بیداری اسلامی

خطیب: دکتر اسامه خیاط

مسجدالحرام: جمعه ۱۰ جمادی الثانی ۱۴۳۲ برابر با ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۰

خطبهٔ اول:

ستایش مخصوص خداوندی است که شکافندهٔ هسته و دانه است، او را حمد می‌گویم و گواهی می‌دهم که معبودی به حق نیست جز الله که تنها است و شریکی ندارد و آفرینندهٔ آسمان‌ها و زمین است، و گواهی می‌دهم که سرور و پیامبر ما محمد، بنده و پیامبر برگزیدهٔ اوست. خداوندا بر بنده و پیامبرت محمد و بر اهل بیت و یاران او، آن امامان هدایت و ستارگان روشنگر درود و سلام فرست.

اما بعد:

بندگان خداوند تقوای او را پیشه سازید و {از روزی پروا داشته باشید که در آن به سوی الله برخواهید گشت سپس هر کس آنچه را انجام داده است به تمام و کمال دریافت می‌دارد و به آنان ستم نمی‌شود} [بقره: ۲۸۱]

هنگامی که خطرات و چالش‌ها و فتنه‌ها جامعه‌ای را به خطر می‌اندازند، خردمندان آن جامعه جوانان خود را ثروت‌های آن جامعه می‌دانند و در جستجوی راهی برای محافظت از آنان می‌افتند. زیرا حفاظت از جوانان بزرگترین تاثیر را در حفظ کیان جامعه و بر افراشتن کاخ تمدن آن خواهد داشت تا جایگاه در خور شایسته‌ای در میان دیگر امت‌ها داشته باشد و همانی شود که خداوند متعال خواسته است یعنی: {بهترین امتی که بر مردم خارج گردیده است} [آل عمران: ۱۱۰]

و این مهم به انجام نخواهد رسید مگر با اهمیت به جوانان و تعامل زیبا، زیرا این قوی‌ترین عامل برای به دست آوردن قلب و درون دیگران است.

همانگونه که این اهمیت، عاملی از عوامل کاشتن عقیدهٔ صحیح و پاسبانی از شرایع دین با علم و عمل و عادت دادن مردم با عادات نیک و رهایی از معایب و عادات ناپسند است، همینگونه نیز اهمیت دادن به آنان در باب هم‌نشینی و دوستی و معاشرت است زیرا این عامل نیز از اسباب پیشرفت یا پسرفت و موفقیت یا شکست است.

از آنجایی که هم نشین یا دوست اثری عمیق بر انسان می‌گذارد، از روی حکمت است که در مورد انتخاب دوست احتیاط صورت گیرد و تا به دست نیامدن شناخت مناسب نسبت به او و دین و اخلاق وی نسبت به انتخاب او اقدام نشود.

رسول الله ـ صلی الله علیه وآله وسلم ـ به بهترین شیوه این حقیقت را بیان نموده و فرموده است: «انسان بر دین دوست صمیمی خود است؛ پر هر یک از شما ببیند با چه کسی دوست است» [به روایت امام احمد و ابوداوود و ترمذی از حدیث ابوهریره ـ رضی الله عنه ـ با سند حسن]

زیرا طبیعت انسان‌ها از هم تاثیر می‌پذیرد و چه زود است که انسان به همان راهی برود که همنشین او می‌خواهد همانطور که پیامبر با مثالی زیبا این حقیقت را بیان نموده و فرموده است: «مثال هم نشین خوب و هم نشین بد مانند حامل مِسک است و آهنگر، پس حامل مسک یا آنکه از مسکش به تو هدیه می‌دهد و یا آنکه از او مسک می‌خری و یا آنکه حداقل بوی خوش او را به خود می‌گیری، اما آهنگر یا لباست را می‌سوزاند و یا حداقل بوی بد را از او می‌گیری» [به روایت بخاری و مسلم از حدیث ابوموسی اشعری]

اگر هم‌نشین انسان از کسانی باشد که حق دوستی را ادا می‌کند و از اشتباهات انسان چشم می‌پوشاند و اشتباهات او را می‌پوشاند و هم‌نشین خود را به سوی خیر و نیکی راهنمایی می‌کند و در این راه او را یاری می‌رساند و طاعت را برای او زیبا نشان داده و گناه را در نگاه او زشت جلوه می‌دهد و میان او و گناه دوری می‌اندازد و با یاد آوری آخر و عاقبت آن در دنیا و آخرت او را از انجام گناهان باز می‌دارد، این چنین هم‌نشینی همان هم نشین صالحی است که عاقبت هم‌نشینی با او خیر و سعادت است.

اما اگر هم‌نشین انسان سخنان و کارها و عقاید فاسد را برای او زیبا جلوه دهد، او همان هم‌نشین بدی است که دوست خود را به ورطهٔ بدی و خواری و عقوبت دنیا و آخرت می‌اندازد. او عامل بدبختی دوست خود می‌شود، زیرا با اطاعت از او عاقبتی جز نابودی و عذاب آتش ندارد و آنجاست که انگشت ندامت به دندان می‌گزد، جایی که دیگر ندامت و پشیمانی فایده‌ای نخواهد داشت:

{وَیَوْمَ یَعَضُّ الظَّالِمُ عَلَى یَدَیْهِ یَقُولُ یَا لَیْتَنِی اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ سَبِیلًا (۲۷) یَا وَیْلَتَى لَیْتَنِی لَمْ أَتَّخِذْ فُلَانًا خَلِیلًا (۲۸) لَقَدْ أَضَلَّنِی عَنِ الذِّکْرِ بَعْدَ إِذْ جَاءَنِی وَکَانَ الشَّیْطَانُ لِلْإِنْسَانِ خَذُولًا} [فرقان: ۲۷-۲۹]

(و روزى است که ستمکار دستهاى خود را می‌گزد [و] مى‏گوید اى کاش با پیامبر راهى برمی‌گرفتم (۲۷) اى واى کاش فلانى را دوست [خود] نگرفته بودم (۲۸) او [بود که] مرا به گمراهی کشانید پس از آنکه قرآن به من رسیده بود و شیطان همواره فروگذارنده انسان است)

پس عجیب نیست که دوستی صمیمی این گروه عاقبت به دشمنی تبدیل شود:

{ الْأَخِلَّاءُ یَوْمَئِذٍ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ إِلَّا الْمُتَّقِینَ } [زخرف: ۶۷]

(دوستان صمیمی در آن روز دشمن همدیگرند مگر متقیان)

امام ابن قیم می‌گوید: «حال همهٔ شرکت کنندگان در یک کار همین است که تا هنگامی با همکاری همدیگر به آن هدف رسیده‌اند با هم دوستی و محبت دارند امام اگر آن هدف را به دست نیاورند آن ناکامی، پشیمانی و غم به همراه خواهد داشت و آن دوستی نیز به دشمنی و نفرین همدیگر تبدیل می‌شود همچنانکه در این دنیا کسانی که در یک جنایت و بزهکاری با هم همدست هستند پس از آنکه مورد تنبیه و عقوبت واقع می‌شوند همهٔ آن‌هایی که در انجام آن کار باطل با هم همکاری و محبت و دوستی داشته‌اند محبتشان تبدیل به کینه و دشمنی می‌شود». پایان سخن امام ابن قیم

بنابراین عجیب نیست که انسان خردمند نسبت به انتخاب دوست و همنشین خود سختگیر باشد و هر کس را به دوستی نگیرد و دوستان خود را تنها از اهل ایمان و تقوا برگزیند چنانکه رسول الله ـ صلی الله علیه وسلم – می‌فرماید: «جز با مومن هم‌نشینی مکن و جز انسان تقی کسی غذایت را نخورد» [به روایت امام احمد در مسند و ابوداوود در سنت و ترمذی در جامع]

دوستی باید تنها برای به دست آوردن رضایت خداوند باشد و از هرگونه غرض دیگر و از هوای نفس به دور باشد. شایسته است این دوستی در رحاب ایمان رشد و نمو یابد و ملزم به عقیده و شریعت و اوامر و نواهی آن باشد. اینجاست که انسان مومن با دوستی اهل خیر و صلاح به جایگاهی بالاتر از جایگاه خود در آخرت دست خواهد یافت و به کسانی ملحق خواهد شد که آنان را دوست دارد هرچند به مانند آنان عمل نکرده باشد.

چنانکه در حدیثی که بخاری و مسلم در صحیح خود از عبدالله بن مسعود ـ رضی الله عنه ـ آورده‌اند که گفت: مردی نزد رسول الله ـ صلی الله علیه وسلم ـ آمد و گفت: ای رسول خدا! در مورد مردی چه می‌گویی که قومی را دوست دارد اما به آنان نمی‌رسد؟ فرمود: «انسان با کسی است که او را دوست می‌دارد».

اکنون و در پی پیشرفت وسائل جدید ارتباط ـ مخصوصا در مجال رسانه‌های جدید از جمله اینترنت و ماهواره و شبکه‌های اجتماعی و برنامه‌های چت و گفتگوی آن لاین و دیگر پدیده‌ها ـ معنای هم نشینی و دوستی نیز وارد عرصه‌هایی گردیده که پیش از این شناخته شده نبود و ممکن است هم نشینی و دوستی از طریق شبکه‌های اجتماعی و اینترنت به دلیل سرعت و گسترهٔ وسیع آن دارای تاثیری بیشتر از دیگر دوستی‌ها باشد.

این مسئولیتی سنگین‌تر را بر عهدهٔ ما و بر دوش پدران و مادران و علما و دعوتگران و مربیان و دیگر اهل نظر می‌اندازد تا در راه حفاظت از جوانان و مصون داشتن آنان تلاشی مضاعف داشته باشیم.

امید است با تلاش مخلصان و حکمت و درایتی که از آن برخوردار هستند و با نیت صادقانه و تلاشی که در راه خیرخواهی مبذول می‌دارند، خداوند گام‌ها را استوار نموده و در تلاش و کوشش آن‌ها برکت اندازد و ما را به اهدافمان نزدیک گرداند.

خداوند من و شما را با کتاب خود و سنت پیامبرش ـ صلی الله علیه وسلم ـ سود رساند. این سخن خویش را گفته و برای خود و شما و دیگر مسلمانان از هر گناهی آمرزش می‌خواهم که او بسیار آمرزنده و مهربان است.

خطبهٔ دوم:

سپاس و ستایش از آن الله است، حمد او را گفته و از او یاری جسته و آمرزش می‌طلبیم و از بدی‌های خود و کارهای ناشایستمان به الله پناه می‌بریم. الله هر که را هدایت کند او گمراهگری نخواهد داشت و هر که را گمراه سازد او هدایتگری نخواهد یافت. و گواهی می‌دهم که معبودی به حق جز الله نیست که تنها و بی‌شریک است و گواهی می‌دهم که محمد بنده و پیامبر اوست. خداوندا بر بنده و پیامبرت محمد، درود و سلام فرست.

اما بعد، ای بندگان خداوند:

از بارزترین و مهم‌ترین و موثرترین صفات هم‌نشین خوب که باعث تاثیر در دوست وی می‌شود این است که او دارای قلب سلیم است و تعریفی که مردم از قلب سلیم که دارندهٔ آن در دنیا و آخرت سودمند خواهد شد، ارائه داده‌اند متفاوت است، اما جامع‌ترین تعریف چنان است که امام ابن قیم ـ رحمه الله ـ ارائه داده و گفته است: «آن، قلبی است که از هرگونه شهوتی که مخالف امر و نهی خداوند است و از هر شبهه‌ای که با اخباری که خداوند از طریق وحی به ما رسانده است در تضاد است، سالم می‌باشد و اینگونه از بندگی هر کس جز خداوند و پذیرش حکم هر کس جز پیامبر او سالم مانده است، و در محبت خداوند با حاکم گرداندن پیامبر او به همراه خوف و رجا و توکل و انابت و فروتنی و ترجیح دادن رضایت او در همه حال، سالم مانده است و این، همان حقیقت بندگی است که جز برای خداوند شایسته نیست. بر این اساس قلب سلیم آن قلبی است که از شریک گرداندن چیزی با خداوند به هر عنوانی سالم مانده است، بلکه چنین قلبی در بندگی خداوند از نظر اراده و محبت و توکل و انابت و فروتنی و خشیت و امید، به خلوص دست یافته و عمل آن نیز تنها برای خداوند است پس اگر دوست بدارد برای خداوند دوست می‌دارد و اگر دشمن بدارد برای خداوند دشمن می‌دارد و اگر بدهد برای خداوند می‌دهد و اگر منع کند برای خداوند منع می‌کند».

پس ای بندگان خداوند تقوای او را پیشه سازید و بهترین هم‌نشینان را برای خود برگزینید تا به رضایت و خشنودی خداوند دست یابید. و در پایان بر بهترین بندهٔ خداوند، محمد بن عبدالله درود و سلام فرستید که خداوند شما در کتاب خود شما را بدان امر نموده و فرموده است:

{ إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِکَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَى النَّبِیِّ یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَیْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِیمًا } [احزاب: ۵۶]

خداوندا بر بنده و پیامبرت محمد درود و سلام فرست و از چهار خلیفهٔ وی ابوبکر و عمر و عثمان و علی و از دیگر اهل بیت و یاران و تابعین و همهٔ کسانی که به نیکی از آنان پیروی نمایند راضی و خشنود باش و همچنین از ما با عفو و کرم خویش راضی و خشنود باش.

خداوندا اسلام و مسلمانان را عزت ده، خداوندا اسلام و مسلمانان را عزت ده، خداوندا اسلام و مسلمانان را عزت ده، و از حوزهٔ دین محافظت نما و دشمانا دین و دیگر طاغیان و مفسدان را نابود ساز و میان قلوب مسلمانان الفت ایجاد کن و صف آنان را یکپارچه گردان و رهبرانشان را اصلاح نما و کلمهٔ آنان را بر حق یکی گردان ای پروردگار جهانیان.

خداوندا دینت را و کتابت را و سنت پیامبرت و بندگان مومن مجاهد صادقت را یاری ده.

خداوندا ما را در سرزمین‌هایمان ایمن گردان و مسئولان ما را اصلاح گردان. خداوندا ما را آنگونه که خود شایسته می‌دانی از دشمانانمان در امان دار و شر آنها را از ما کم گردان. خداوندا ما را آنگونه که خود شایسته می‌دانی از دشمانانمان در امان دار و شر آنها را از ما کم گردان.

خداوند عاقبت ما را در همهٔ امور به خیر گردان و ما را از خواری دنیا و عذاب آخرت نجات ده.

خداوندا دین ما را که نگهدارندهٔ امر ماست و دنیای ما را محل زندگی ماست و آخرت ما را که بازگشت‌گاه ماست اصلاح نما و زندگی ما را عاملی برای زیادهٔ در خوبی‌ها و مرگ را عامل راحتی از هر بدی بگردان.

خداوندا اوضاع مسلمانان را اصلاح نما و عمل نیک و فهم دین را به آن‌ها ارزانی دار و آنان را از شر فتنه‌های ظاهر و آشکار در امان دار و آنان را بر دشمنانشان پیروز گردان.

خداوندا ما از زوال نعمتت و برگشت عافیتت و خشم ناگهانیت به تو پناه می‌بریم.

خداوندا بیماران ما را شفا ده و مردگان ما را بیامرز و ما را به آنچه باعث رضایت توست برسان.

خداوندا مسلمانان را در همهٔ‌ سرزمینهایشان حفظ نما، خداوندا آنان را حفظ نما و موفق و پیروزشان بگردان و آنان را بر دشمنانت و دشمنانشان پیروز گردان ای پروردگار جهانیان.

{پروردگارا قلب‌های ما را پس از آنکه هدایتمان نمودی دستخوش تغییر مگردان و ما را از جانب خود رحمتی عطا کن که همانا تو عطا کننده‌ای} [آل عمران: ۸]

{پروردگارا ما به خود ستم نمودیم و اگر تو ما را مورد مغفرت و رحمت قرار ندهی بی‌تردید از زیانکاران خواهیم بود} [اعراف: ۲۳]

{پروردگارا ما را در دنیا و آخرت نیکی عطا کم و از آتش دوزخ دور بدار} [بقره: ۲۰۱]

و درود و سلام خداوند بر پیامبران محمد و بر همگی اهل بیت و یاران او باید والحمدلله رب العالمین.

۵ نظر برای “تاثیر هم‌نشین خوب و بد”