد و مانند مجاهدین مرد جنگید و یک قسمتی از لشکر مغل را شکست داد تا که بلاخره شهید شد, زمانیکه قطز از مبارزه این فرد متعجب شد و نزدش تا ببیند که کیست. حجاب از روی این فرد شدیدا” مجروح برداشت دید که “سبحان الله همسرش جهاد یا گلنار” اشک از چمانش ریخت و گفت “واحبیباه” در حالیکه جهاد جان میداد به قطز گفت ” نگو واه حبیباه بلکه بگو وااسلاماه” بلی این حادثه حماسوی مسلمانان را به شور انداخت تا که با شعار وااسلاماه و یاری خداوند پیروزی نصیب شان شد.
والسلام
مي گويند نيشابور كه بدست مغولان ويران مي شد مريدان يكي از پيران شهر از وي پرسيدند : مگر اينجا يكي از مراكز اسلام وعرفان و شما از اولياء نيستيد ؟ پس اين چه بلاست كه خدا بر سر ما و اين ام القراي مسلمين مي آورد ؟ پاسخ داد اين باد بي نيازي خداست كه مي وزد . اينك جاي اين حرفها نيست . سلاح برگرفته از جان و مال و وطن خويش دفاع كنيد . گويا همگي آنان كشته شدند . مصيبت مغول ناشي از بي كفايتي اولياي وقت مسلمين در حمايت از وحدت امّت محمّدي ( ص ) از يك طرف و توطئه واتيكان مبني بر باز كردن جبهه جديد از پشت سر رلايت اسلام بود كه سپاهيانش بدروازه وين رسيده و مي رفت بساط امپراتوري كليسا را جمع كند . بقول جلال آل احمد نتيجه ايلغار مغول بهم ريختن پشت صف اسلام و رفع خطر از اروپاي مسيحي و بدتر از همه دودستگي شيعه و سنّي بود . متأسفانه اين علّت هنوز رفع نشده است . تعصبات شعوبي و مذهبي تا حدّي است كه مقاومت جمهوري اسلامي ايران و دستاورد هاي علمي ، نظامي و سياسي آن برخي اعراب را از ترس بسوي امپرياليسم و صهيونيسم مي راند . فتنه مغول را تركاني برده دفع كردند كه با از سر گذراندن انواع عسرت ها به ستيغ گشايش ها رسيده و الباقي امّت رااز هلاكت قطعي نجات دادند . همانطور كه اعراب الدالخصام با رهبري پيامبر اكرم ( ص ) مايه تمدن استثنايي اسلام شدند ، اتراك نيز در برابر مغول سپر بلا شدند . البتّه خدا خود خوب مي داند هر كدام از رسالت هايش را به كدام قوم بسپارد . انّ الله لايغيّرما بقوم حتّی يغيّروا ما بأنفسهم . صدق الله العظيم .
سلام ودرود خدا برشما،باتوجه به اينكه در عصر حاضر به علت سستي وضعف ملل اسلامي در توليد محصولات سينمايي متناسب با ساختار فكري و روحيات ما جوانان و به صورت مسلم مسوم شدن ذهن ما جوانان با سينما غير اسلامي و فريب خوردن بسياري از ما ازطريق اشاعه ايدئولوژي غير اسلامي آن هم به طور گسترده ،جا دارد از زحمات اشخاص بزرگواري نظير شما تشكر وقدر داني نمائييم ،اجرتان با خدا و من الله توفيق.والسلام
بسم الله،زحمات زيادي مي كشيد موفق و مؤيد باشيد ،الله تعالى دعاء ميكنم كه در وقتتان بركت بيندازد يارب .
از کجا میتونیم یک تاریخ کلی از جهان اسلام داشته باشیم
میبخشید من شنیدم که داستان کشته شدن قطز بدست ببریس ممکن است درست نباشد.
این احتمال وجود دارد. مطمئنا تاریخ نمیتواند کاملا درست و بی عیب باشد. والله اعلم.
السلام علیکم
دورد خداوند بر شما که زحمات زیادی میکشید.. مطلب شما را خواندم . واقعا لذت بردم.. سایت بسیار خوبی دارید..
سلام علیکم
مطلب بسیار عالی بود واقعا شخصا تاسف خوردم.
جزاک الله خیرا
با تشکر از سیات بیداری اسلامی که همواره ما را در روشنائی اسلام قرار میدهد .
مطلب فوق واقغاٌ افتخار آفرین و درس دهنده برای تما مسلمانان جهان در مقابل ظلم و و استبداد در مقابل بنگانه گان میباشد. جای افسوس است که ما یان همچو بزرگ مردان خویش را از یاد برده ایم و بر ما مسلمانان است که از تاریخ پر افتخار خویش را مرور نموده و راه بزرگان و نیکان خویش را در پیش گیریم تا باشد که در این دنیا و در آخرت با افتخار زنده گی نمود ما باید از این حکایت درس جهاد و مقابله در برابر ریژیم صهیونستی گرفته همانطوریه ظلم و استبداد ریژیم صهیونستی کمتر از ظلم مغول ها در مقابل ملت مسلمان فلسطین نیست .
محمد یاسین
السلام علیکم
خداوند از تمامی مجاهدین راه اسلام راضی باد
انشاءالله در عصر حاضر شاهد حضور چنین شیر مردانی باشیم
امین
با سلام واقعا ما شیرمردان و بزرگان تاریخ بشریت که نه فقط برای ما بلکه برای کل ا نسانیت نفع رسان بوده اند را از یاد برده ایم.