مسجد احکام و آداب آن

ابوصلاح

حقا كه خالق جهانيان منزلت مسجد را بلند مرتبه گردانيده و آنرا به خود نسبت داده و عمران و آبادسازي آنرا نشانه ايمان شخص به الله و روز قيامت قرار داده و همچنين رها ساختن و جلوگيري از عمران و آبادي آن را نهايت ظلم و ستم دانسته، و وعده عذاب و خواري
عذاب و خواري را بر اينگونه اعمال قرار را داده است.

مسجد بعنوان محل انجام روزانه پنج بارنمازجماعت، در اسلام و زندگي مسلمان، موقعيت پر اهميت پيدا كرده است. بدين سبب مانند دير راهبان و پاتوق بيكاران نيست.

زيرا كه در اسلام، رهبانيت وجود ندارد ورسول گرامي اسلام صلي الله عليه وسلم به ابوذر رضي الله عنه فرموده است:
به جهاد روي آور كه رهبانيت امت در جهاد است.

واين را بايد دانست كه مسجد از ديدگاه اسلام تنها به اين مسأله منحصر نمي گردد به اينكه جايگاهي است كه تنها براي عبادت مشخص شده باشد، بلكه تمامي نقاط بر اين كره خاكي مسجد بشمار مي آيد و در حقيقت مسجد مكاني است براي آشكار نمودن شعائر اسلام پس با اين وضيعت مسجد از محبوبترين مكانها نزد الله بشمارمي رود همانگونه كه در أحاديث وارده در صحيحين وغيره آماده است.

ومسجد قلعه و دژ ايمان بشمار رفته و منبر اعلان توحيد الله سبحانه وتعالي مي باشد. بله: پس مسجد اين مدرسه ايست كه بزرگان اسلام درمحيط ايماني تربيت يافتند. و اگر مسجد اين جاه و منزلت را در اسلام دارد مسلماً احكام و آدابش هم متعدد بوده، ما در اين جا برخي از احكام و آدابي كه جامعه اسلامي به آن نياز دارد بيان خواهيم كرد كه از آنها:

*خلوص نيت به هنگام شتافتن به سوي مسجد:

رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمودند:«من أتَی المسجد لشيء فهو حظه»(رواه أبوداودوصححه الألباني”)

اگر كسي بقصد چيزي به سوي مسجد رود پس همان چيز بهره اش از مسجد رفتن خواهد بود.

* وضوء گرفتن پيش از اينكه روانه مسجد شود:

اين عنوان با حديثي كه طبراني آنرا در معجم الكبير روايت نموده است تقويت مي گردد وآنهم حديثي كه سلمان فارسي رضي الله عنه آنرا از رسول الله صلي الله عليه وسلم نقل نموده اند كه فرمودند:

« من توضأ في بيته فأ حسن الوضوء ثم أتي المسجد فهو زائرالله وحق المزورأن يكرم الزائر»(صحیح الترغیب 223)

كسي كه در خانه اش وضوئي كامل و پسنديده بجا آورد سپس بقصد مسجد راه را در پيش گرفت پس او كسي است كه به زيارت خالقش شتابد واين هم يك امر بديهي است كه ميزبان از ميهمانش پذيرائي واستقبال نمايد.

*حفظ آرامش ووقار وعدم شتاب زدگی در هنگام رفتن به مسجد:

از ابوهریره رضي الله عنه روایت شده است که رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمودند.

« إذا سمعتم الإقامة فامشوا إلی الصلاة وعلیکم بالسکینة والوقار و لاتسرعوا، فما أدرکتم فصلّوا وما فاتکم فأتموا»(متفق علیه)

اگر شنیدید اقامه نماز گفته می شود با وقار و آرامی وبدون شتاب زدگی بسوی نماز بروید وبه هر کجای نماز رسیدید آنرا برپا دارید وهر چه از شما فوت شد آنرا کامل نمائید.

* زیور و زیبائی شخص در مسجد:

الله سبحانه وتعالي فرموده است:

« یا بنی آدم خذوا زینتکم عند کل مسجد».

ای فرزندان آدم زیورهای خود را در مقام عبادت به برگیرید.

امام ابن کثیر رحمه الله در تفسیر این فرموده است: ( براساس این آیه و نصوص دیگری که در أحادیث رسول الله صي الله عليه وسلم وارد شده است مستحب می باشد شخص زیور وزیبائیش را درتمامی نمازها وازهمه مهمتر نمازهای جمعه وعید بگیرد و شایسته است خود را خوشبو نماید که خوشبوئی وهمچنین مسواک زدن باز هم از قبیل زیبائی بشمار می رود برای اینکه تکمیل کننده و اتمام دهنده زیبائی و زیور شخص می باشد واز بهترین لباسها، لباسهای سفید می باشد.)

وهمچنین امام عبدالبر در تمهیدفرموده است: ( اهل علم و دانش برای شخصی که یک لباس هم بیش ندارد مستحب دانسته اند که با همان یک لباس خود را در نماز تا می تواند زیبا گرداند و خود را خوشبو نماید و مسواک بزند.

وعبدالله بن عمر رضي الله عنهما نافع را دید که در خلوت به نماز ایستاده در حالیکه یک لباس هم بیش به تن ندارد به او گفت: (آیا شما دو پیراهن ندارید)؟ گفت بله. سپس عبدالله بن عمر فرمودند: آیا به بازارهم با یک پیراهن می روی. فرمود خیر. سپس عبدالله بن عمرفرمودند: (پس الله شایسته تر است از اینکه زیور و زیبائیت را در مقابل او بر گیری).

* وارد شدن به مسجد:

سنت است شخصی که قصد وارد شدن به مسجد را دارد پای راستش را پیش فرستد ودعائی که رسول الله صي الله عليه وسلم می خواند بخواند و آن هم « إذا دخل أحدکم المسجد فلیقل اللّهم افتح لي أبواب رحمتک وإذا خرج فلیقل اللّهم إني أسألک من فضلک» (رواه مسلم)

هر وقت یکی از شما به مسجد وارد شد پس بگوید: اللّهم افتح لي أبواب رحمتک.

بار الها درهای رحمتت را بر من بگشا. و هروقت خواست خارج شود پس بگوید: اللّهم إني أسألک من فضلک. بارالها من فضل و کرمت خواهانم.

* نهی از نشستن در مسجد قبل از برپاداشتن نماز تحیت مسجد:

رسول الله صلي الله عليه وسلم فرموده است:«إذادخل أحدکم المسجدفلایجلس حتی یصلي رکعتین »(رواه مسلم ) (هروقت یکی از شما به مسجد وارد شد پس ننشیند تا اینکه دو رکعت نماز را بر پا دارد).

بله: واین دو رکعت نماز را بجا می آورد حتی اگر امام جمعه مشغول ایراد خطبه باشد. به دلیل حدیث جابر بن عبدالله که فرمود:( جاء رجل والنّبیُّ صلي الله عليه وسلم یخطب النّاس یوم الجمعة ، فقال: اصلیت یا فلان؟ قال: لا، قال: قم فارکع).(متفق علیه) پیامبرصلي الله عليه وسلم روز جمعه در حال خطبه بود که مردی وارد مسجد شد، پیامبرصلي الله عليه وسلم فرمود: فلانی آیا نماز خواندی؟ گفت: خیر، فرمود: پس بلند شو و (دو رکعت) نماز بخوان.

* نهی از وارد شدن شخص به مسجد درحالیکه بوی بد ازاو می آید:

رسول الله صلي الله عليه و سلم فرموده است: « من أکل البصل و الثوم والکراث فلایقربنّ مسجدنا فإن الملائکة تتأذی مما یتأذی منه بنوآدم»( رواه مسلم)

کسی که پیازوسیروتره خورد پس به مسجد ما نزدیک نگردد زیرا فرشتگان ناراحت می شوند از هر چه انسانها از آن ناراحت میشوند.