وجوب پیروی از سنت پیامبر خدا (صلی الله علیه وآله وسلم)
خطیب: دکتر علی بن عبدالرحمن الحذیفی
مسجد نبوی شریف: جمعه 21 صفر 1431 برابر با 16 بهمن 1388
خطبهی اول:
حمد و سپاس از آن الله است… او را حمد گفته و از وی کمک خواسته و از وی هدایت میجوییم. و از بدیهای خود و کارهای ناشایستمان به او پناه میبریم که هر که را الله هدایت کند او گمراهگری نخواهد داشت و هر که را گمراه سازد او هدایتگری نخواهد یافت، و گواهی میدهم که معبودی به حق نیست جز الله که تنها و بیشریک است و گواهی میدهم که پیامبر و سرور ما محمد، بنده و پیامرسان اوست… خداوندا بر بنده و پیامبرت محمد و بر اهل بیت و یارانش درود و سلام و برکت ارزانی دار.
اما بعد… تقوای خداوند را آنگونه که شایسته است پیشه سازید و به ریسمان محکم اسلام چنگ زنید.
ای مردم… پروردگارتان ـ عزوجل ـ شما را به خشنودی و بهشتش و به سوی آنچه سعادت دنیا و آخرتتان در آن است فراخوانده و فرموده است:
{ وَسَارِعُواْ إِلَى مَغْفِرَةٍ مِّن رَّبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَالأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ } [آل عمران: 133]
(براى نيل به آمرزشى از پروردگار خود و بهشتى كه پهنايش [به قدر] آسمانها و زمين است [و] براى پرهيزگاران آماده شده است بشتابيد)
و فرموده است:
{.. وَاللّهُ يَدْعُوَ إِلَى الْجَنَّةِ وَالْمَغْفِرَةِ بِإِذْنِهِ ..} [بقره: 221]
(و الله به فرمان خود [شما را] به سوى بهشت و آمرزش مىخواند)
و در حدیثی از رسول خدا ـ صلی الله علیه وآله وسلم ـ روایت است که ایشان فرمودند: “همهی شما به بهشت وارد میشوید مگر آنکه ابا ورزد”. گفتند: چه کسی [از وارد شدن به بهشت] ابا میورزد؟ فرمود: “هر که از من اطاعت کند به بهشت داخل میشود و هر که سرپیچی [فرمان] من کند [از وارد شدن به بهشت] ابا ورزیده است”…
و خداوند متعال میفرماید:
{ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اسْتَجِيبُواْ لِلّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُم لِمَا يُحْيِيكُمْ ..} [انفال: 24]
(اى كسانى كه ايمان آوردهايد چون الله و پيامبر شما را به چيزى فرا خواندند كه به شما حيات مىبخشد آنان را اجابت كنيد)
و میفرماید:
{.. وَمَن يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَل لَّهُ مِنْ أَمْرِهِ يُسْراً } [طلاق: 4]
(و هر كس تقوای الله را در پیش گیرد [الله] براى او در كارش تسهيلى فراهم سازد)
و خداوند متعال میفرماید:
{.. وَالْعَاقِبَةُ لِلتَّقْوَى } [طه: 132]
(و فرجام [نيک] براى پرهيزگارى است)
و همانگونه که خداوند به سوی بهشت فرا خوانده است، همانگونه نیز مردم را از آتش هشدار داده و فرموده است:
{يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَاراً وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ عَلَيْهَا مَلَائِكَةٌ غِلَاظٌ شِدَادٌ لَا يَعْصُونَ اللَّهَ مَا أَمَرَهُمْ وَيَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ} [تحریم: 6]
(اى كسانى كه ايمان آوردهايد خودتان و كسانتان را از آتشى كه سوخت آن مردم و سنگهاست حفظ كنيد بر آن [آتش] فرشتگانى خشن [و] سختگير [گمارده شده] اند از آنچه الله به آنان دستور داده سرپيچى نمىكنند و آنچه را كه مامورند انجام مىدهند)
و فرموده است:
{ فَأَنذَرْتُكُمْ نَاراً تَلَظَّى (14) لَا يَصْلَاهَا إِلَّا الْأَشْقَى (15) الَّذِي كَذَّبَ وَتَوَلَّى } [لیل: 14-16]
(پس شما را به آتشى كه زبانه مىكشد هشدار دادم (14) جز نگونبختتر[ين مردم] در آن درنيايد (15) همان كه تكذيب كرد و رخ برتافت)
و از نعمان بن بشیر رضی الله عنهما روایت است که گفت: شنیدم رسول خدا ـ صلی الله علیه وآله وسلم ـ در خطبهاش میگفت: “شما را نسبت به آتش هشدار دادم، شما را نسبت به آتش هشدار دادم” [به روایت امام احمد و حاکم با سند صحیح]
بهشت اوج آرزوهای یک مسلمان است که برای رسیدن به آن تلاش و کوشش میکند و آتش بیشترین چیزی است که مومن از آن میترسد و نجات از آن بزرگترین پیروزی است که مسلمان به دست میآورد. الله سبحانه و تعالی میفرماید:
{..فَمَن زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَأُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فَازَ وَما الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلاَّ مَتَاعُ الْغُرُورِ } [آل عمران: 185]
(پس هر كه را از آتش به دور دارند و در بهشت درآورند قطعا كامياب شده است و زندگى دنيا جز مايهی فريب نيست)
بندهی مسلمان از وقتی که به شناخت و تکلیف میرسد به سوی این هدف به راه میافتد. کارهای نیک میکند تا این ثواب بزرگ و نعیم ابدی ماندگار را به دست آورد و تا از آتش نجات یابد. آتشی که قعر آن بسیار عمیق است و غذای آن بسیار تلخ و حرارت آن بسیار شدید و نوشیدنی آن بس خبیث و عذاب آن ابدی است…
آغاز راه رسیدن به بهشت و نجات از آتش در این زندگی دنیا شروع شده و با رسیدن به در بهشت پایان مییابد و آن همیان راه راستی است که خداوند متعال ما را به پیروی از آن امر نمود و فرموده است:
{ وَأَنَّ هَـذَا صِرَاطِي مُسْتَقِيماً فَاتَّبِعُوهُ وَلاَ تَتَّبِعُواْ السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَن سَبِيلِهِ ذَلِكُمْ وَصَّاكُم بِهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ} [انعام: 153]
(و [بدانيد] اين است راه راست من پس از آن پيروى كنيد و از راهها[ى ديگر] كه شما را از راه وى پراكنده مىسازد پيروى مكنيد اينهاست كه [خدا] شما را به آن سفارش كرده است باشد كه به تقوا گراييد)
صراط مستقیم خداوندی پایبندی به سنت رسول خدا ـ صلی الله علیه وآله وسلم ـ و صحابهی وی ـ رضی الله عنهم ـ میباشد. خداوند متعال میفرماید:
{وَالسَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالأَنصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُم بِإِحْسَانٍ رَّضِيَ اللّهُ عَنْهُمْ وَرَضُواْ عَنْهُ وَأَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي تَحْتَهَا الأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَداً ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ} [توبه: 100]
(و پيشگامان نخستين از مهاجران و انصار و كسانى كه با نيكوكارى از آنان پيروى كردند الله از ايشان خشنود و آنان [نيز] از او خشنودند و براى آنان باغهايى آماده كرده كه از زير [درختان] آن نهرها روان است هميشه در آن جاودانهاند اين است همان كاميابى بزرگ)
اما… اما این بهشت خداوندی و نجات از آتش جهنم که هدف نهایی هر مسلمان است راهزنان و موانع بسیاری در راه دارد که هر کدام از این راهزنان راه راست او را از داخل شدن به بهشت بازداشته و هر که را بتوانند به آتش میاندازند… حال چه خواهد شد اگر همهی راهزنان راه راست علیه بندهای جمع شوند… که اگر بر بندهای غالب شوند رستگاری برای وی تصور نمیشود.
از این راهزنان که در راه بهشت ایستادهاند: “هواهای نفسانی هلاک کننده” است. زیرا هوای نفس و خواهش دل، انسان را کور میکند و حق را باطل جلوه داده و باطل را به صورت حق نمایان میسازد و زیبا را زشت جلوه میدهد و زشت را زیبا، و معروف را منکر کرده و منکر را معروف و حلال را حرام گردانده و حرام را حلال، و بدی را خوب نمایان میسازد و خوب را بد…
شخص اهل هوا به آنچه هوای درونش دوست دارد عمل میکند و حتی اگر حق را از باطل تشخیص دهد این سودی برایش نخواهد داشت.
“هوا” به معنای میل به آن چیز باطل و شری است که انسان آن را دوست میداد و آن شهوتهای حرام و لذتهای فاسد و کار بد ناشایست است. خداوند متعال میفرماید:
{ فَإِن لَّمْ يَسْتَجِيبُوا لَكَ فَاعْلَمْ أَنَّمَا يَتَّبِعُونَ أَهْوَاءهُمْ وَمَنْ أَضَلُّ مِمَّنِ اتَّبَعَ هَوَاهُ بِغَيْرِ هُدًى مِّنَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ } [قصص: 50]
(پس اگر تو را اجابت نكردند بدان كه فقط هوسهاى خود را پيروى مىكنند و كيست گمراهتر از آنكه بىراهنمايى الله از هوا و هوسش پيروى كند بىترديد الله مردم ستمگر را راهنمايى نمىكند)
و میفرماید:
{أَفَرَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلَهَهُ هَوَاهُ وَأَضَلَّهُ اللَّهُ عَلَى عِلْمٍ وَخَتَمَ عَلَى سَمْعِهِ وَقَلْبِهِ وَجَعَلَ عَلَى بَصَرِهِ غِشَاوَةً فَمَن يَهْدِيهِ مِن بَعْدِ اللَّهِ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ} [جاثیة: 23]
(پس آيا ديدى كسى را كه هوا و هوس خويش را معبود خود قرار داده و الله او را دانسته گمراه گردانيده و بر گوش او و دلش مهر زده و بر ديدهاش پرده نهاده است آيا پس از الله چه كسى او را هدايت خواهد كرد آيا پند نمىگيريد)
و همچنین میفرماید:
{.. أُوْلَئِكَ الَّذِينَ طَبَعَ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ وَاتَّبَعُوا أَهْوَاءهُمْ (16) وَالَّذِينَ اهْتَدَوْا زَادَهُمْ هُدًى وَآتَاهُمْ تَقْواهُمْ } [محمد: 16-17]
(…اينان همانانند كه خدا بر دلهايشان مهر نهاده است و از هوسهاى خود پيروى كردهاند (16) و[لى] آنان كه به هدايت گراييدند [خدا] آنان را هر چه بيشتر هدايت بخشيد و [توفيق] پرهيزگارىشان داد)
عامل باز دارنده از پیروی هوای نفس عمل کردن به کتاب خدا و سنت پیامبرش ـ صلی الله علیه وآله وسلم ـ است. رسول خدا ـ صلی الله علیه وآله وسلم ـ میفرماید: “کسی از شما ایمان نمیآورد تا آنکه هوای نفسش پیرو آن چیزی باشد که من برایش آمدهام…”
همانگونه که خداوند متعال در این سخن خویش از پیروی هوای نفس نهی نموده است:
{.. وَلَا تَتَّبِعِ الْهَوَى فَيُضِلَّكَ عَن سَبِيلِ اللَّهِ إِنَّ الَّذِينَ يَضِلُّونَ عَن سَبِيلِ اللَّهِ لَهُمْ عَذَابٌ شَدِيدٌ بِمَا نَسُوا يَوْمَ الْحِسَابِ } [ص: 26]
(و از هوا و هوس پيروى مكن كه تو را از راه الله به در كند در حقيقت كسانى كه از راه الله به در مىروند به [سزاى] آنكه روز حساب را فراموش كردهاند عذابى سختخواهند داشت)
همانگونه نیز خداوند متعال بندهاش را چنین امر نموده است که از هوای نفس دیگران که از راه حق و ایمان منحرف گشتهاند پیروی نکند. خداوند متعال میفرماید:
{ ثُمَّ جَعَلْنَاكَ عَلَى شَرِيعَةٍ مِّنَ الْأَمْرِ فَاتَّبِعْهَا وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاء الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ } [جاثیه: 18]
(سپس تو را در طريقه آيينى [كه ناشى] از امر [خداست] نهاديم پس آن را پيروى كن و از هوا و هوسهای كسانى را كه نمىدانند پيروى مكن)
و میفرماید:
{.. وَلاَ تَتَّبِعُواْ أَهْوَاء قَوْمٍ قَدْ ضَلُّواْ مِن قَبْلُ وَأَضَلُّواْ كَثِيراً وَضَلُّواْ عَن سَوَاء السَّبِيلِ } [مائده: 77]
(و از پى هوسهاى گروهى كه پيش از اين گمراه گشتند و بسيارى [از مردم] را گمراه كردند و [خود] از راه راست منحرف شدند نرويد)
و میفرماید:
{.. وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءهُم بَعْدَ الَّذِي جَاءكَ مِنَ الْعِلْمِ مَا لَكَ مِنَ اللّهِ مِن وَلِيٍّ وَلاَ نَصِيرٍ } [بقره: 120]
(و چنانچه پس از آن علمى كه تو را حاصل شد باز از هوسهاى آنان پيروى كنى در برابر الله سرور و ياورى نخواهى داشت)
ببین… به این هشدارهای خداوند متعال نسبت به پیروی از هوای نفس نگاهی بینداز. زیرا “هوا” انسان را از حق باز داشته و راه وی را برای رسیدن به بهشت قطع کرده و او را در آتش ماندگار میسازد.
از دیگر راهزنان راه بهشت: “ترجیح دادن دنیا بر آخرت” و فریب خوردن به آن و راضی شدن به متاع زائل آن در برابر نعیم بهشت است… الله سبحانه و تعالی میفرماید:
{ بَلْ تُؤْثِرُونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا (16) وَالْآخِرَةُ خَيْرٌ وَأَبْقَى } [اعلی: 16-17]
(بلکه زندگی دنیا را ترجیح میدهید (16) ذر حالی که آخرت بهتر و ماندگارتر است)
و میفرماید:
{.. وَوَيْلٌ لِّلْكَافِرِينَ مِنْ عَذَابٍ شَدِيدٍ (2) الَّذِينَ يَسْتَحِبُّونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا عَلَى الآخِرَةِ وَيَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ اللّهِ وَيَبْغُونَهَا عِوَجاً أُوْلَـئِكَ فِي ضَلاَلٍ بَعِيدٍ } [ابراهیم: 2-3]
(… و واى بر كافران از عذابى سخت (2) همانان كه زندگى دنيا را بر آخرت ترجيح مىدهند و مانع راه الله مىشوند و آن را كج مىشمارند آنانند كه در گمراهى دور و درازى هستند)
وی باز میفرماید:
{.. وَلَـكِن مَّن شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْراً فَعَلَيْهِمْ غَضَبٌ مِّنَ اللّهِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ (106) ذَلِكَ بِأَنَّهُمُ اسْتَحَبُّواْ الْحَيَاةَ الْدُّنْيَا عَلَى الآخِرَةِ وَأَنَّ اللّهَ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ } [نحل: 106-107]
(…ليكن هر كه سينهاش به كفر گشاده گردد خشم خدا بر آنان است و برايشان عذابى بزرگ خواهد بود (106) زيرا آنان زندگى دنيا را بر آخرت برترى دادند و [هم] اينكه الله گروه كافران را هدايت نمىكند)
و میفرماید:
{ إَنَّ الَّذِينَ لاَ يَرْجُونَ لِقَاءنَا وَرَضُواْ بِالْحَياةِ الدُّنْيَا وَاطْمَأَنُّواْ بِهَا وَالَّذِينَ هُمْ عَنْ آيَاتِنَا غَافِلُونَ (7) أُوْلَـئِكَ مَأْوَاهُمُ النُّارُ بِمَا كَانُواْ يَكْسِبُونَ } [یونس: 7-8]
(كسانى كه اميد به ديدار ما ندارند و به زندگى دنيا دل خوش كرده و بدان اطمينان يافتهاند و كسانى كه از آيات ما غافلند (7) آنان به [كيفر] آنچه به دست مىآوردند جايگاهشان آتش است)
و میفرماید:
{ فَأَعْرِضْ عَن مَّن تَوَلَّى عَن ذِكْرِنَا وَلَمْ يُرِدْ إِلَّا الْحَيَاةَ الدُّنْيَا * ذَلِكَ مَبْلَغُهُم مِّنَ الْعِلْمِ ..} [نجم: 29-30]
(پس از هر كس كه از ياد ما روى برتافته و جز زندگى دنيا را خواستار نبوده است روى برتاب (29) اين منتهاى دانش آنان است…)
و رسول خدا ـ صلی الله علیه وآله وسلم ـ فرموده است: “دنیا شیرین است و سرسیز و همانا الله شما در آن به جانشینی رسانده است تا ببیند چگونه عمل خواهید کرد… پس از دنیا بترسید و از زنان…”
معنای اینکه از دنیا بترسید این است که: برحذر باشید از آنکه آن را از راهی حرام به دست آورید و به این ترتیب مالی حرام کسب نمایید، و “از زنان بترسید” یعنی به زنا نزدیک نشوید و از انجام مقدمات آن یعنی اختلاط و خلوت نمودن با زنان بیگانه و سخن گفتن حرام و نگاه حرام به آنان بپرهیزید، که همهی اینها حرام میباشد… و در حدیث آمده است که: “نخستین فتنهای که در بنی اسرائیل رخ داد در زنان رخ داد”… و زنا در سرزمینی شیوع پیدا نمیکند نر آن خداوند ذلت و فقر و انواع دیگر عقوبت را بر آنها نازل میسازد.
و از دیگر راهزنان این راه: “بدعتهایی است که دین را نابود میسازد” و سببی است برای ضعف و تفرقهی امت و دشمنی و تجاوز افراد امت علیه یکدیگر و سبب از هم پاشیدگی امت در برابر دشمنانش میباشد…. خداوند متعال چنین میفرماید:
{.. وأقيموا الصلاة وَلا تَكُونُوا مِنَ الْمُشْرِكِينَ (31) مِنَ الَّذِينَ فَرَّقُوا دِينَهُمْ وَكَانُوا شِيَعاً كُلُّ حِزْبٍ بِمَا لَدَيْهِمْ فَرِحُونَ } [روم: 31-32]
(… نماز را برپا كنيد و از مشركان مباشيد (31) از كسانى كه دين خود را قطعه قطعه كردند و فرقه فرقه شدند هر حزبى بدانچه پيش آنهاست دلخوش شدند)
و همچنین میفرماید:
{ وَلاَ تَكُونُواْ كَالَّذِينَ تَفَرَّقُواْ وَاخْتَلَفُواْ مِن بَعْدِ مَا جَاءهُمُ الْبَيِّنَاتُ وَأُوْلَـئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ } [آل عمران: 105]
(و چون كسانى مباشيد كه پس از آنكه دلايل آشكار برايشان آمد پراكنده شدند و با هم اختلاف پيدا كردند و براى آنان عذابى سهمگين است)
و در حدیث از رسول خدا ـ صلی الله علیه وآله وسلم ـ چنین روایت است که فرمودند: “افرادی از امتم بر حوض [من] وارد میشوند، پس ملائکه آنان را پس میزنند و طرد میکنند. پس من میگویم: اینان یاران منند. ملائکه میگویند: تو نمیدانی که اینان بعد از تو چه بدعتهایی کردند. پس میگویم: دور باد! دور باد آنکه پس از من تغییر و تحریف نمود”…
امامان بدعت و پیروانشان در دین خدا تغییر و تبدیل ایجاد میکنند. اینان باید از روزی که در برابر خداوند خواهند ایستاد بترسند، زیرا هر بدعتی گمراهی است و هر گمراهی در آتش است.
از دیگر راهزنان راه بهشت: “نفس اماره” است زیرا این نفس به تنبلی و راحتی میل دارد و راحتطلبی را بر طاعت پروردگار ترچیح میدهد و به حرام گرایش دارد. خداوند متعال میفرماید:
{.. إِنَّ النَّفْسَ لأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلاَّ مَا رَحِمَ رَبِّيَ ..} [یوسف: 53]
(…چرا كه نفس قطعا به بدى امر مىكند مگر كسى را كه پروردگارم رحم كند…)
نفس، هنگامی که ایمان بر وی عارض گردد تبدیل به “نفس لوامه” میشود که صاحب خود را برای کوتاهی در طاعات و انجام گناهان مورد ملامت قرار میدهد و هنگامی که شخص به وسیلهی ایمان از این مرحله بالاتر رود نفس او تبدیل به نفس مطمئنه میشود که آنچه را خداوند دوست دارد دوست داشته و آنچه را خداوند بد میدارد بد خواهد داشت…
و رسول خدا ـ صلی الله علیه وآله وسلم ـ از شر نفس به خداوند پناه برده و این پناه بردن از شر نفس را برای ما نیز مشروع گردانده است…
شایسته است که انسان مومن نفس خود را تربیت کرده و آن را به پایبندی به راه و روش رسول الله ـ صلی الله علیه وآله وسلم ـ ملزم سازد تا آنکه از رستگاران شود.
از دیگر راهزنانا راه بهشت، “شیطانهای بشری” هستند که باطل و منکرات را زینت داده و زیبا جلوه میدهند و حق و طاعت خداوندی را مورد نکوهش قرار میدهند… خداوند متعال میفرماید:
{ وَكَذَلِكَ جَعَلْنَا لِكُلِّ نِبِيٍّ عَدُوّاً شَيَاطِينَ الإِنسِ وَالْجِنِّ يُوحِي بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُوراً ..} [انعام: 112]
(و بدين گونه براى هر پيامبرى دشمنى از شيطانهاى انس و جن برگماشتيم بعضى از آنها به بعضى براى فريب [يكديگر] سخنان آراسته القا مىكنند)
خداوند متعال دربارهی منافقین چنین میفرماید:
{.. وَإِذَا خَلَوْاْ إِلَى شَيَاطِينِهِمْ قَالُواْ إِنَّا مَعَكْمْ إِنَّمَا نَحْنُ مُسْتَهْزِئُونَ } [بقره: 14]
(… و هنگامی که با شیطانهای خود خلوت کنند میگویند ما با شماییم ما فقط آنها را مسخره میکردیم)
شیاطین آنها همان امامان کفرند که باطل را برای آنان زیبا ساخته و حق را نکوهش میکنند و خداوند متعال ما را امر نموده که از آنان برحذر باشیم و فرموده است:
{ فَلَا تُطِعِ الْمُكَذِّبِينَ } [قلم: 8] (پس از تکذیب کنندگان اطاعت مکن)
و فرموده است:
{.. وَلاَ تَتَّبِعْ سَبِيلَ الْمُفْسِدِينَ } [اعراف: 142] (و از راه مفسدان پیروی مکن)
و همچنین از دیگر راهزنان راه بهشت: “ابلیس و شیطانهای وی” میباشند، زیرا او به هر بدی امر میکند و از هر خوبی باز میدارد و راه گمراهی را زیبا جلوه داده و انسان را از انجام هر خوبی و طاعتی باز داشته و از پیمودن راه خداوند جلوگیری میکند و پروردگارمان ما را از او برحذر داشته و فرموده است:
{ إِنَّ الشَّيْطَانَ لَكُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوّاً إِنَّمَا يَدْعُو حِزْبَهُ لِيَكُونُوا مِنْ أَصْحَابِ السَّعِيرِ } [فاطر: 6]
(در حقيقتشيطان دشمن شماست شما [نيز] او را دشمن گيريد [او] فقط دار و دسته خود را مىخواند تا آنها از ياران آتش باشند)
شیطانهای ابلیس، لشکریان و آنانی هستند که وی را در هر بدی یاری میدهند و بر هر راهی که به خوبی منتهی میشود نشستهاند تا از رسیدن به بهشت و از هدایت و خیر جلوگیری کنند. الله سبحانه و تعالی میفرماید:
{وَقَيَّضْنَا لَهُمْ قُرَنَاء فَزَيَّنُوا لَهُم مَّا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَحَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ فِي أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِم مِّنَ الْجِنِّ وَالْإِنسِ إِنَّهُمْ كَانُوا خَاسِرِينَ} [فصلت: 25]
(و براى آنان دمسازانى گذاشتيم و آنچه در دسترس ايشان و آنچه در پى آنان بود در نظرشان زيبا جلوه دادند و فرمان [عذاب] در ميان امتهايى از جن و انس كه پيش از آنان روزگار به سر برده بودند بر ايشان واجب آمد چرا كه آنها زيانكاران بودند)
و همچنین فرموده است:
{وَمَن يَعْشُ عَن ذِكْرِ الرَّحْمَنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطَاناً فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ (36) وَإِنَّهُمْ لَيَصُدُّونَهُمْ عَنِ السَّبِيلِ وَيَحْسَبُونَ أَنَّهُم مُّهْتَدُونَ (37) حَتَّى إِذَا جَاءنَا قَالَ يَا لَيْتَ بَيْنِي وَبَيْنَكَ بُعْدَ الْمَشْرِقَيْنِ فَبِئْسَ الْقَرِينُ (38) وَلَن يَنفَعَكُمُ الْيَوْمَ إِذ ظَّلَمْتُمْ أَنَّكُمْ فِي الْعَذَابِ مُشْتَرِكُونَ} [زخرف: 36-39]
(و هر كس از ياد [خداى] رحمان دل بگرداند بر او شيطانى مىگماريم تا براى وى دمسازى باشد (36) و مسلما آنها ايشان را از راه باز مىدارند و [آنها] مىپندارند كه هدایت يافتگانند (37) تا آنگاه كه او [با دمسازش] به حضور ما آيد [خطاب به شيطان] گويد اى كاش ميان من و تو فاصله مشرق و مغرب بود كه چه بد دمسازى هستى (38) و امروز هرگز [پشيمانى] براى شما سود نمىبخشد چون ستم كرديد در حقيقتشما در عذاب مشترک خواهيد بود)
خداوند، من و شما را به واسطهی قرآن برکت ارزانی دارد و با آیات و ذکر حکیم و راه و روش و سخنان سرور پیامبران سود رساند.
این سخن خویش را گفته و برای خود و شما و دیگر مسلمانان از خداوند متعال آمرزش میخواهم. پس از او آمرزش خواهید که او بسیار غفور و رحیم است.
خطبهی دوم:
ستایش از آن الله پروردگار جهانیان است. آن رحمن رحیم که مالک روز جزا است. و گواهی میدهم که معبودی به حق نیست جز الله که واحد است و شریکی ندارد و پادشاه به حق است. و گواهی میدهم که پیامبر و سرور ما محمد، بنده و پیامرسان اوست که خداوند وی را با هدایت و یقین مبعوث نموده تا آنان را که زندهاند هشدار دهد و تا سخن خداوند در مورد کافران محقق گردد.
خداوندا بر بنده و رسولت محمد، و بر اهل بیت و یارانش درود و سلام وبرکت ارزانی دار.
اما بعد…
ای بندگان خداوند تقوای وی را پیشه سازید که تقوای خداوند رابطهی میان شما و پروردگارتان است…
و بهترین سخن، کتاب خداست و بهترین راه و روش، راه و روش محمد ـ صلی الله علیه وآله وسلم ـ است و بدترین کارها در دین، نوآوری در آن است و هر بدعتی گمراهی است…
و بر شما باد جماعت و همبستگی که دست خدا با جماعت است و هر که از جماعت جدا شود در آتش جدا شده است و پروردگار ما ـ تبارک و تعالی ـ صفات اهل بهشت را برای ما ذکر نموده تا آنکه پیروی آنان کنیم و از روش آنان تخلف نورزیم و صفات اهل آتش را نیز ذکر نموده تا از آنان برحذر شویم و راهشان را نپیماییم… خداوند متعال میفرماید:
{وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ نَسُوا اللَّهَ فَأَنسَاهُمْ أَنفُسَهُمْ أُوْلَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ (19) لَا يَسْتَوِي أَصْحَابُ النَّارِ وَأَصْحَابُ الْجَنَّةِ أَصْحَابُ الْجَنَّةِ هُمُ الْفَائِزُونَ (21) لَوْ أَنزَلْنَا هَذَا الْقُرْآنَ عَلَى جَبَلٍ لَّرَأَيْتَهُ خَاشِعاً مُّتَصَدِّعاً مِّنْ خَشْيَةِ اللَّهِ وَتِلْكَ الْأَمْثَالُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ} [حشر: 19-21]
(و چون كسانى مباشيد كه الله را فراموش كردند و او [نيز] آنان را دچار خودفراموشى كرد آنان همان فاسقانند (19) دوزخيان با بهشتيان يكسان نيستند بهشتيانند كه پیروزند (20) اگر اين قرآن را بر كوهى فرومىفرستاديم يقينا آن [كوه] را از خشیت الله فروتن [و] از هم پاشيده مىديدى و اين مثلها را براى مردم مىزنيم باشد كه آنان بينديشند)
پس ای بندگان خداوند. بر طاعت وی ثابت قدم باشید و همیشه از وی پایان خوب و وفات بر راه روش رسول خدا ـ صلی الله علیه وآله وسلم ـ و یاران وی را بخواهید تا از رستگاران پیروز باشید زیرا رسول خدا ـ صلی الله علیه وآله وسلم ـ با اینکه گناهان گذشته و آیندهاش بخشیده شده بود، بسیار این سخن را تکرار میکرد که: “ای گردانندهی قلبها، قلب من را بر طاعت خود ثابت بدار، ای گردانندهی قلبها قلبهای ما را بر طاعتت بگردان”…
پس در بسیار خواستن خیر دنیا و آخرت به رسول خدا ـ صلی الله علیه وآله وسلم ـ اقتدا کنید، که خداوند متعال میفرماید:
{ إِنَّ رَحْمَتَ اللّهِ قَرِيبٌ مِّنَ الْمُحْسِنِينَ } [اعراف: 56] (همانا رحمت الله به نیکوکاران نزدیک است)
بندگان خداوند خداوند شما را به کاری دستور میدهد که خود نخست انجام داده است و فرموده:
{ إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيماً } [احزاب: 56]
پس بر سرور پیشینیان و پسینیان و امام پیامبران درود و سلام فرسید.
خداوندا بر محمد و آل محمد درود فرست همانگونه که بر ابراهیم و آل ابراهیم درود فرستادی که تو ستوده شده و با عظمتی. خداوندا بر محمد و آل محمد برکت ارزانی دار همانگونه که بر ابراهیم و آل ابراهیم ارزانی داشتی که تو ستوده شده و باعظمتی…
و خشنود باش از همهی صحابه و از خلفای راشدین، آن امامان هدایتگر ـ ابوبکر و عمر و عثمان و علی ـ و از دیگر صحابه و و از تابعین و کسانی که به نیکی تا قیامت از آنان پیروی نمایند و از ما نیز با کرم و رحمت خویش خشنود باش ای مهربانترین مهربانان.
خدایا عاقبت ما را در همهی امور به خیر کن و ما را از خواری دنیا و عذاب آخرت نجات ده.
خداوندا میان قلوب مسلمانان الفت ایجاد کن و روابطشان را اصلاح نما و آنان را به راه های آرامش هدایت نما و از تاریکیها به سوی نور خارج ساز و آنان را بر دشمنشان و دشمن خود پیروز ساط که تو بر هر کاری توانایی.
خداوندا دینت را و کتابت را و سنت پیامبرت را یاری ده. خداوندا مکر دشمنان اسلام را نابود ساز…
خداوندا ما از تو میخواهیم که گناهان گذشته و آینده و پنهان و آشکار و آنچه خود به آن آگاهی را مورد آمرزش قرار دهی.
خداوندا ما را در سرزمینهایمان ایمن گردان و مسئولانمان را اصلاح نما.
خداوندا میان قلوب مسلمانان الفت ایجاد نما. خداوندا بدعتهایی را که در برابر دینت قرار گرفتهاند نابود ساز و ما را از کسانی قرار ده که به سنت پیامبرت ـ صلی الله علیه وآله وسلم ـ پایبند هستند… ای دارای جلال و بزرگواری.
{ رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ } [بقره: 201]
ای بندگان خداوند: { در حقيقت الله به دادگرى و نيكوكارى و بخشش به خويشاوندان فرمان مىدهد و از كار زشت و ناپسند و ستم باز مىدارد به شما اندرز مىدهد باشد كه پند گيريد (90) و چون با الله پيمان بستيد به پيمان خود وفا كنيد و سوگندهاى [خود را] پس از استوار كردن آنها مشكنيد با اينكه الله را بر خود ضامن قرار دادهايد زيرا الله آنچه را انجام مىدهيد مىداند } [نحل: 90-91]
و خداوند بزرگ را یاد کنید تا شما را یاد کند و او را شکر گویید تا شما را افزون دهد و همانا یاد الله بزرگتر است و الله به آنچه میکنید آگاه است.
___________________
با تشکر از شبکۀ جهانی نور