بیداری اسلامی

دکتر محمد العبده / ترجمه: ابوعمر انصاری

زمانی که اصطلاحات واضح نباشند به تبع آن فهم نیز دچار اشتباه می شود. ألفاظ مبهم و ناواضح سبب مشوش شدن فکر و ذهن می شوند. بلاغت این است که بتوانی منظورت را با روشی بیان کنی که خواننده یا شنونده، آن چه را که تو می خواهی درک کند.

اگر در مورد مفاهیم بعضی از اصطلاحاتی مانند ملی گرایی ، آزادی ، حقوق بشر که بسیار در وسایل ارتباط جمعی تکرار می شوند بپرسی جوابها گوناگون می شود بلکه احیانا معنای اصلی اصطلاح از بین رفته یا بر اساس نگرش سیاسی یا فکری اشخاص، تغییر می کند.

به همین دلیل باید گام اول در مسیر فکر اسلامی و نهضت فرهنگی توجه به واژه (لغت) و مشخص کردن و تعیین معانی الفاظ باشد تا گفتگوها یا تحقیقات ما بر اساس پایه های علمی استوار شود.

مفهوم دین مثلا برای غرب کاملا متفاوت با مفهوم آن نزد مسلمانان است. زیرا دین در غرب منحصر به مسائل روحانی ای می شود که بین شخص و کلیسا برقرار است. همچنین دسته ای از اصطلاحات هستند که توسط غرب ساخته شده اند و در فکر اسلامی وجود ندارند مانند تئو کراسی ، بنیادگرایی یا سکولاریسم.

این روزها در مورد بی طرفی زیاد صحبت می شود یعنی انسان باید منصفانه و به دور از گرایش عقیدتی یا فکری خود در مورد اشیاء تحقیق کند.

البته شکی نیست که عدم جانبداری در بررسی یک پدیده چیز مطلوبی است ولی بی طرفی چنانچه دکتر مسیری می گوید: چنین شده: دریافت معلومات به شکل منفی. گویی معرفت یعنی جمع معلومات بدون در نظر گرفتن رابطه ی بین آنها، پس بی طرفی به نظر آنها یعنی تهی شدن از حافظه ، هویت ، ارزشها و احساسات، و این محال است . آیا انسان می تواند به سقوط یک سنگ از بلندی همانند سقوط یک کودک بنگرد؟! و آیا می توان به رفتار اجتماعی بعضی از حیوانات همانند اجتماعات بشر نگریست و آیا قتل عامی در فلسطین همانند زلزله ایست که در جزیره ای غیر مسکونی رخ می دهد؟!

از این می ترسم که اصطلاح میانه روی نیز دچار چنین سرنوشتی شده ،بگونه ای که از حالت مثبت خود یعنی اعتدال و وسطیت بین تشدد و تساهل، به مخلوطی که همه ی ذوق وسلیقه ها را راضی کرده، یا شعاری برای سرپوش نهادن بر ضعف و خود فریبی، تبدیل شده باشد.

و همانگونه که تغییر در خلقت موجودات زنده ناپسند است تغییر مفهوم کلمات نیز ظلم و ناروا است.