هیچ پوشیده ز او پنهان نیست

نویسنده: عادل حیدری

{وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيد} [البروج: 9] (و الله بر هر چيزی گواه است)

{وَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا} [نساء: 79] (كافی است كه الله گواه باشد)‏

{إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيبًا} [نساء: 1] (بيگمان الله مراقب شما است ( و كردار و رفتار شما از ديده او پنهان نمی‌ماند) ‏

{وَكَانَ اللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ رَقِيبًا} [احزاب: 52] (الله ناظر و مراقب بر هر چيزی است)

{وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا فِي أَنْفُسِكُمْ فَاحْذَرُوهُ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ} [بقره: 235] (و بدانيد كه الله آنچه را در دل داريد می‌داند، پس از (مخالفت فرمان) او خويشتن را برحذر داريد و بدانيد كه بيگمان الله بس آمرزنده و شكيبا است)

{وَهُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ مَا كُنْتُمْ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ} [حدید: 4] (و او در هر كجا كه باشيد [با علم خویش]، با شما است. و الله می‌بيند هر چيزی را كه می‌كنيد)

{أَلَمْ يَعْلَمْ بِأَنَّ اللَّهَ يَرَى} [علق: 14] (‏آيا او ندانسته است كه الله ( همه‌ی احوال او را می‌پايد، و همه‌ی اعمال وی را) می‌‌بيند؟‏)

{يَعْلَمُ خَائِنَةَ الْأَعْيُنِ وَمَا تُخْفِي الصُّدُورُ} [غافر: 19] (‏خداوند از دزدانه نگاه كردن چشمها و از رازی كه سينه‌ها در خود پنهان می‌دارند، آگاه است)

برادرم و خواهرم

اندکی در آیات فوق بیندیشید و در این واژه‌ها درنگی نمایید “رقیب و شهید”

آیا می‌دانید معنای این دو صفت الهی چیست؟

شهید: یعنی آگاه از همه چیز که چیزی از او نهان نمی‌شود و همه صداها را می‌شنود و همه‌ی موجودات از ریز و درشتش، پیدا و پنهانش را می‌بیند و علمش همه چیز را در بر گرفته اس

رقیب: یعنی آگاه از مکنونات درونی انسان و مراقب و نگرنده اعمال انسان و هیچ چیزی از او پوشیده نمی‌ماند.

گمانم مفهوم سخن را دریافته باشی: آری حس مراقبت الهی در خفا و آشکار و بویژه در خفا که ابلیس و لشکریانش را حیله ها افزونتر باشد

به این فرموده‌ی علامه ابن القیم رحمه الله دقت فرما: “خردمندان اتفاق دارند که اساس تقویت سرای ایمان و پایداری، عبادتهای پنهانی و اساس نابودی سرای ایمان، گناهان پنهانی می‌باشد”.

آری برادرم، خلوت ابزاری است که اولیای الهی با غنیمت شمردن آن پله های رسیدن به خالق خویش را می‌پیمایند چنانچه بگفته رسول خدا صلی الله علیه و سلم از جمله کسانی که در روز قیامت در زیر سایه عرش الهی قرار می‌گیرند انسانی است که در خلوت خویش یاد خدا را می نماید و چشمانش اشکبار می شود و نیز مردی که در پنهانی صدقه می دهد بگونه ای که دست چپش از آنچه دست راستش داده است با خبر نمی شود.

خلوت آن زیبا لحظاتی است که رسول خدا صلی الله علیه و سلم قبل از رسالتش در غار حرا آن را غنیمت شمرده و با خدای خویش مناجات می نمود و بعد از رسالتش همواره یاران و نیز امت خویش را به غنیمت شمردن آن تشویق می‌نمود.

اما بایستی دانست که در مقابل برای برخی انسانها خلوت مهلکه‌ای است که شیاطین تمام همت خود را بکار بسته تا حس مراقبت الهی را در وی تضعیف و نابود گردانند و با وادار کردن انسان به دریدن پرده حرمت الهی کاشانه ایمان وی را نابود نموده و گوهر ایمان و یقین وی را به ثمن بخس به تاراج ببرند.

اندکی به این حدیث نبوی بیندیش:

“عَنْ ثَوْبَانَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ لَأَعْلَمَنَّ أَقْوَامًا مِنْ أُمَّتِي يَأْتُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ بِحَسَنَاتٍ أَمْثَالِ جِبَالِ تِهَامَةَ بِيضًا فَيَجْعَلُهَا اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ هَبَاءً مَنْثُورًا قَالَ ثَوْبَانُ يَا رَسُولَ اللَّهِ صِفْهُمْ لَنَا جَلِّهِمْ لَنَا أَنْ لَا نَكُونَ مِنْهُمْ وَنَحْنُ لَا نَعْلَمُ قَالَ أَمَا إِنَّهُمْ إِخْوَانُكُمْ وَمِنْ جِلْدَتِكُمْ وَيَأْخُذُونَ مِنْ اللَّيْلِ كَمَا تَأْخُذُونَ وَلَكِنَّهُمْ أَقْوَامٌ إِذَا خَلَوْا بِمَحَارِمِ اللَّهِ انْتَهَكُوهَا. “

ثوبان از رسول الله صلی الله علیه و سلم روایت می‌کند که ایشان فرمودند: “اقوامی از امت خویش را می‌شناسم که در روز قیامت با نیکی‌هایی سفید به پری کوههای تهامه حاضر می‌شوند اما خداوند همه آنها را همچون ذرّات غبار پراكنده در هوا می سازد” [و نابود می کند] ثوبان گفت: ای رسول خدا آنها را برای ما توصیف کن تا از روی نادانی در زمره آنها قرار نگیریم. رسول خدا صلی الله علیه و سلم فرمودند: “آنها برادران شما و از میان شما می باشند که چه بسا چون شما نماز شب بر پا می‌دارند اما آنها کسانی هستد که چون در خلوت با محارم الهی قرار گرفتند پرده‌ی حرمت الهی را می‌درند”.

برادر و خواهرم:

آیا دوست می داری از زمره این گروه باشی کسانی که از تمام کرده ها و زحمتهایشان بهره ای جز سختی نمی برند و کلبه ایمانی که خشت خشت آن را با رنج نهاده ای با تیشه لذت و خوشی آنی در لحظه ای نابود سازی و لذت و نعیم دائمی را قربانی نمایی.

و نیز بگفته سحنون رحمه الله بر حذر باش از اینکه شیطان را در آشکارا دشمن باشی و در خلوت با وی دوستی گزینی.

برادر و خواهرم :

آنگاه که با خویش خلوت نمودی و درها را بروی خویش بسته یافته و پرده ها را کنار گشیدی و دید بشر را از خود کوته یافتی و شیطان گنه را بر تو آراست بیاد بیاور کسی که هیچ چیزی از او پنهان نمی ماند، خدایی که مورچه سیاه را در شب تاریک بر صخره سیاه می بیند و صدای پایش را می شنود.

{يَسْتَخْفُونَ مِنَ النَّاسِ وَلا يَسْتَخْفُونَ مِنَ اللَّهِ وَهُوَ مَعَهُمْ} [نساء: 108]

( ‏آنان مي‌توانند خيانت خود را از مردم پنهان دارند ، ولي نمي‌توانند آن را از خدا پنهان دارند كه هميشه با آنان است.)

امام قحطانی رحمه الله میفرماید:

اذا خلوت بریبة فی ظلمة والنفس داعیة الی العصیان

استحی من نظر الاله و قل له ان الذی خلق الظلام یرانی

آنگاه که در تاریکی در معرض حرمت الهی قرار گرفتی و نفست تو را ودار به معصیت نمود از نگاه خدا شرم کن و به او بگو کسی که تاریکی را آفریده است مرا می بیند.

آری برادرم چون یوسف در خلوت خویش فریاد معاذ الله بر آور تا بر عرش مصر، نه بر عرش مصر بلکه بر سریر بهشت تکیه زنی و با حوریان در آمیزی. و بدان یکی دیگر از کسانی که در روز قیامت که انسانها در عرق خویش غرق می شوند در زیر سایه عرش الهی قرار می گیرد مردی است که زنی صاحب جمال و مکنت او را دعوت به فحشا می کند اما وی می گوید: من از خدای خویش می ترسم.

برادرم و خواهرم:

آیا اگر کسی را در اطراف خود می یافتی دامان خویش را به گناه آلوده می ساختی؟ خواهی گفت: خیر، پس چگونه خداوند را کم ارزشترین نگرنده به خود می پنداری.

برادر و خواهرم:

نه تنها پروردگار بلکه دو فرشته مراقب کردار تو هستد و اعمال تو را ثبت می نمایند:

{وَإِنَّ عَلَيْكُمْ لَحَافِظِينَ (10) كِرَامًا كَاتِبِينَ (11) يَعْلَمُونَ مَا تَفْعَلُونَ} [انفطار: 10-12]

(‏بدون شکّ نگاهبانانی بر شما گمارده شده‌اند.‏ ‏نگاهبانانی كه (در پيشگاه پروردگار مقرّب و) محترم هستند و پيوسته (اعمال شما را) می‌‌نويسند. ‏می‌‌دانند هركاری را كه می‌كنيد).

{وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ وَنَعْلَمُ مَا تُوَسْوِسُ بِهِ نَفْسُهُ وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ (16) إِذْ يَتَلَقَّى الْمُتَلَقِّيَانِ عَنِ الْيَمِينِ وَعَنِ الشِّمَالِ قَعِيدٌ (17) مَا يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ} [ق: 16-18]

(‏ما انسان را آفريده‌ايم و مي‌دانيم كه به خاطرش چه مي‌گذرد و چه انديشه‌اي در سر دارد ، و ما از شاهرگ گردن بدو نزديكتريم .‏ ‏بدانگاه كه دو فرشته‌اي كه در سمت راست و در طرف چپ انسان نشسته‌اند و اعمال او را دريافت مي‌دارند [ما از همه چيز و همه كس - حتي از اين دو فرشته‌- به او نزديكتريم ] .‏ ‏انسان هيچ سخني را بر زبان نمي‌راند مگر اين كه فرشته‌اي ، مراقب و آماده [براي دريافت و نگارش] آن سخن است‏).

در پایان برادر و خواهرم:

عنان طاعت خویش را با هم‌نغمه شدن با شیطان که هر لحظه فسون تازه‌ای می بافد مبر که در سنگلاخ زندگی خود را گم خواهی کرد .

در آخر سخن این فرموده خداوند را بیادت می آورم:

{يَا أَيُّهَا الْإِنْسَانُ مَا غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَرِيمِ (6) الَّذِي خَلَقَكَ فَسَوَّاكَ فَعَدَلَكَ (7) فِي أَيِّ صُورَةٍ مَا شَاءَ رَكَّبَكَ} [الانفطار: 6-8]

(‏ای انسان ! چه چيز تو را در برابر پروردگار بزرگوارت مغرور ساخته است و در حق او گولت زده است [كه چنان بی‌باكانه نافرمانی می‌كنی و خود را به گناهان آلوده می‌‌سازی‌؟ !] ‏پروردگاری كه تو را آفريده است و سپس سر و سامانت داده است و بعد معتدل و متناسبت كرده است.‏ ‏و آن گاه به هر شكلی كه خواسته است تو را درآورده است و تركيب بسته است).