آغاز سال هجری جدید و وظیفهی ما در برابر آن
خطیب: دکتر صالح آل طالب
مسجد الحرام: ۱ محرم ۱۴۳۱ برابر با ۲۷ آذر ۱۳۸۸
خطبهی اول:
حمد و سپاس از آن الله است… حمد از آن اوست که علمش همه چیز را در بر گرفته است و زمانه را میان شب و روز گردانده است و آن را مکانی برای انجام کارهای نیک و بد قرار داده است تا آنکه دنیا به پایان رسد و هر زندهای بمیرد جز الله… که آسمان را گسترانده سپس به بهترین نحو آن را در هم خواهد پیچاند…
و گواهی میدهم که معبودی به حق نیست جز الله که تنهاست و بیشریک است و گواهی میدهم که محد بنده و پیامبر اوست… خداوندا بر بنده و پیامبرت محمد و بر اهل بیت پاک و صحابهی نیکش درود و سلام فرست و همچنین بر آنانی که به نیکی از آنان پیروی نماند، تا روز قیامت…
اما بعد: تقوا، وصیت خداوند است برای پیشینیان و پسینیان آنجا که میفرماید: {…وَلَقَدْ وَصَّیْنَا الَّذِینَ أُوتُواْ الْکِتَابَ مِن قَبْلِکُمْ وَإِیَّاکُمْ أَنِ اتَّقُواْ اللّهَ …} [نساء: ۱۳۱] (ما به کسانى که پیش از شما به آنان کتاب داده شده و [نیز] به شما سفارش کردیم که از الله پروا کنید)
از گذر روزها و شبها و در پی هم رفتن سالها عبرت گیرید که هر گامی انسان را به پایان نزدیک میسازد و گذر هر روز او را به انتها نزدیکتر.
ای مومنان: در مورد سال خداوند عزو جل میفرماید:
{إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِندَ اللّهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا فِی کِتَابِ اللّهِ یَوْمَ خَلَقَ السَّمَاوَات وَالأَرْضَ مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ذَلِکَ الدِّینُ الْقَیِّمُ فَلاَ تَظْلِمُواْ فِیهِنَّ أَنفُسَکُمْ وَقَاتِلُواْ الْمُشْرِکِینَ کَآفَّةً کَمَا یُقَاتِلُونَکُمْ کَآفَّةً وَاعْلَمُواْ أَنَّ اللّهَ مَعَ الْمُتَّقِینَ} [توبه: ۳۶]
(در حقیقت تعداد ماهها نزد الله از روزى که آسمانها و زمین را آفریده در کتاب الله دوازده ماه است از این [دوازده ماه] چهار ماه حرام است این است آیین استوار پس در این [چهار ماه] بر خود ستم مکنید و همگى با مشرکان بجنگید چنانکه آنان همگى با شما مىجنگند و بدانید که الله با پرهیزگاران است)
این ماههای قمری است که تعداد آن ۱۲ است که چهار ماه آن حرام است و خداوند از این که در این چهار ماه به خود ستم کنیم ما را بر حذر داشته است و انسان هر گناهی که انجام دهد در واقع به خود ستم ورزیده است… که حدیث ابوبکرة رضی الله عنه از رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم آن را چنین تفسیر میکند: “زمانه به مانند روزی که خداوند آسمانها و زمین را آفرید چرخیده است: سال دوازده ماه است که چهار ماه آن حرامند: سه ماه پشت سر هم است: ذوالقعده و دوالحجه و محرم، و رجب که میان جمادی [الثانی] و شعبان قرار دارد”…
سپس فرمودند: “اکنون چه ماهی است؟” گفتیم الله و رسولش داناترند. سپس سکوت نمود تا آنکه فکر کردیم به اسمی دیگر آن را نام خواهد برد. پس فرمود: “آیا این ماه ذی الحجه نیست؟” گفتیم: بله. فرمود: “امروز چه روزی است؟” گفتیم الله و رسولش داناترند. سپس سکوت نمود تا آنکه فکر کردیم به اسمی دیگر آن را نام خواهد برد. فرمود: “آیا امروز روز نحر نیست؟ گفتیم: آری.
فرمود: “پس بدانید که خونها و مالها و ناموسهای شما به مانند حرمت این روزتان در این سرمینتان در این ماهتان بر شما حرام است و به زودی به دیدار پروردگارتان خواهید شتافت و او از اعمالتان سوال خواهد کرد… پس بعد از من به کفر باز نگردید که گردن یکدیگر با بزنید… هان! حاضر [این پیام را] به غایب برساند که چه بسا برخی از آنانی که غایبند و این پیام به آنها میرسد از برخی از آنان که حاضرند بهتر آن را بدانند..” سپس فرمودند: “آیا [این پیام را] رساندم؟” [به روایت بخاری و مسلم]
ای مسلمانان… این است پیام رسول خدا – صلی الله علیه وآله وسلم – در حجة الوداع که با آن با این سال و با مردم وداع گفت…
و ما نیز امروز با یک سال و با موسم حج وداع نمودیم و چند روز پیش نیز شاهد جشن گرفتن جهانیان در روز حقوق بشر بودیم…
رسول خداوند صلی الله علیه وآله وسلم ۱۴۰۰ سال پیش همینجا نزدیک کعبه ایستاد تا حقوق بشر را پایه گذارده و مبادی عدالت و میزان حق را پایدار کند و همهی انواع ظلم و ستم را در عقیده و رفتار و اندیشه و ارزشها و عبادت و معاملات، لغو نماید. تا جانها را محترم اعلام کرده و ربا را حرام کند و حقوق زنان را تثبیت نماید…
خطابهای که جهان تا آن روز نشنیده بود و تاکنون پژواک آن از ورای قرنها به گوش میرسد…
رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم میدانست که پایان زندگیاش نزدیک است و امتی که بنا نموده است در زمین ریشه دوانده و خود را در تاریخ ثبت نموده و صدای اذان به همه سو رسیده است و جماعتها نماز بر چهارسوی زمان منتشر شده که اهل آن همه روزه پیش از طلوع خورشید و پس از آن و هنگام زوال آفتاب و پیش از شام به هم میرسند و آنانی که او تربیت کرده است این نور را به دیگر نقاط زمین خواهند رساند… این نسلی که رسول خدا آنان را تربیت نمود جزئی از رسالتی بودند که او ادا نمود و ما گواهی میدهیم که او به درستی این رسالت را به انجام رسانید.
و برای همین بود که او سخن میگفت و در همان حال نیز با امت خویش وداع مینمود و در تار و پود سخنانش همهی خیرخواهی و محبت و اخلاصی را که داشت خالی مینمود… چه با ارزش است این وصیت و دارای چه اثر بلند مدتی است در تاریخ، برای کسانی که بیاندیشند! و برای همین است که در پایان این خطابهی نبوی چنین آمده که: “هان! حاضران به غایبان برسانند…”
و اصحاب رسول خدا ـ صلی الله علیه وآله وسلم ـ به بهترین وجه این امانت را ادا نمودند و خداوند از همهی آنان راضی و خشنود باد.
ای مسلمانان: این وصایایی که رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم در وجدان مردم به جای گذاشت در بر گیرندهی قضایایی فلسفی و یا نظریههایی خیالی نیست… اینها مبادی و اصولی است که در کلماتی اندک و آسان جای گرفته و حاوی حقایقی است که دنیا برای سعادت و هدایت به آنها نیازمند است و با همهی اختصار خود راهنماتر و کاربردیتر از همهی پیماننامههای پر طمطراق بین المللی است.
و این از آن جا است که گویندهی آن قلبی مملو از محبت به مردم و مهربانی نسبت به آنان داشت و بسیار نسبت به وصل نمودن مردم به خداوند آماده ساختن آنان بری لقای الهی حریص بود و به این یقین داشت که زندگی صحیح با دوری از خداوند و وحی وی ممکن نیست.
بندگان خداوند… در این آیهی کریمه و حدیثی که اکنون ذکر شد، خداوند متعال با رساترین و مختصر ترین عبارت انسانها را از ظلم و ستم بر حذر داشته و رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم به اصول مسائل اشاره نموده است زیرا او اصولی جاویدان و قواعدی پایدار را تقریر مینماید.
ستم آفتی است که فطرتها و نصوص وحی بر بدی آن و نکوهش انجامدهندهی آن اتفاق دارند… اما گاه این انحراف برخی از مردم را دچار خود میکند:
{ أَفَمَن زُیِّنَ لَهُ سُوءُ عَمَلِهِ فَرَآهُ حَسَنًا فَإِنَّ اللَّهَ یُضِلُّ مَن یَشَاء وَیَهْدِی مَن یَشَاء …} [فاطر: ۸]
(آیا آن کس که زشتى کردارش براى او آراسته شده و آن را زیبا مىبیند [به مانند مومنان صالح است؟] این الله است که هر که را بخواهد به گمراهی کشانده و هر که را بخواهد هدایت مىکند)
ای مسلمانان: زشتترین ستمها شکر به خداوند متعال است. لقمان به فرزند خود چنین میگوید که: {ای فرزندم به الله شرک نورز که شرک ستمی است بس بزرگ} [لقمان: ۱۳] و در سورهی مائده چنین آمده که: {… همانا آنکه به الله شرک ورزد الله بهشت را بر او حرام کرده و جایگاهش آتش است و ستمگران یاوری ندارند} [مائده: ۷۲]
و این برای آن است که الله متعال همان آفریدگار روزیدهندهای است که ما را از عدم به وجود آورده و نعمت داده است و هر چه در این جهان است در پیشگاه او خاضع است و هر فضلی به او بر میگردد… او پروردگار است و ما بندگان او و اوست که هر چه بخواهد میکند… ما را برای عبادت خود آفرید پس چگونه غیر از او عبادت شود! و ما را به بندگی خود فرمان داده پس چگونه برای بنده شایسته است بر او شوریده و از دستور آقا و سرورش سرپیچی کند؟
کوتاهی در حق خداوند ظلمی است که آثارش تنها بر خود آن ظالم سنگینی خواهد کرد و برای همین است که خداوند متعال فرموده است: { فَلاَ تَظْلِمُواْ فِیهِنَّ أَنفُسَکُمْ …} [توبه: ۳۶] (پس در این ماههای حرام به خود ستم نورزید…)
تجدد مواسم و گذر سالها یادآور این است که انسان وضعیت رابطهی خود را با خداوند مورد بررسی قرار داده و ایمان و عقیده و اعمال و اندیشهی خود را بسنجد. زیرا او در حال سیر به سوی خداوند هست و به زودی در برابر پروردگار به حساب و کتاب خواهد ایستاد و نامهی عملی که هیچ کوچک و بزرگی را رها نخواهد کرد:
{ یَا أَیُّهَا الْإِنسَانُ إِنَّکَ کَادِحٌ إِلَى رَبِّکَ کَدْحًا فَمُلَاقِیهِ } [انشقاق: ۶]
(اى انسان حقا که تو به سوى پروردگار خود بسختى در تلاشى و او را ملاقات خواهى کرد)
ای مسلمانان همچنین از ستمهایی که شخص در حق خود انجام میدهد انجام دادن گناهان و سهلانگاری در انجام واجبات است که هر که به این آلوده شود در واقع به خود ستم ورزیده زیرا خود را به سوی آتش کشانده و در معرض خشم خداوند قرار داده است و اگر گناهان بدون آنکه کسی در برابر آن بایستد و بدون آنکه کسی در صدد اصلاح برآید در جامعه منتشر گردد بلا و عذاب الهی همه را فراخواهد گرفت و این سنت الهی در مورد امتها و حکومتها واضح و معلوم است:
{ وَکَذَلِکَ أَخْذُ رَبِّکَ إِذَا أَخَذَ الْقُرَى وَهِیَ ظَالِمَةٌ إِنَّ أَخْذَهُ أَلِیمٌ شَدِیدٌ } [هود: ۱۰۲]
(و این گونه بود [به قهر] گرفتن پروردگارت وقتى شهرها را در حالى که ستمگر بودند [به قهر] مىگرفت آرى [به قهر] گرفتن او دردناک و سخت است)
و از دیگر انواع ستم که در این آیهی کریمه از آن سخن به میان آمده و در حدیث شریف در مورد آن به تفصیل سخن گفته شده ستم در حق مردم و تجاوز به آنان در جان و ناموس و مالشان است و ستم زشتتر و قبیحتر خواهد بود اگر در قبال نزدیکان و خویشانوندان باشد یا در حق همسر و دختر انسان یا در حق ضعیفان و زیردستان مانند خدمتکاران و کارگران باشد…
این تصویری از ستم است که دل را به درد میآورد… برخیها تا احساس قدرت میکنند سعی در مسخر کردن دیگران در راه خواستههای خود میکنند و حق آنان را زیر پا گذشته و به تکلیف خود در قبال دیگران عمل نمیکنند:
{ کَلَّا إِنَّ الْإِنسَانَ لَیَطْغَى* أَن رَّآهُ اسْتَغْنَى* إِنَّ إِلَى رَبِّکَ الرُّجْعَى} [علق: ۶-۸]
(حقا که انسان سرکشى مىکند (۶) همین که خود را بىنیاز پندارد (۷) در حقیقت بازگشت به سوى پروردگار توست)
که این آیه برای دلداری ستمدیده و نصیحت ستمگر کافی است که: {همانا بازگشت به سوی پروردگار است}
ظلم تاریکی روز قیامت است و دعای مظلوم به بالای ابرها برده شده و درهای آسمان برای آن گشوده میشود و میان آن و خداوند هیچ حجابی نیست و خداوند متعال در پاسخ به آن چنین میگوید که: “یاری ات خواهم داد حتی اگر پس از مدتی باشد”. و خداوند به ظالم فرصت میدهد اما اگر او را گرفت دیگر رهایی نخواهد یافت:
{…وَسَیَعْلَمُ الَّذِینَ ظَلَمُوا أَیَّ مُنقَلَبٍ یَنقَلِبُونَ } [شعراء: ۲۲۷]
(و کسانى که ستم کردهاند به زودى خواهند دانست به کدام بازگشتگاه برخواهند گشت)
هر که در عاقبت ستمگران نظر کند نشانههایی عجیب از نشانههایی الهی را مشاهده خواهد کرد که ممکن است این قصاص الهی در دنیا باشد و ممکن است در آخرت رخ دهد و اگر این قصاص رخ دهد بسیار وحشتناک خواهد بود:
{ وَلاَ تَحْسَبَنَّ اللّهَ غَافِلاً عَمَّا یَعْمَلُ الظَّالِمُونَ إِنَّمَا یُؤَخِّرُهُمْ لِیَوْمٍ تَشْخَصُ فِیهِ الأَبْصَارُ } [ابراهیم: ۴۲]
(و الله را از آنچه ستمکاران مىکنند غافل مپندار جز این نیست که [کیفر] آنان را براى روزى به تاخیر مىاندازد که چشمها در آن خیره مىشود)
ستم و زیر پا گذاشتن حق دیگران و زیر پا نهادن کرامتهای انسانی باعث بدبختی و افروختن آتش فتنه خواهد بود و ستم اگر همه گیر شود باعث فساد و ویرانی و نابودی خواهد گردید…
خداوند من و شما را به واسطهی کتاب و سنت مورد برکت قرار دهد و من شما را با آیات و حکمت موجود در آن سود رساند. این سخن خود را گفته و برای خود شما از خداوند بزرگ آمرزش میخواهم.
خطبهی دوم:
ستایش از آن خداوندی که عطایش را افزون ساخت و نعمتش را فراوان و ما را از بلا و مصیبت عافیت بخشید. پس شکر فراوان برای او همانگونه که نعمتش فراوان است…
.و گواهی میدهم که معبودی به حق نیست جز الله که تنها و بیشریک است و گواهی میدهم که محمد، بنده و پیامرسان اوست… درود و سلام وبرکات خداوند بر او و بر اهل بیت و صحابه و تابعین و کسانی باد که تا قیامت به نیکی از او پیروی نمایند.
اما بعد. ای مسلمانان… از دیگر انواع ستم کوتاهی نمودن در شکر خداوند متعال و فراموش نمودن او در هنگام نعمت است:
{ وَمَا بِکُم مِّن نِّعْمَةٍ فَمِنَ اللّهِ…} [نحل: ۵۳] (هر نعمتی که دارید از سوی الله است…)
و خداوند متعال دستور داده است که نعمتش بازگو شده و شکر و فضل او بیان گردد.
همچنین از جمله چیزهایی که لازم است یادآوری شود و از روی حق شناسی و ایمان و شکر بازگویی شود فضل و نعمتی است که خداوند متعال بر مسلمانان و مخصوصا حجاج خانهاش روا داشت. که با وجود همهی حرفهایی که از بیماریهای مسری و بارندگی و سیل و دیگر خطرها گفته میشد و مردم با نگرانی منتظر حج امسال بودند، با همهی اینها خداوند لطف فرمود و عافیت خود را ارزانی داشت و بندگان را مورد حمایت و رعایت خویش قرار داد و با وجود آنکه ملیونها تن در مراسم حج حاضر بودند اما مکه و مدینه در این مدت از پاکترین جاها در جهان از نظر بیماریها بودند که این پدیدهای است که نیاز به شکر دارد وبلکه بر اساس آمارها این حج از بهترین سالها در زمینهی بهداشتی بود و بیمارستانها شاهد کمترین مراجعات حتی در مورد بیماریهای عادی بود.
و با وجود آنکه در موسم بارندگی بودیم و شهر جده دچار سیلهای بنیانکنی بود اما مکهی مکرمه و مشاعر مقدس دچار هیچ زیانی نشده و کوچکترین آسیب یا خسارتی گزارش نشد بلکه آنچه نصیب این شهر گردید بارانی بود آرام و خوشگوار و باعث رحمت و شادی و سرور گردید…
چه کسی بود که نعمت بخشید؟ و چه کسی بود که عطا کرد و تقسیم نمود؟ و چه کسی بود که لطف ورزید و پوشانید؟ او همان خداوند کریم و بزرگوار بود… بلکه حتی این موسم حج مثالی بود کامل از آرامش و امن و امان… خداوند آتش فتنه را از همهی مسلمانان خاموش گردانده و شر هر صاحب شری را نابود گرداند…
از خداوند متعال میخواهیم ما را توفیق دهد که شکر نعمتهایش را به جای آوریم و همهی آنانی را که برای خدمت خانهی حرامش و حجاج گرامیاش تلاش نمودند پاداش خیر دهد.
و در پایان درود و سلام فرستید بر آنکه خداوند شما را به فرستادن درود و سلام بر وی امر نموده و فرموده است:
{ إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِکَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَى النَّبِیِّ یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَیْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِیمًا } [احزاب: ۵۶]
(همانا الله و فرشتگانش بر پیامبر درود میفرستند ای کسانی که ایمان آوردهاید بر او درود و سلام فرستید.)
خداوندا بر محمد و آل محمد درود فرست همانگونه که بر ابراهیم و آل ابراهیم درود فرستادی و بر محمد و آل محمد برکات ارزانی دار همانگونه که بر ابراهیم و آل ابراهیم ارزانی داشتی که در جهانیان تو ستوده شده و با عظمتی.
خداوندا اسلام و مسلمانان را عزت ده و شرک و مشرکان را خوار گردان و این سرزمین و دیگر سرزمینهای مسلمان را در امن و امان بدار. خداوندا هر که را برای ما و برای سرزمین و دین ما ارادهی بد دارد به خود مشغول ساز و نیرنگش را به خودش بازگردان ای پروردگار جهانیان.
خداوندا دینت را و کتابت را و سنت پیامبرت و بندگان مومنت را یاری ده. خدایا یاوران دین را یاری ده و طاغیان و ملحدان و مفسدان را خوار گردان…
خدایا مجاهدان در راهت را در هر جای دنیا یاری ده ای پروردگار جهانیان. خدایا دشمان دین را نابود گردان که آنان قادر به عاجز ساختن تو نیستند…
خداوندا نیرنگ دشمان و متجاوزان و فتنهی گمراهان را از ما بازگردان. خداوندا امنیت و آرامش و ایمان و رفاه را در سرزمین ما و دیگر سرزمینهای مسلمان منتشر ساز.
خداوندا غم و غصهی غصهداران مسلمان را از بین ببر و سختی سختی دیدگان را برطرف نما و اسرا را از بند برهان و وام وام داران را ادا نما و با رحمت خود بیماران ما و دیگر بیماران مسلمان را شفا ده.
خداوندا گناهان ما را بیامرز و عیبهای ما را بپوشان و کارهای ما را آسان گردان و آن را به آن آرزوهایمان که باعث خشنودی توست برسان.
خداوندا این سال را آغاز خیری برای مسلمانان گردان خداوندا این سال را سال پرباری و رفاه و خیر و توسعه و برکت برای اسلام و مسلمانان قرار ده. ای زندهی پایدار.. ای دارای بزرگی و عظمت…
خداوندا اوضاع مسلمانان را در این سال نیک گردان و زندگی آنان را آسان و مرفه ساز و بلا و مصیبت را از آنان دور ساز و رهبران آنان را اصلاح گردان و آنان را بر کتاب و سنت جمع گردان.
خداوندا برای باران و نعمتهایی که بر ما ارزانی داشتی تو را سپاس میگوییم… خداوندا ما را بیشتر ده و از ما کم نگردان… خداوندا ما از فضل و رحمت و برکت تو بیشتر خواهان هستیم… خداوندا ما را باران ده و آنچه را بر ما ارزانی داشتی باعثی گردان برای طاعت خود…
خداوندا از ما بپذیر که تو بسیار شنوا و دانایی و از ما توبه پذیر که تو بسیار توبهپذیر و مهربانی. پاک و منزه است پروردگار تو آن پروردگار عزت و بزرگی از آنچه مشرکان به دروغ به او نسبت میدهند و درود بر پیامبران و الحمدلله رب العالمین.
___________________
با تشکر از شبکۀ جهانی نور
موضوع: خطبههای حرمین
یک نظر برای “آغاز سال هجری جدید و وظیفهی ما در برابر آن”
نظر بدهید
در حال بارگزاری ...|
|
تشکر اززحمات شما چنین خطبه های مفید را در این سایت جاداده اید واقعا خیلی مفید سایت است بسیارخوب است که جوانان جنین سایت را مطالعه کرده اذهان شان از شرک وباطل پاک سازند
بااحترام مصباح الدین یعقوبی