ترجمه: ابوعمر انصاری

در یکی از روزها، پادشاه سه وزیرش را فراخواند

و از آنها درخواست کرد کار عجیبی انجام دهند

از هر وزیر خواست تا کیسه ای برداشته و به باغ قصر برود

و اینکه این کیسه ها را  برای پادشاه با میوه ها و محصولات تازه پر کنند

همچنین از آنها خواست که در این کار از هیچ کس کمکی نگیرند و آن را به شخص دیگری واگذار نکنند

وزراء از دستور شاه تعجب کرده و هر کدام کیسه ای برداشته و به سوی باغ به راه افتادند

وزیر اول که به دنبال راضی کردن شاه بود بهترین میوه ها و با کیفیت ترین محصولات را جمع آوری کرده و پیوسته بهترین را انتخاب می کرد تا اینکه کیسه اش پر شد.

اما وزیر دوم با خود فکر می کرد که شاه این میوه ها را برای خود نمی خواهد و احتیاجی به آنها ندارد و درون کیسه را نیز نگاه نمی کند، پس با تنبلی و اهمال شروع به جمع کردن نمود و خوب و بد را از هم جدا نمی کرد تا اینکه کیسه را با میوه ها پر نمود.

و وزیر سوم که اعتقاد داشت شاه به محتویات این کیسه اصلا اهمیتی نمی دهد کیسه را با علف و برگ درخت و خاشاک پر نمود.

روز بعد پادشاه دستور داد که وزیران را به همراه کیسه هایی که پر کرده اند بیاورند

وقتی وزیران نزد شاه آمدند ،  به سربازانش دستور داد ، سه وزیر را گرفته و هرکدام را جدا گانه با کیسه اش به مدت سه ماه زندانی کنند

در زندانی دور که هیچ کس دستش به آنجا نرسد و هیچ آب و غذایی هم به آنها نرسانند

وزیر اول پیوسته از میوه های خوبی که جمع آوری کرده بود می خورد تا اینکه سه ماه به پایان رسید

اما وزیر دوم ، این سه ماه را با سختی و گرسنگی و مقدار میوه های تازه ای که جمع آوری کرده بود سپری کرد

و وزیر سوم قبل از اینکه ماه اول به پایان برسد از گرسنگی مرد.

………………….

حال از خود این سؤال را بپرسیم ، ما از کدام گروه هستیم ؟ زیرا ما الآن در باغ دنیا بوده و آزادیم تا اعمال خوب یا اعمال بد و فاسد را جمع آوری کنیم ،

اما فردا زمانی که ملک الموت امر می شود تا ما را در قبرمان زندانی کند

در آن زندان تنگ و تاریک و در تنهایی ،

نظرت چیست؟

آنجاست که اعمال خوب و پاکیزه ای که در زندگی دنیا جمع کرده ایم به ما سود می رسانند.

الله تعالی می فرماید: (وَتَزَوَّدُواْ فَإِنَّ خَیْرَ الزَّادِ التَّقْوَى وَاتَّقُونِ یَا أُوْلِی الأَلْبَابِ) البقره ۱۹۷

و توشه برگیرید که بهترین توشه پرهیزگاری است ، و ای خردمندان ! از ( خشم و کیفر ) من بپرهیزید .

پس کمی بایستیم و با خود بیاندیشیم .. فردا در زندانمان چه خواهیم کرد !

ترجمه: ابوعمر انصاری

تقدیم به مادر عزیز و فداکارم

بزرگ شده‌ام ولی پیش مادر هنوز کوچکم. بسوی پیری رهسپارم اما نزد وی هنوز کودکم. او تنها کسی است که اشک، شیرو خونش را فدایم نمود. همه‌ی مردم فراموشم کردند، مگر مادر. همه رهایم کردند جز مادر. همه ی دنیا برایم تغییر کرد مگر مادر.

مادر: چقدر گونه‌هایت را با اشک شستشو دادی هنگامی که به سفر می‌رفتم! و چه اندازه خواب را بر خویش حرام می‌کردی وقتی نبودم. چه سان خواب را به فراموشی می‌سپردی وقتی بیمار می‌شدم!

مادر: هنگامی که از سفر بر می‌گردم، دم در ایستاده‌ای، به من نگریسته و اشک خوشحالی ازچشمانت جاری می‌شود و زمانی که از خانه بیرون می‌روم، با قلبی اندوهناک با من خداحافظی می‌کنی.

مادر: در روزهای دردناک و پردردسر مرا حمل نمودی و با تحمل رنجها و دردها مرا به دنیا آوردی و با بوسه‌ها ونوازش‌هایت مرا درآغوش گرفتی.

مادر: هرگز به خواب نمی‌روی تا اینکه خواب به سراغ پلکهایم آید، هیچ گاه احساس راحتی نمی‌کنی تا اینکه شادمانی را درمن نبینی. اگر خندیدم، می‌خندی بدون اینکه دلیلش را بدانی و اگر غمگین شدم گریان می‌شوی بدون اینکه سبب را دریابی. قبل از ارتکاب اشتباه، عذرم را می‌پذیری و پیش ازاظهار پشیمانی مرا بخشیده و قبل از عذر خواهی از من در می‌گذری.

مادر: هر کس از من تعریف کند او را تصدیق می‌کنی، گر چه مرا پیشوای خلایق و ماه شب چهارده بنامد. وکسی که مرا بدگویی کند او را دروغگو می پنداری، گرچه اهل عدالت به سود وی شهادت داده و معتمدین او را پاک بدانند. همیشه تو تنها کسی هستی که به کارهای من مشغول بوده و فقط تو هستی که غم مرا در دل داری.

مادر: من بزرگترین مشغولیت، قصه‌ی زیبا و امید تازه‌ی تو هستم. به من نیکی کرده و با این حال از کوتاهی خویش در حق من پوزش می‌خواهی. با شور و شوق تمام در من ذوب می‌شوی و باز هم زیاده از این می‌خواهی.

مادر: کاش می‌توانستم با اشکهای وفاداری قدمهایت را شستشو دهم و در جشن زندگی‌کفش‌هایت را بردارم.

مادر: کاش مرگی که هوایت را کرده به سراغ من آید و بلایی که قصد تو را کرده بر من فرود آید.

درونم به من می‌گوید: روح و جانم فدای تو باد، بدانی یا ندانی.

مادر: چگونه نیکی‌هایت را پاسخ گویم، در حالی که شکمت را جایگاه من قرار داده، از شیرت به من نوشاندی و آغوشت را برایم پوششی قرار دادی. چگونه خوبی‌هایت را جبران کنم، زمانی که تو در راه خوشبخت شدن من موهای سرت را سفید نموده، و بدن خویش را برای راحتی من فرسوده و ضعیف ساختی، و کمرت برای آسایش من خمیده گردید.

چگونه اشکهای راستین تو که گاهی به علت غمگین بودنت برای من و گاهی از روی خوشحالی‌ات بخاطرمن از گونه‌هایت سرازیر می‌گردید را تلافی نمایم؟ که تو در غم و خوشی من اشک می‌ریزی.

مادر: وقتی به صورتت می‌نگرم، انگار صفحه‌ی کتابی است که در آن داستان درد ورنج کشیدن بخاطر من، و روایت تلاش و تحمل سختی به سبب من نوشته شده است.

مادر: تمام وجودم احساس شرمندگی وشرمساری می‌کند، زمانی که به تو نگریسته و تورا درسراشیبی پیری و خود را دراوج جوانی می‌بینم. تو با مشقت برروی زمین راه رفته و من سریع حرکت می‌کنم.

مادر: زمانی که همه‌ی دوستان به من پشت کردند، تو تنها کسی بودی که وفادار ماندی. و زمانی که وفاداران به من خیانت کرده، و یاران صمیمی مرا فریب دادند، تنها تو بودی که با قلب مهربان، اشکهای گرم، سخنان دلنواز و همدردی بی‌مانند خویش با من همراهی می‌نمودی. مرا در آغوش می‌گرفتی، می‌بوسیدی، نوازش می کردی، دلداری می‌دادی، همدردی می‌کردی وبرایم دعا می‌کردی.

مادر: می‌بینم که گذشت سالها وجود تورا ضعیف ساخته و جسم تو را ناتوان نموده. به یاد می‌آورم چه اندازه، درآغوش گرفتن، بوسه، اشک، نوازش و همدردی را با رضایت و اختیار کامل و با کمال محبت و بخشش، بدون درخواست پاداش و انتظار تشکر، نثارم می‌نمودی.

به تو می‌نگرم در حالی که داری با زندگی خداحافظی می‌کنی و من به سراغ زندگی می‌روم، عمر را به پایان برده و من تازه در اوایل عمر بسر می‌برم. ناتوانم از برگرداندن جوانیت که به پای جوانی من ریختی و بازگرداندن نیرو و توانت که به پای نیرومند شدن من تباه ساختی.

تمامی اعضای بدنم با شیرت قوام گرفت و گوشتم از گوشت بدنت بافته شد. گونه‌هایم با اشک‌هایت شستشو داده شد، موهای سرم با بوسه هایت روییده شده و موفقیتم به برکت دعاهایت تحقق پیدا کرد.

نیکی‌هایت را می‌بینم که مرا دربرگرفته، بنابراین در مقابل تو مانند خدمتگزاری ناچیز می‌نشینم. موفقیت‌ها، برتری‌ها، نوآوری‌ها، و استعدادهای خود را نزد تو به فراموشی می‌سپارم؛ چرا که همه‌ی اینها فقط قسمتی از بخشش‌های تو درحق من است.

دربین مردم احساس بزرگی و درمیان دوستان احساس منزلت کرده و نزد دیگران احساس باارزش بودن می‌کنم؛ اما در پیشگاه تو همان کودک خردسال هستم؛ احساس هیچ بودن کرده، شرمندگی تمام وجودم را دربر گرفته و دچار دلهره می‌شوم؛ از این رو لقب‌ها را باطل کرده و شهرت را از یاد می‌برم. مال را به گوشه‌ای انداخته و تعریف و تمجیدها را به باد فراموشی می‌سپارم؛ چرا که تو مادر، و من فرزند، تو سرور و بزرگ و من خدمتگزاری ناچیز، تو مدرسه و من دانش آموز، تو درخت و من میوه‌ی آن هستم؛ و اینکه تو همه چیز در زندگی من هستی. پس به من اجازه بده تا برپاهایت بوسه زنم. و از ارزش و بزرگی توست روزی که فروتنی به خرج داده و به لب‌های من اجازه دهی که خاک پای تو را پاک نمایند.

ربِّ اغفر لوالدی وارحمهما کما ربّیانی صغیراً.

(پروردگارا! پدر و ما در مرا مورد مغفرت و رحمت خود قرارده، همانگونه که در کودکی مرا پروراندند).

در کتاب‌ و سنت‌، تعاریف‌ گوناگون‌ و بسیار زیادی‌ در مورد مؤمن‌ واقعی‌ بیان‌ شده‌ است‌ که‌ به‌ صورت‌ مختصر می‌توان‌ گفت‌:

مؤمن‌ واقعی‌ کسی‌ است‌ که‌ خود را فدای‌ الله و رسول‌ او ـ صلی‌ الله علیه‌ وسلم‌ ـ بنماید، و خواست‌ خویش‌ را قربان‌ خواست‌ الله و رسولش‌ بکند و در تمام‌ امور از قرآن‌ و سنت‌ تبعیّت‌ نماید، نه‌ اینکه‌ بخشی‌ از آن‌ را گرفته‌ و بخش‌ دیگر را رها سازد، که‌ در این‌ صورت‌ امدادهای‌ پروردگار شامل‌ حالش‌ نشده‌ و وعده‌های‌ الهی‌ برای‌ مؤمنین‌ کامل‌، در مورد او صدق‌ نمی‌کند.

{یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ ادْخُلُواْ فِی السِّلْمِ کَآفَّةً وَلاَ تَتَّبِعُواْ خُطُوَاتِ الشَّیْطَانِ إِنَّهُ لَکُمْ عَدُوٌّ مُّبِینٌ} [بقره‌: ۲۰۸]

«ای‌ کسانی‌ که‌ ایمان‌ آورده‌اید، همگی‌ (اسلام‌ را به‌ تمام‌ و کمال‌ بپذیرید و) به‌ صلح‌ و آشتی‌ درآئید، و از گام‌های‌ اهریمن‌ (و وسوسه‌های وی‌) پیروی‌ نکنید (و به‌ دنبال‌ او راه‌ نروید) بی‌گمان‌ او دشمن‌ آشکار شماست»‌.

پس‌ جلب‌ و جذب‌ امدادهای‌ خداوندی‌ منوط‌ به‌ دخول‌ کامل‌ در دین‌ است‌، کسی‌ که‌ بعضی را که‌ مطابق‌ میلش‌ است‌ اختیار کند و بعضی‌ دیگر را که‌ برای‌ او مشکل‌ است‌، رها سازد، این‌ فرد را مؤمن‌ واقعی‌ و کامل‌ نمی‌گویند.

اگر یاران‌ پیامبر صلی‌ الله علیه‌ وسلم‌ در میدان‌های مختلف‌ پیروز می‌شدند و خداوند سریعاً دعایشان‌ را قبول‌ می‌فرمود، به‌ خاطر دخول‌ کاملشان‌ در دین‌ بود و تبعیّت‌ کامل‌ از پیامبر ـ صلی‌ الله علیه‌ وسلم‌ ـ آنان‌ کاملاً خود را فدای‌ رسول‌ الله ـ صلی‌ الله علیه‌ وسلم‌ ـ کرده‌ بودند و برای‌ گسترش‌ اسلام‌ دست‌ به‌ هر کاری‌ می‌زدند و همیشه‌ به‌ دنبال‌ کسب‌ رضای‌ الهی‌ بودند.

می‌بینیم‌ که‌ در جنگ‌ «احد» فقط‌ برای‌ یک‌ بار فرمان‌ رسول‌ الله ـ صلی‌ الله علیه‌ وسلم‌ ـ را نادیده‌ گرفتند، فوراً خداوند امدادش‌ را از آنان‌ قطع‌ نمود و طعم‌ شکست‌ ظاهری‌ را به‌ آنان‌ چشاند تا دیگر خلاف‌ رسول‌ الله ـ صلی‌ الله علیه‌ وسلم‌ ـ قدمی‌ برندارند.

حال‌ برای‌ چند لحظه‌ خودمان‌ و مسلمانان‌ امروزی را بررسی‌ نمائیم‌، چه‌ اندازه‌ از احکام‌ خداوند را در زندگی‌مان‌ پیاده‌ کرده‌ایم‌، چند بار خواست‌ نفس‌ و تمنای‌ درونی‌ خویش‌ را قربان‌ خواست‌ خدا و رسول‌ نموده‌ایم‌. آیا تمام‌ کارهایمان‌ مطابق‌ دستورات‌ قرآن‌ و سنت‌ است‌؟ آیا در روش‌ زندگی‌، رسول‌ الله ـ صلی الله علیه‌ وسلم‌ ـ را اسوه‌ و الگوی‌ خویش‌ قرار داده‌ایم‌؟! و صدها سؤال‌ دیگر، که‌ قطعاً در مقابل‌ اینها با شرمندگی‌ باید سر را پایین‌ انداخته‌ و اعتراف‌ نماییم‌ که‌ ما راه‌ و سیره رسول‌ الله ـ صلی‌ الله علیه‌ وسلم‌ ـ و یارانش‌ را ترک‌ کرده‌ایم‌.

امروزه‌ مسلمانان‌ قرن‌ ۲۱ به‌ شدت‌ به‌ دنبال‌ آن‌ چیزهایی‌ هستند که‌ رسول‌ الله ـ صلی‌ الله علیه‌ وسلم‌ ـ و یارانش‌ از آن‌ اجتناب‌ می‌نمودند و خود را از آن‌ دور می‌ساختند. محبت‌ مال‌، فرزند، زن‌، ماشین‌ و… بر قلوب‌ مؤمنان‌ این‌ عصر مستولی شده‌ و جایی برای‌ محبت‌ رسول‌ الله ـ صلی الله علیه‌ وسلم‌ ـ و یارانش‌ باقی‌ نگذاشته‌ است‌.

{قُلْ إِن کَانَ آبَاؤُکُمْ وَأَبْنَآؤُکُمْ وَإِخْوَانُکُمْ وَأَزْوَاجُکُمْ وَعَشِیرَتُکُمْ وَأَمْوَالٌ اقْتَرَفْتُمُوهَا وَتِجَارَةٌ تَخْشَوْنَ کَسَادَهَا وَمَسَاکِنُ تَرْضَوْنَهَا أَحَبَّ إِلَیْکُم مِّنَ اللّهِ وَرَسُولِهِ وَجِهَادٍ فِی سَبِیلِهِ فَتَرَبَّصُواْ حَتَّى یَأْتِیَ اللّهُ بِأَمْرِهِ وَاللّهُ لاَ یَهْدِی الْقَوْمَ الْفَاسِقِینَ} [توبه‌: ۲۴]

«بگو: اگر پدران‌ و فرزندان‌ و برادران‌ و همسران‌ و قوم‌ و قبیله‌ی شما و اموالی‌ که‌ فرا چنگش‌ آورده‌اید و بازرگانی‌ و تجارتی‌ که‌ از بی‌بازاری‌ و بی‌رونقی‌ آن‌ می‌ترسید، و منازلی‌ که‌ مورد علاقه‌ی شما است‌، اینها در نظرتان‌ از الله و پیامبرش‌ و جهاد در راه‌ او محبوب‌تر باشد، در انتظار باشید که‌ الله کار خود را می‌کند (و عذاب‌ خویش‌ را فرو می‌فرستد) الله کسان‌ نافرمان‌بردار را (به‌ راه‌ سعادت‌) هدایت‌ نمی‌نماید».

اگر ما فقط‌ در این‌ آیه‌ تدبُّری‌ بنمائیم‌ و خود را به‌ آن‌ محک‌ بزنیم‌، در می‌یابیم‌ که‌ با خط‌ و مشی‌ قرآن‌ و سنت‌ خیلی‌ فاصله‌ داریم‌. متأسفانه‌ افرادی‌ نیز هستند که‌ به‌ خاطر دنیاطلبی‌شان‌ و عدم‌ وجود تقوی‌ در اعماق‌ قلبشان‌، پایبندی‌ به‌ سنت‌های‌ رسول‌ الله ـ صلی‌ الله علیه‌ وسلم‌ ـ را تحجر و عقب افتادگی می‌نامند و باز خود را از رهروان‌ کتاب‌ و سنت‌ قلمداد می‌نمایند. با کدامین‌ عشق‌ و محبت‌، خود را از عاشقان‌ آن‌ حضرت‌ ـ صلی‌ الله علیه‌ وسلم‌ ـ می‌نامیم‌، با کدامین‌ عمل‌ می‌خواهیم‌ در زمره‌ی یاران‌ ایشان‌ قرار گیریم‌.

پس‌ با این‌ توضیح‌ کوتاه‌ به‌ این‌ نتیجه‌ می‌رسیم‌ که‌ مشکل‌ در اسلام‌ نیست‌، بلکه‌ اسلام‌ همیشه‌ پیروز بوده‌ و پیروز خواهد بود. اشکال‌ اینجاست‌ که‌ مؤمنان‌ واقعی‌ اندک‌ و قلیل‌ هستند، پس‌ وعده‌های‌ خداوند برای‌ کسانی‌ است‌ که‌ همانند یاران‌ رسول‌ الله ـ صلی‌ الله علیه‌ وسلم‌ ـ باشند و سیره‌ و روش‌ آنها را در زندگی‌ اختیار نمایند.

سرافرازی مؤمنان یک سنت الهی است

آنچه می‌گوییم یک رؤیا و یا یک خواب رنگین نیست، زیرا خداوند متعال چه بخواهیم چه نخواهیم به دینش در زمین عزت می‌دهد، … حال یا به وسیله‌ی ما یا به وسیله‌ی دیگران… اما اگر نخواهیم این راه مقدس را بپیماییم بی شک خداوند متعال قوم دیگری را بر می‌گزیند که این راه را بپیمایند.

{وَإِن تَتَوَلَّوْا یَسْتَبْدِلْ قَوْمًا غَیْرَکُمْ ثُمَّ لَا یَکُونُوا أَمْثَالَکُمْ} [محمد:۳۸]

«و اگر شما (از فرمان الله) سرپیچی کنید مردمان دیگری را جایگزین شما می‌گرداند که هرگز همسان شما نخواهند بود»

{یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ مَن یَرْتَدَّ مِنکُمْ عَن دِینِهِ فَسَوْفَ یَأْتِی اللّهُ بِقَوْمٍ یُحِبُّهُمْ وَیُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِینَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْکَافِرِینَ یُجَاهِدُونَ فِی سَبِیلِ اللّهِ وَلاَ یَخَافُونَ لَوْمَةَ لآئِمٍ ذَلِکَ فَضْلُ اللّهِ یُؤْتِیهِ مَن یَشَاء وَاللّهُ وَاسِعٌ عَلِیمٌ – إِنَّمَا وَلِیُّکُمُ اللّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِینَ آمَنُواْ الَّذِینَ یُقِیمُونَ الصَّلاَةَ وَیُؤْتُونَ الزَّکَاةَ وَهُمْ رَاکِعُونَ -وَمَن یَتَوَلَّ اللّهَ وَرَسُولَهُ وَالَّذِینَ آمَنُواْ فَإِنَّ حِزْبَ اللّهِ هُمُ الْغَالِبُونَ} [مائده:۵۴-۵۶]

«ای مؤمنان! هرکس از شما از دین خود برگردد الله مردمانی را خواهد آورد که او دوستشان می‌دارد و آنان هم اورا دوست می‌دارند. نسبت به مؤمنان نرم و فروتن بوده و در برابر کافران سخت و نیرومندند در راه الله جهاد می‌کنند و از سرزنش هیچ سرزنش کننده‌ای هراسی به خود راه نمی‌دهند، این هم فضل الله است، الله آن را به هر کس که بخواهد عطا می‌کند و الله دارای فضلی فراوان و دانشی وسیع است و هرکس که الله و پیامبر او و مؤمنان را به دوستی بپذیرد، (از زمره‌ی حزب الله است) و بی تردید حزب الله پیروز است».

پس ای برادر و خواهر! برخیز و به سوی عمل بشتاب، انتظار بس است که ناگاه مرگ به سراغت می‌آید و بعد از آن محاسبه شوی، آنجاست که برای عمر بر باد رفته پشیمان می شوی و دیگر پشیمانی سودی ندارد.

برادر و خواهر عزیزم! بدان که خداوند مهربان برای کسی که این راه را بپیماید، پاداش بزرگی مقدر کرده است.

از عبدالله بن مسعود رضی الله عنه روایت شده است که پیامبر خدا صلی الله علیه وسلم فرمود:

«إنَّ مِن ورائکم أیاماً الصابرُ فیهنَّ کالقابِضِ علی الجَمرِ، للعامل فیها أَجر خَمسینَ، قالوا: یا رسول الله: خمسینَ مِنهم أو خمسین منّا؟ قال: خمسین منکم».

(بعد از شما روزگاری خواهد آمد، هر آنکس در آن روزگار صبر کند به سان کسی است که اخگری را به دستانش می‌فشارد، آن که در آن زمان عمل صالح انجام دهد پاداش پنجاه نفر را می‌گیرد. گفتند: ای رسول خدا! ۵۰ نفر از آنان یا از ما؟ فرمود: پنجاه نفر از شما)

به یاد داشته باشید که راه بهشت راهی پر محنت و دشوار است… اما ارزش آن را دارد که انسان سختی‌هایش را به جان بخرد…

از انس رضی الله عنه روایت می کنند که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود:

«یؤتی بأنعمِ أهلِ الدُّنیا مِن أهلِ النار، فَیُصبَغُ فی النّار صبغةً، ثُمَّ یُقالُ لَهُ: یا ابن ادم هل رأیتَ خَیراً قَطُّ؟ هَل مَرَّ بِکَ نعیمٌ قَطُّ؟ فیقول: لا واللهِ یا ربِّ. و یُؤتی بأشَدِّ الناسِ بُؤسا فی الدُّنیا مِن أهلِ الجَنَّةِ، فَیُصبَغُ فی الجَنَّةِ، فیقال له: یا ابنَ آدم هَل رأیتَ بُؤساً قَطُّ؟ هَل مَرَّ بِکَ مِن شِدَّةِ قَطُّ؟ فیقول: لا والله یا ربِّ. ما مرَّبی بُؤسٌ قَطُّ، و لا رأیتُ شِدَّةً قَطُّ»

(خوشبخت‌ترین اهل دنیا از دوزخیان را می‌آورند و او را یک بار در آتش جهنم فرو می‌برند سپس به او می‌گویند، ای بنی آدم، آیا هرگز خیر و خوشی دیده‌ای؟ آیا هرگز از نعمتی بهره برده‌ای؟ در پاسخ می‌گوید: نه به خدا قسم، ای پروردگارم.

و فقیرترین مردم دنیا از بهشتیان را می‌آورند و او را یک بار به بهشت داخل می‌کنند، سپس به او می‌گویند: ای بنی آدم، آیا هرگز فقر و تنگدستی دیده‌ای؟ آیا هرگز سختی دیده‌ای؟ در پاسخ می‌گوید: نه به خدا قسم، ای پروردگارم هرگز تنگدست و فقیر نبوده‌ام و هیچ وقت سختی ندیده‌ام).

دلایل‌ شکست‌ مسلمانان‌ امروزی‌ در جبهه‌های مختلف‌

در اینجا ‌ می‌توان‌ به‌ اختصار چند علّت‌ مهم‌ که‌ باعث‌ شکست‌ مسلمانان‌ در میدان‌های‌ گوناگون‌ شده‌ است‌، اشاره‌ نمود:

۱ـ عدم‌ وجود ایمان‌ کامل‌ و قوی‌ به‌ خداوند سبحان‌

آنچه‌ باعث‌ شده‌ بود که‌ صحابه‌ی رسول الله ـ صلی‌ الله علیه‌ وسلم‌ ـ در میادین‌ مختلف‌ سربلند و پیروز بیرون‌ بیایند، داشتن‌ ایمانی‌ استوار و راسخ‌ بود که‌ هیچ‌ چیزی‌ نمی‌توانست‌ در آن‌ خللی‌ وارد آورد. به‌ همین‌ دلیل‌ احکام‌ الهی‌ را سریعاً می‌پذیرفتند و در انجام‌ آن‌ سستی‌ و کاهلی‌ را به‌ خویش‌ راه‌ نمی‌دادند. و این‌ یقین‌ در آنها به‌ وجود آمده‌ بود که‌ همه‌ چیز در دست‌ الله قرار دارد، اگر او اراده‌ کند می‌تواند آب‌ را برای‌ انسان‌ها مانند آسفالت‌ مسخّر گرداند، اگر او اراده‌ کند می‌تواند دریا را برای‌ انسان‌ به‌ مانند خشکی‌، امن‌ و هموار کند، اگر او اراده‌ کند می‌تواند آتش‌ را برای‌ انسان‌ گلستان‌ کند و… خلاصه‌ انسان‌ها و مخلوقات‌ را فقط‌ یک‌ مخلوق‌ ضعیف‌ تصوّر می‌کردند و قدرت‌ اصلی‌ و حقیقی و قویِّ مطلق‌ را خداوند می‌دانستند به‌ همین‌ خاطر خود را به‌ «قوی‌» نسبت‌ می‌دادند و از قدرت‌ «قویِّ» حقیقی‌ استفاده‌ می‌کردند.

اما مسلمانان‌ امروز؛ بسیاری‌ از مسلمانان‌ امروزی‌ قدرت‌ را در دست‌ رهبران کفر و تجهیزات‌ جنگی‌ آنان‌ می‌دانند و دیدشان‌ از مافوق‌ آسمان‌ها به‌ عالم‌ کَوْنی‌ آمده‌ است‌ به‌ همین‌ جهت‌ همیشه‌ دچار خواری‌ و ذلّت‌ هستند. وقتی‌ ذلیل‌ها را بزرگ‌ و با عظمت‌ تصوّر می‌کنند، وقتی از مخلوقات‌ متأثر می‌شوند، قطعاً و بی‌شک‌ خداوند نیز آنان‌ را رها می‌سازد.

۲ـ عدم‌ عشق‌ به‌ رسول‌ الله ـ صلی‌ الله علیه‌ وسلم‌ ـ

دلیل‌ دوم‌ شکست‌ مسلمانان‌ امروزی‌ صادق‌ نبودن‌ در عشق‌ و محبت‌ رسول‌ الله ـ صلی الله علیه‌ وسلم‌ ـ می‌باشد. خیلی‌ها خود را عاشق‌ رسول الله ـ صلی‌ الله علیه‌ وسلم‌ ـ می‌دانند، اما اعمالشان‌ اعمال‌ «ابوجهلی‌» است‌.

عشق‌ یعنی‌ سوختن‌ و فانی‌ شدن‌ در معشوق‌، عاشقی‌ یعنی به‌ طور کامل‌ خود را به‌ معشوق‌ تبدیل‌ کردن‌. اما بسیاری‌ از مسلمانان‌ عصر ما فقط‌ نام‌ «محمد صلی‌ الله علیه‌ وسلم‌ » را می‌دانند، فقط‌ به‌ نامش‌ احترام‌ می‌گذارند، ولی‌ متأسفانه‌ و بدبختانه‌ هنگامی که‌ سیره‌ و شیوه‌ی زندگانی آن‌ سرور ـ صلی‌ الله علیه‌ وسلم‌ ـ بَر ایشان‌ عرضه‌ می‌شود، به‌ سرعت‌ می‌گویند، آن‌ زمان‌ سپری‌ شده‌ است‌!… آگاهانه‌ و نا آگانه‌ به‌ دشمنی‌ با سنت‌های‌ رسول‌ الله ـ صلی‌ الله علیه‌ وسلم‌ ـ با سیره‌ و خط‌ و مشی‌ رسول‌ الله ـ صلی‌ الله علیه‌ وسلم‌ ـ قیام‌ می‌نمایند، آیا با وجود این‌ می‌توان‌ ارسال‌ کمک‌های‌ غیبی‌ و امدادهای‌ الهی‌ را برای‌ چنین‌ مسلمانانی انتظار داشت‌!

۳ـ دوری‌ از سنت‌های رسول‌ الله ـ صلی‌ الله علیه‌ وسلم‌ ـ

از دیگر مشکلات‌ جامعه مسلمانان‌ عصر ما این‌ است‌ که‌ به‌ سنت‌های‌ پیامبرشان‌ بی‌اعتنا هستند و برای‌ آن‌ اهمیتی‌ قائل‌ نیستند و حتی‌ شاید در بسیاری‌ جاها از انجام‌ آن‌ شرم‌ داشته‌ باشند، چرا که‌ با فرهنگ‌ غربی‌ها سازگار نیست‌.

بسیار جای‌ تأسف‌ است‌ برای ما مسلمانان‌ که‌ از سنت‌ها و روش‌ رهبرمان‌ دور شده‌ایم‌ و عمل‌ به‌ آن‌ را ننگ‌ و مایه‌ی عقب‌افتادگی‌ می‌دانیم‌، در حالی‌ که‌ در جوامع‌ دیگر، برای‌ رهبران‌ دنیوی‌ خویش‌ بسیار احترام‌ قائل‌ هستند و در هر جایی‌ به‌ احیاء آداب‌ و سنن‌ خویش‌ می‌پردازند.

یاران‌ رسول‌ الله ـ صلی الله علیه‌ وسلم‌ ـ حاضر نبودند که‌ در کوچک‌ترین‌ کاری‌ و در ساده‌ترین‌ امری‌، خلاف‌ روش‌ رسول‌ الله ـ صلی‌ الله علیه‌ وسلم‌ ـ گام‌ بردارند، اگر خواست‌ درونی‌شان‌ چیز دیگری‌ می‌بود، به‌ خاطر فعل‌ و کار رسول‌ الله ـ صلی الله علیه‌ وسلم‌ ـ خواست‌ خویش‌ را فدا می‌کردند.

حضرت‌ عمر فاروق‌ ـ رضی الله عنه ـ هنگامی که‌ بر حجرالاسود بوسه‌ می‌زند، می‌فرماید: اگر محبوب‌ و رهبرم‌ چنین‌ عملی‌ را انجام‌ نمی‌داد، من‌ هیچگاه‌ بر این‌ تکه‌ سنگ‌ بوسه‌ نمی‌زدم‌.

و در موارد دیگری‌ از هر کدام‌ از صحابه‌ کارهای‌ مشابه‌ این‌ را مشاهده‌ می‌نماییم‌، در زمان‌ خلافت‌ حضرت‌ ابوبکر صدیق‌ ـ رضی الله عنه ـ با وجود شورش‌های‌ گوناگون‌ و تثبیت‌ نشدن‌ پایه‌های خلافت‌ اسلامی‌، تصمیم‌ می‌گیرد حتماً سپاه‌ اسامه رضی الله عنه‌ را اعزام‌ نماید، با وجود مخالفت‌های مختلف‌ می‌فرماید: چون‌ این‌ خواست‌ و اراده‌ی رسول‌ الله ـ صی‌ الله علیه‌ وسلم‌ ـ بوده‌، حتماً باید عملی گردد.

اما ما امروزه‌ در صحبت‌ کردن‌، راه‌ رفتن‌، شیوه‌ی زندگی‌، لباس‌ پوشیدن‌ و خلاصه‌ اکثر اعمال‌ و رفتارمان‌ از غربی‌ها و غیرمسلمین‌ تقلید می‌کنیم‌ و خیلی‌ راحت‌ سنت‌های محبوب‌ حجازی‌ را گذاشته‌ایم‌ و خیلی‌ بی‌شرمانه‌ برای‌ عدم‌ عمل‌ به‌ آن‌ نیز دلیل‌ می‌آوریم‌.

یکی‌ از اساتیدم‌ تلویحاً می‌فرمود: در جنگ‌ اسرائیل‌ و فلسطین‌، بارها ملائکه‌ نازل‌ شدند که‌ به‌ مسلمان‌ها کمک‌ برسانند، اما چون‌ هر دو طرف‌ ظاهر و شکلشان‌ عین‌ همدیگر بود، ملائکه‌ برگشتند و فرمودند: خداوندا، خودت‌ بهتر می‌دانی‌، آنها هیچ‌ فرقی‌ با هم‌ نداشتند، تمام‌ اعمالشان‌ مانند یکدیگر بود و…

۴ـ اهمیت‌ و عظمت‌ دنیا در دل‌ مسلمانان‌

از دیگر مواردی‌ که‌ سبب‌ شده‌ که‌ ابهت‌ و عظمت‌ مسلمانان‌ عصر ما از بین‌ برود و آنها را به‌ مسلمانانی‌ توخالی‌ و پوشالی‌ تبدیل‌ کند، محبت‌ و علاقه‌ی دنیا در قلوب‌ بسیاری‌ از آنها می‌باشد. رسول‌ الله ـ صلی‌ الله علیه‌ وسلم‌ ـ فرمود: برای‌ هر قومی‌ فتنه‌ای‌ آمد و آنها را تباه‌ ساخت‌، فتنه‌ی امت‌ من‌ دنیا می‌باشد که‌ می‌ترسم‌ آنها را از پای‌ درآورد.

به راستی‌ همین‌ طور است‌، محبت‌ دنیا و علاقه‌ به‌ متعلقات‌ دنیوی‌، سبب‌ شده‌ که‌ فکر آخرت‌ و روز قیامت‌ در اذهان‌ مسلمانان‌ کم رنگ‌ گردد و سفر آخرت‌ را بسیار دور و دراز تصور نمایند، به‌ همین‌ جهت‌ برای به‌ دست‌ آوردن‌ متاع‌ دنیوی تمام‌ وقت‌ خویش‌ را صرف‌ می‌نمایند و به‌ همان‌ اندازه‌ از راه‌ حق‌ و حقیقت‌ و از رضایت‌ الله و رسول‌ دور می شوند.

بسیار جای‌ تعجب‌ است‌ برای‌ افرادی‌ که‌ خود را رهرو رسول‌ الله ـ صلی‌ الله علیه‌ وسلم‌ ـ می‌دانند، اما با شدت‌ و علاقه‌ی فراوان برای‌ چیزی‌ تلاش‌ می‌نمایند که‌ رسول‌ الله ـ صلی‌ الله علیه‌ وسلم‌ ـ از دچار شدن‌ به‌ آن‌ و فریب‌ خوردن‌ آن‌ هشدار داده‌ است‌. این‌ چه‌ نوع‌ اتباع‌ و محبت‌ و عشقی‌ است‌ که‌ در هیچ‌ چیزی محبوب‌ و معشوق‌ در نظر گرفته‌ نمی‌شود.

ولی اگر یاران‌ رسول‌ الله ـ صلی الله علیه‌ وسلم‌- را بنگریم‌، آنها به‌ دنیا نمی‌اندیشیدند، تمام‌ هم‌ّ و غمشان‌ آخرت‌ بود، لحظه‌ای‌ در به‌ دست‌ آوردن‌ رضای‌ او تعالی‌ تأخیر نمی‌کردند و هر آنچه‌ سبب‌ تقرب‌ بیشتر آنان‌ به‌ بارگاه‌ الهی‌ می‌گشت‌، بدون‌ معطلی‌ انجام‌ می دادند، اما مسلمانان‌ عصر ما، هر آنچه‌ را سبب‌ دوری از او تعالی‌ است‌، بعضاً به‌ نام‌ دین‌ انجام‌ می‌دهند و خوشحالند که‌ از امت‌ محمدی‌ هستند!

۵ ـ ترک‌ امر به‌ معروف‌ و نهی‌ از منکر

از دیگر دلایل‌ ضعف‌ مسلمانان‌ عصر ما، ترک‌ کردن‌ دعوت‌ و تبلیغ‌ می‌باشد، که‌ رسول‌ الله ـ صلی‌ الله علیه‌ وسلم‌ ـ و یاران‌ گرانقدرش‌ در آن‌ راه‌، جان‌ خود را تقدیم‌ نمودند و از هیچ‌ تلاشی‌ در این‌ راستا دریغ‌ نورزیدند.

خداوند سبحان‌ زنده‌ کردن‌ امر به‌ معروف‌ و نهی‌ از منکر را در جامعه‌ی اسلامی‌ راهی‌ برای‌ ایجاد وحدت‌ و همدلی‌ و همبستگی عنوان‌ می‌فرماید و اعتصام‌ به‌ حبل‌ الله را در گرو داشتن‌ تقوای‌ الهی‌ و احیاء امر به‌ معروف‌ و نهی‌ از منکر معرفی‌ می‌کند.

پیامبر گرامی‌ اسلام‌ ـ صلی‌ الله علیه‌ وسلم‌ ـ فرموده‌ است‌ که‌ هر گاه‌ در جامعه‌ای‌ امر به‌ معروف‌ و نهی‌ از منکر ترک‌ شود و در کنارتان‌ هر منکری‌ انجام‌ گیرد شما راحت‌ از کنار آن‌ بگذرید و کاری‌ نداشته‌ باشید، پس‌ منتظر عذاب‌ الهی‌ باشید که‌ در آن‌ وقت‌ هر قدر دعا و تضرع‌ نمایید، دعا و تضرّعتان‌ مقبول‌ نمی‌افتد.

۶ـ پیروی‌ و اتباع‌ از شیطان‌

خداوند متعال‌ بارها در آیات‌ متعدد قرآن‌ مجید هشدار داده‌ است‌ که‌ ای‌ انسان‌ها بدانید! شیطان‌ دشمن‌ قسم‌ خورده‌ی شماست‌ و در تلاش‌ است‌ که‌ شما را به‌ بیراهه‌ و ضلالت‌ بکشاند، پس‌ از او تبعیت‌ و پیروی‌ نکنید و مواظب‌ حربه‌هایش‌ باشید، اما متأسفانه‌ بسیاری‌ از مسلمان‌ عصر ما با کمال‌ اطمینان‌، آگاهانه‌ و نا آگانه‌ افسار خویش‌ را به‌ او سپرده‌اند و با یقین‌ کامل‌ دنباله‌رو راه‌ او گشته‌اند.

برادر و خواهر گرامی، مرا از دعاهای خیر بی نصیب مگردان، زیرا که گناهان زیاد و دردها بی‌درمانند، و قدرت و قوت از آنِ خداوند قدیر است.

خداوندا، مجاهدان اسلام را در هر مکانی که در آن نام خدا برده می‌شود، پیروز بگردان.

خداوندا، غم و اندوهشان را برطرف نما و آنان را متحد و یکپارچه و شکست‌هایشان را جبران و اسیرانشان را آزاد گردان، و آرزوهایشان را با خیر و نیکویی برآورده کن و اعمالشان را به طاعت ختم بگردان.

بارالها، ما را در گرداب سختی‌ها وا مگذار، ما را (با بلایا) غافلگیر مکن، و ما را در زمره‌ی بی‌خبران قرار مده…

خداوندا، ما را از بندگانی قرار بده که تو را دوست دارند و تو آنان را دوست داری و ما را با کسانی قرار ده که آنان را اکرام کرده و به بهترین گونه پاداش داده‌ای و ما را از کسانی قرار ده که آنان را از آتش دور گردانده‌ای.

بار الها، اسلام و مسلمانان را به طور کامل نصرت بفرما، نصرتی همچون روز بدر به وسیله‌ی نیروها و دوست دارانت، یا رب العالمین.

{ربّنا تقبل منّا إنک انت السَّمیعُ العَلیمُ}

منبع:

۱- چرا مسلمانان شکست می‌خورند؟، نویسنده: ایوب گنجی

۲- راه سعادت، نویسنده: مجدی الهلالی، مترجم: هیوا حفیدی، ناشر: نشر احسان، سال و نوبت چاپ:۱۳۸۶- اول

{وَاللَّهُ عَلَى کُلِّ شَیْءٍ شَهِید} [البروج: ۹] (و الله بر هر چیزی گواه است)

{وَکَفَى بِاللَّهِ شَهِیدًا} [نساء: ۷۹] (کافی است که الله گواه باشد)‏

{إِنَّ اللَّهَ کَانَ عَلَیْکُمْ رَقِیبًا} [نساء: ۱] (بیگمان الله مراقب شما است ( و کردار و رفتار شما از دیده او پنهان نمی‌ماند) ‏

{وَکَانَ اللَّهُ عَلَى کُلِّ شَیْءٍ رَقِیبًا} [احزاب: ۵۲] (الله ناظر و مراقب بر هر چیزی است)

{وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ یَعْلَمُ مَا فِی أَنْفُسِکُمْ فَاحْذَرُوهُ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَفُورٌ حَلِیمٌ} [بقره: ۲۳۵] (و بدانید که الله آنچه را در دل دارید می‌داند، پس از (مخالفت فرمان) او خویشتن را برحذر دارید و بدانید که بیگمان الله بس آمرزنده و شکیبا است)

{وَهُوَ مَعَکُمْ أَیْنَ مَا کُنْتُمْ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِیرٌ} [حدید: ۴] (و او در هر کجا که باشید [با علم خویش]، با شما است. و الله می‌بیند هر چیزی را که می‌کنید)

{أَلَمْ یَعْلَمْ بِأَنَّ اللَّهَ یَرَى} [علق: ۱۴] (‏آیا او ندانسته است که الله ( همه‌ی احوال او را می‌پاید، و همه‌ی اعمال وی را) می‌‌بیند؟‏)

{یَعْلَمُ خَائِنَةَ الْأَعْیُنِ وَمَا تُخْفِی الصُّدُورُ} [غافر: ۱۹] (‏خداوند از دزدانه نگاه کردن چشمها و از رازی که سینه‌ها در خود پنهان می‌دارند، آگاه است)

برادرم و خواهرم

اندکی در آیات فوق بیندیشید و در این واژه‌ها درنگی نمایید “رقیب و شهید”

آیا می‌دانید معنای این دو صفت الهی چیست؟

شهید: یعنی آگاه از همه چیز که چیزی از او نهان نمی‌شود و همه صداها را می‌شنود و همه‌ی موجودات از ریز و درشتش، پیدا و پنهانش را می‌بیند و علمش همه چیز را در بر گرفته اس

رقیب: یعنی آگاه از مکنونات درونی انسان و مراقب و نگرنده اعمال انسان و هیچ چیزی از او پوشیده نمی‌ماند.

گمانم مفهوم سخن را دریافته باشی: آری حس مراقبت الهی در خفا و آشکار و بویژه در خفا که ابلیس و لشکریانش را حیله ها افزونتر باشد

به این فرموده‌ی علامه ابن القیم رحمه الله دقت فرما: “خردمندان اتفاق دارند که اساس تقویت سرای ایمان و پایداری، عبادتهای پنهانی و اساس نابودی سرای ایمان، گناهان پنهانی می‌باشد”.

آری برادرم، خلوت ابزاری است که اولیای الهی با غنیمت شمردن آن پله های رسیدن به خالق خویش را می‌پیمایند چنانچه بگفته رسول خدا صلی الله علیه و سلم از جمله کسانی که در روز قیامت در زیر سایه عرش الهی قرار می‌گیرند انسانی است که در خلوت خویش یاد خدا را می نماید و چشمانش اشکبار می شود و نیز مردی که در پنهانی صدقه می دهد بگونه ای که دست چپش از آنچه دست راستش داده است با خبر نمی شود.

خلوت آن زیبا لحظاتی است که رسول خدا صلی الله علیه و سلم قبل از رسالتش در غار حرا آن را غنیمت شمرده و با خدای خویش مناجات می نمود و بعد از رسالتش همواره یاران و نیز امت خویش را به غنیمت شمردن آن تشویق می‌نمود.

اما بایستی دانست که در مقابل برای برخی انسانها خلوت مهلکه‌ای است که شیاطین تمام همت خود را بکار بسته تا حس مراقبت الهی را در وی تضعیف و نابود گردانند و با وادار کردن انسان به دریدن پرده حرمت الهی کاشانه ایمان وی را نابود نموده و گوهر ایمان و یقین وی را به ثمن بخس به تاراج ببرند.

اندکی به این حدیث نبوی بیندیش:

“عَنْ ثَوْبَانَ عَنْ النَّبِیِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ لَأَعْلَمَنَّ أَقْوَامًا مِنْ أُمَّتِی یَأْتُونَ یَوْمَ الْقِیَامَةِ بِحَسَنَاتٍ أَمْثَالِ جِبَالِ تِهَامَةَ بِیضًا فَیَجْعَلُهَا اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ هَبَاءً مَنْثُورًا قَالَ ثَوْبَانُ یَا رَسُولَ اللَّهِ صِفْهُمْ لَنَا جَلِّهِمْ لَنَا أَنْ لَا نَکُونَ مِنْهُمْ وَنَحْنُ لَا نَعْلَمُ قَالَ أَمَا إِنَّهُمْ إِخْوَانُکُمْ وَمِنْ جِلْدَتِکُمْ وَیَأْخُذُونَ مِنْ اللَّیْلِ کَمَا تَأْخُذُونَ وَلَکِنَّهُمْ أَقْوَامٌ إِذَا خَلَوْا بِمَحَارِمِ اللَّهِ انْتَهَکُوهَا. “

ثوبان از رسول الله صلی الله علیه و سلم روایت می‌کند که ایشان فرمودند: “اقوامی از امت خویش را می‌شناسم که در روز قیامت با نیکی‌هایی سفید به پری کوههای تهامه حاضر می‌شوند اما خداوند همه آنها را همچون ذرّات غبار پراکنده در هوا می سازد” [و نابود می کند] ثوبان گفت: ای رسول خدا آنها را برای ما توصیف کن تا از روی نادانی در زمره آنها قرار نگیریم. رسول خدا صلی الله علیه و سلم فرمودند: “آنها برادران شما و از میان شما می باشند که چه بسا چون شما نماز شب بر پا می‌دارند اما آنها کسانی هستد که چون در خلوت با محارم الهی قرار گرفتند پرده‌ی حرمت الهی را می‌درند”.

بر حذر باش از اینکه شیطان را در آشکارا دشمن باشی و در خلوت با وی دوستی گزینی. سحنون (رحمه الله)

برادر و خواهرم:

آیا دوست می داری از زمره این گروه باشی کسانی که از تمام کرده ها و زحمتهایشان بهره ای جز سختی نمی برند و کلبه ایمانی که خشت خشت آن را با رنج نهاده ای با تیشه لذت و خوشی آنی در لحظه ای نابود سازی و لذت و نعیم دائمی را قربانی نمایی.

و نیز بگفته سحنون رحمه الله بر حذر باش از اینکه شیطان را در آشکارا دشمن باشی و در خلوت با وی دوستی گزینی.

برادر و خواهرم :

آنگاه که با خویش خلوت نمودی و درها را بروی خویش بسته یافته و پرده ها را کنار گشیدی و دید بشر را از خود کوته یافتی و شیطان گنه را بر تو آراست بیاد بیاور کسی که هیچ چیزی از او پنهان نمی ماند، خدایی که مورچه سیاه را در شب تاریک بر صخره سیاه می بیند و صدای پایش را می شنود.

{یَسْتَخْفُونَ مِنَ النَّاسِ وَلا یَسْتَخْفُونَ مِنَ اللَّهِ وَهُوَ مَعَهُمْ} [نساء: ۱۰۸]

( ‏آنان می‌توانند خیانت خود را از مردم پنهان دارند ، ولی نمی‌توانند آن را از خدا پنهان دارند که همیشه با آنان است.)

امام قحطانی رحمه الله میفرماید:

اذا خلوت بریبة فی ظلمة والنفس داعیة الی العصیان

استحی من نظر الاله و قل له ان الذی خلق الظلام یرانی

آنگاه که در تاریکی در معرض حرمت الهی قرار گرفتی و نفست تو را ودار به معصیت نمود از نگاه خدا شرم کن و به او بگو کسی که تاریکی را آفریده است مرا می بیند.

آری برادرم چون یوسف در خلوت خویش فریاد معاذ الله بر آور تا بر عرش مصر، نه بر عرش مصر بلکه بر سریر بهشت تکیه زنی و با حوریان در آمیزی. و بدان یکی دیگر از کسانی که در روز قیامت که انسانها در عرق خویش غرق می شوند در زیر سایه عرش الهی قرار می گیرد مردی است که زنی صاحب جمال و مکنت او را دعوت به فحشا می کند اما وی می گوید: من از خدای خویش می ترسم.

برادرم و خواهرم:

آیا اگر کسی را در اطراف خود می یافتی دامان خویش را به گناه آلوده می ساختی؟ خواهی گفت: خیر، پس چگونه خداوند را کم ارزشترین نگرنده به خود می پنداری.

برادر و خواهرم:

نه تنها پروردگار بلکه دو فرشته مراقب کردار تو هستد و اعمال تو را ثبت می نمایند:

{وَإِنَّ عَلَیْکُمْ لَحَافِظِینَ (۱۰) کِرَامًا کَاتِبِینَ (۱۱) یَعْلَمُونَ مَا تَفْعَلُونَ} [انفطار: ۱۰-۱۲]

(‏بدون شکّ نگاهبانانی بر شما گمارده شده‌اند.‏ ‏نگاهبانانی که (در پیشگاه پروردگار مقرّب و) محترم هستند و پیوسته (اعمال شما را) می‌‌نویسند. ‏می‌‌دانند هرکاری را که می‌کنید).

{وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ وَنَعْلَمُ مَا تُوَسْوِسُ بِهِ نَفْسُهُ وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَیْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِیدِ (۱۶) إِذْ یَتَلَقَّى الْمُتَلَقِّیَانِ عَنِ الْیَمِینِ وَعَنِ الشِّمَالِ قَعِیدٌ (۱۷) مَا یَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلَّا لَدَیْهِ رَقِیبٌ عَتِیدٌ} [ق: ۱۶-۱۸]

(‏ما انسان را آفریده‌ایم و می‌دانیم که به خاطرش چه می‌گذرد و چه اندیشه‌ای در سر دارد ، و ما از شاهرگ گردن بدو نزدیکتریم .‏ ‏بدانگاه که دو فرشته‌ای که در سمت راست و در طرف چپ انسان نشسته‌اند و اعمال او را دریافت می‌دارند [ما از همه چیز و همه کس - حتی از این دو فرشته‌- به او نزدیکتریم ] .‏ ‏انسان هیچ سخنی را بر زبان نمی‌راند مگر این که فرشته‌ای ، مراقب و آماده [برای دریافت و نگارش] آن سخن است‏).

در پایان برادر و خواهرم:

عنان طاعت خویش را با هم‌نغمه شدن با شیطان که هر لحظه فسون تازه‌ای می بافد مبر که در سنگلاخ زندگی خود را گم خواهی کرد .

در آخر سخن این فرموده خداوند را بیادت می آورم:

{یَا أَیُّهَا الْإِنْسَانُ مَا غَرَّکَ بِرَبِّکَ الْکَرِیمِ (۶) الَّذِی خَلَقَکَ فَسَوَّاکَ فَعَدَلَکَ (۷) فِی أَیِّ صُورَةٍ مَا شَاءَ رَکَّبَکَ} [الانفطار: ۶-۸]

(‏ای انسان ! چه چیز تو را در برابر پروردگار بزرگوارت مغرور ساخته است و در حق او گولت زده است [که چنان بی‌باکانه نافرمانی می‌کنی و خود را به گناهان آلوده می‌‌سازی‌؟ !] ‏پروردگاری که تو را آفریده است و سپس سر و سامانت داده است و بعد معتدل و متناسبت کرده است.‏ ‏و آن گاه به هر شکلی که خواسته است تو را درآورده است و ترکیب بسته است).

سخن از بهشت برین و نعمت‌ها و راه رسیدن به آن برای کسانی که تقوی پیشه نموده و با جان و مال خود در راه کسب رضایت خداوند متعال می کوشند و سر منزل مقصود خود را رسیدن به بهشت و جاودانه زندگی کردن در آن قرار داده اند، آهنگی دلنشین و روح نواز است. این بندگان مخلص خدا همواره سعی و تلاش می نمایند تا با عبادت و پرهیزگاری توشه‌ای برای آخرت خود فراهم سازند.

سراسر آیات کلام الله مجید و روایات منقول از رسول اکرم صلی الله علیه وسلم، انسان‌های مؤمن و پرهیزگار را به راه رسیدن بهشت و برخورداری از نعمت‌های بیکران و ابدی آن رهنمون می‌نمایند.

الله جل جلاله در آیات زیادی بهشت و نعمت‌های آن را برای ما توصیف می‌کند، در اینجا به برخی از این آیات و همچنین سنت پاک رسول الله صلی الله علیه وسلم رجوع می‌کنیم.

خداوند می فرماید: {أُوْلَئِکَ لَهُمْ جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْرِی مِن تَحْتِهِمُ الْأَنْهَارُ یُحَلَّوْنَ فِیهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِن ذَهَبٍ وَیَلْبَسُونَ ثِیَابًا خُضْرًا مِّن سُندُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُّتَّکِئِینَ فِیهَا عَلَى الْأَرَائِکِ نِعْمَ الثَّوَابُ وَحَسُنَتْ مُرْتَفَقًا} [کهف:۳۱]

«آنها کسانی هستند که بهشت‌های عدن مال آنها است. بهشت‌هایی که زیر درختانش نهرهایی جاری است و به زیورهای زرین آراسته شده‌اند. در آنجا (بهشتیان) لباس‌های سبز و حریر و دیبا می‌پوشند و بر تخت‌ها تکیه می‌زنند. چه پاداش نیکو و چه آرامگاه خوبی است.»

همچنین می فرماید: {وَلَکُمْ فِیهَا مَا تَشْتَهِی أَنفُسُکُمْ وَلَکُمْ فِیهَا مَا تَدَّعُونَ- نُزُلًا مِّنْ غَفُورٍ رَّحِیمٍ} [فصلت:۳۱]

«و برای شما در آنجا (بهشت) هرچه مایل باشید یا آرزو کنید، همه مهیا است. این سفره احسان خداوندی است که برای شما گسترده شده است»

ابوهریره رضی الله عنه از پیامبر صلی الله علیه وسلم نقل می‌کند که فرمود: «خداوند مهربان برای بنده‌های خود چیزهایی تهیه نموده است که نه چشمی دیده و نه گوشی شنیده و نه به تصور کسی می‌آید. سپس فرمود: این آیه را بخوانید که خداوند می فرماید: {هیچ کس اطلاع ندارد برای خنکی چشم آنها (بندگان صالح) چه چیز در نظر گرفته شده است}.»

ابوهریره رضی الله عنه روایت می کند که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «به بهشتیان گفته می‌شود: همیشه زنده بمانید و مرگ به سراغتان نیاید. و برای ابد تندرست باشید و هیچ وقت بیمار نشوید. دائماً جوان بمانید و پیر و ناتوان نشوید و برای همیشه در انواع نعمت‌ها بسر برید؛ چون این نعمت‌ها از شما گرفته نخواهد شد» (۲)

همچنین ابوبکر بن عبدالله بن قیس از پدرش نقل می کند که پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمود: «برای مؤمن در بهشت خیمه‌ای وجود دارد به طول ۶۰ میل (هفتاد کیلومتر) که از جواهر ساخته شده است. در آن خیمه همسرانی وجود دارد که به آن‌ها سر می‌زند درحالی که آنها از یکدیگر بی‌خبرند و همدیگر را نمی‌بینند» (۳)

خداوند در وجود انسان، هواهای گوناگونی قرار داده است! به گونه‌ای که می‌توان او را مجموعه‌ای از خواهشات و هواها نامید. انسان دوست دارد با چشم‌هایش به هر چیز و هر سو بنگرد، و با زبانش هر سخنی را که دوست دارد بگوید و با گوش‌هایش هر صدا یا آواز دلخواهی را بشنود و هر طوری که دوست دارد و هر کجا که بخواهد اطفای شهوت کند.

مال را از هر راهی که ممکن است بدست بیاورد و به هر نحوی که دوست دارد خرج کند. اما خدایی که انسان را آفریده و این هممه نعمت‌های گران‌بها به او عطا فرموده، اجازه نداده که انسان مهارش را به دست نفس اماره بسپارد و هواهای نفسانی، او را به هر سو که بخواهند سوق دهند، مؤمن در دایره‌ی ایمان محاصره است؛ بدین معنی که باید چشم و گوش و زبان و قلب و… و سایر متصرفاتش و سرانجام، مرگ و زندگی‌اش ملهم از ایمان به خدا و احکام الهی باشد.

انسانی که بدین صورت کلیه هواهای خود را در قربان‌گاه اطاعت از رب زیر پا بگذارد، خداوند در زندگی جاودان اخروی به عنوان پاداش، تمام امیال وی را برآورده خواهد ساخت.

اما کسانی که در دنیا لذت ارضای تمایلات را چشیده و حاضر نشده‌اند هواهای نفسانی را به خاطر رضای خدا، زیر پا بگذارند، پس از مرگ به خواسته‌های آنها ارجی نخواهد شد. و تمام آرزوهایشان در دوزخ، طعمه حریق خواهد گشت.

خداوند متعال می‌فرماید:

{وَسِیقَ الَّذِینَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ إِلَى الْجَنَّةِ زُمَرًا حَتَّى إِذَا جَاؤُوهَا وَفُتِحَتْ أَبْوَابُهَا وَقَالَ لَهُمْ خَزَنَتُهَا سَلَامٌ عَلَیْکُمْ طِبْتُمْ فَادْخُلُوهَا خَالِدِینَ-وَقَالُوا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی صَدَقَنَا وَعْدَهُ وَأَوْرَثَنَا الْأَرْضَ نَتَبَوَّأُ مِنَ الْجَنَّةِ حَیْثُ نَشَاء فَنِعْمَ أَجْرُ الْعَامِلِینَ} [زمر:۷۴]

«افراد مؤمن و پرهیزگار را گروه گروه به سوی بهشت می‌برند و چون بدانجا رسند، همه‌ی درهای بهشت به روی آنها گشوده می‌شوند و نگهبانان بهشتی با تهنیت به آنها می‌گویند سلام بر شما باد. که پاک بودید اکنون بفرمایید وارد بهشت شوید. و برای همیشه از نعمت‌های آن بهره‌مند گردید. آنها می‌گویند حمد خدای را که به وعده‌ی خود وفا کرد و ما را وارث همه‌ی سرزمین بهشت گردانید. تا هر جای آن که بخواهیم منزل گزینیم. پس پاداش نیکوکاران بسیار نیکو خواهد بود»

ابوهریره رضی الله عنه می‌گوید: از رسول خدا صلی الله علیه وسلم پرسیدیم که بهشت از چه چیزی ساخته شده است؟ فرمود، «خشتی از طلا و خشتی از نقره و ملاط آن از مسک است. و سنگریزه‌هایش از جواهر و یاقوت، و خاکش زعفران است هر کس در آن راه یابد همیشه در آن زنده می‌ماند و هرگز نخواهد مرد. لباسش کهنه نمی‌شود و همیشه جوان می‌ماند و پیر نخواهد شد» (۴)

ابوهریره رضی الله عنه روایت می‌کند که پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمود: «در بهشت درختی وجود دارد که اگر سوارکاری ۱۰۰ سال سایه‌اش را بپیماید به انتهایش نخواهد رسید» .(۵)

ابن عمر رضی الله عنه روایت می کند که رسول الله فرمود: «پس از اینکه بهشتیان وارد بهشت شوند و دوزخیان وارد دوزخ گردند، مرگ در میان بهشت و جهنم ذبح خواهد شد و سپس گفته می‌شود ای اهل بهشت و جهنم! دیگر مرگی وجود ندارد. پس از شنیدن این سخن شادی اهل بهشت زیاد می‌شود و غم و اندوه اهل جهنم نیز افزون می‌گردد». (۶)

درختان و میوه‪های بهشت

از جمله نعمت‌های جاویدان بهشت، انبوه درختان و فراوانی میوه‌ها و ثمره‌ها و پرندگان گوناگون آن می‌باشد، قدر و ارزش درختان جنت را کسی جز خالق و آفریننده‌ی آن نمی‌داند، درختان میوه آن، دارای شاخه‌های زیاد و ساقه و ریشه‌های طولانی می‌باشند، که خداوند آنها را زیبایی بی‌نظیر و شگفت‌انگیزی عطا نموده است، رنگ‌های آن بسیار دل‌انگیز و دارای ظاهری تازه و سایه‌هایی طویل و میوه‌هایی شیرین می‌باشند که مانند آن بر هیچ فکری خطور نکرده و نه چشمی آن را دیده و نه گوشی آن را شنیده است.

برادر عزیز و خواهر گرامی! چنین تصور کن که صاحب یکی از آن درخت‌های زیبا و پرثمر بهشت هستی؛ چقدر خوشحال و مسرور خواهی شد؟

درختان جنت بسیار زیاد و متنوع و گوناگون می‌باشند، بعضی از آنها انار، بعضی انگور، بعضی سدر و بعضی دیگر موز هستند، تصور نکن که میوه‌های بهشت، مانند میوه‌های فانی این دنیا می‌باشند، بلکه میوه‌های بهشت تنها در اسم، با میوه‌های این دنیا مشابهت دارند چنانکه ابن عباس رضی الله عنه نیز بر این موضوع تأکید نموده است.

اما شکل و رنگ و طمع و مزه‌ی آنها را کسی جز خالق آنها نمی‌داند. خداوند عزوجل می‌فرماید: {فَبِأَیِّ آلَاء رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ} [الرحمن:۶۹]

«پس کدام یک از نعمت‌های پروردگارتان را تکذیب و انکار می‌نمایید؟»

همچنین می‌فرماید: {وَأَصْحَابُ الْیَمِینِ مَا أَصْحَابُ الْیَمِینِ- فِی سِدْرٍ مَّخْضُودٍ- وَطَلْحٍ مَّنضُودٍ- وَظِلٍّ مَّمْدُودٍ- وَمَاء مَّسْکُوبٍ- وَفَاکِهَةٍ کَثِیرَةٍ} [واقعه: ۲۷-۳۲]

«سمت راستی‌ها! چه سمت راستی‌هایی؟! (اوصاف مواهب و نعمت‌هایشان در بیان نمی‌گنجد) در (سایه‌ی درخت) سدر بی‌خار آرمیده‌اند، در سایه‌ی درختان موزی بسر می‌برند که میوه‌هایش روی هم ردیف و چین چین افتاده است، و در میان سایه‌های فراوان و گسترده و کشیده (خوش و آسوده‌اند) و در کنار آبشارها و آب‌های روان بسر می‌برند که زمزمه‌ی آن گوش جان را نوازش می‌دهد و منظره‌ی آن چشم انسان را روشنی می‌بخشد، و در میان میوه‌های فراوان هستند».

رسیدن به بهشت یعنی دستیابی به همه‌ی خواسته‌ها و آرزوها

پس ای بزرگوار! این لحظات باقی مانده‌ی عمر خود را برای انجام اعمال صالح و کارهای نیک غنیمت شمار، و مواظب باش! دنیا تو را فریب ندهد، زیرا این دنیا و آنچه در آن است، مانند ابر تابستانی است که زود از بین می‌رود و راه اهل تقوا را پیش بگیر تا از میوه‌های فراوان جنت بهره‌مند شوی، خداوند متعال می‌فرماید:

{مُتَّکِئِینَ فِیهَا یَدْعُونَ فِیهَا بِفَاکِهَةٍ کَثِیرَةٍ وَشَرَابٍ} [ص:۵۱]

در آیه‌ای دیگر می‌فرماید:

{وَفَاکِهَةٍ مِّمَّا یَتَخَیَّرُونَ} [واقعه:۲۰]

«و از هر میوه‌ای که بخواهند».

«(نوجوانان بهشتی برای آنان می‌گردانند) هر نوع میوه‌ای که برگزینند»

همچنین می‌فرماید:

{إِنَّ الْمُتَّقِینَ فِی ظِلَالٍ وَعُیُونٍ- وَفَوَاکِهَ مِمَّا یَشْتَهُونَ} [مرسلات:۴۱- ۴۲]

«پرهیزگاران در زیر سایه‌ها و در کنار چشمه‌سارانند و در میان میوه‌هایی که بخواهند و آرزو کنند»

در میان درختان بهشت، چنان درختانی هستند که سایه‌ی آنها اینقدر طولانی است که یک شخص سوار اگر به مسافت یکصد سال در زیر سایه آن راه برود، مسافت آن تمام نمی شود.

رسول خدا صلی الله علیه وسلم می‌فرماید: «در بهشت درختی وجود دارد که اسب سوار، اسب تیزروی خود را صدسال در سایه‌ی آن می‌راند، ولی نمی‌تواند مسافت آن را به پایان برساند» (۷)

آیا از سدرة‪المنتهی چیزی می دانید؟

خداوند تبارک و تعالی می‌فرماید:

{وَظِلٍّ مَّمْدُودٍ} [واقعه:۳۰]

«و (اهل بهشت) در میان سایه‌های فراوان و گسترده و کشیده (خوش و آسوده‌اند)»

و از جمله‌ی این درختان جنت، درختی بنام سدرة المنتهی وجود دارد که الله تعالی در مورد آن می‌فرماید:

{وَلَقَدْ رَآهُ نَزْلَةً أُخْرَى – عِندَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهَى} [نجم: ۱۳-۱۴]

«او که بار دیگر (در شب معراج) وی را نزد سدرة المنتهی دیده است»

رسول خدا صلی الله علیه وسلم در حدیث معراج می‌فرماید: «بعد جبرئیل مرا همراه خود برد تا اینکه به سدرة المنتهی رسید… میوه‌هایش به بزرگی کوزه‌های هجر و برگ‌هایش مانند بزرگی گوش‌های فیل بود، چنان بزرگ که نزدیک بود برگ‌های آن امت را تحت پوشش در آورد. ناگاه به رنگ‌هایی در آمدند که نمی‌دانستم چه است، سپس وارد بهشت شدم و در آن با گنبدهایی که از مروارید ساخته شده بود روبرو شدم، و خاک جنت از مشک بود. و از جمله‌ی درختان جنت، آنهایی هستند که لباس‌های اهل جنت از آن درست می شود» (۸)

رسول خدا صلی الله علیه وسلم می‌فرماید: «طوبی، درختی است در جنت، که به اندازه‌ی مسافت صد سال است، که لباس اهل جنت از آن درست می‌شود» (۹)

آنچه که به زیبایی و منظره‌ی درختان جنت می‌افزاید، این است که ساقه‌های آن‌ها از طلا می‌باشند، چنانچه رسول محبوب صلی الله علیه وسلم می‌فرماید: «در جنت درختی نیست مگر این که ساقه‌های آن از طلا می‌باشد» (۱۰)

راه رسیدن به بهشت

اما راه رسیدن به بهشت؛ همه‌ی آن عبادات و اعمال صالحی که تو را به سوی خدا نزدیک گردانند، راه‌های رسیدن به بهشت هستند. پروردگار توانا در قرآن مجید همه‌ی عبادات و طاعاتی را که اگر با اخلاص عمل شوند و پاداش آنها جنت است، بیان فرموده‌اند:

۱- ایمان و عمل صالح:

خداوند در سوره‌ی عصر بیان می‌فرماید که: انسان در خسارت و نقصان قرار دارد، مگر کسی که ایمان آورد و عمل صالح انجام دهد، چنانچه که می‌فرماید:

{وَالْعَصْرِ-إِنَّ الْإِنسَانَ لَفِی خُسْرٍ-إِلَّا الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ} [عصر:۱- ۳]

«سو گند به زمانه (که سرمایه‌ی زندگی انسان است، و فرصت تلاش او برای نیل به سعادت دو جهان است). انسان‌ها همه زیان‌کارند؛ مگر کسانی که ایمان می‌آورند، و کارهای شایسته و بایسته می‌کنند، و همدیگر را به تمسک به حق (در عقیده و قول و عمل) سفارش می‌کنند، و یکدیگر را به شکیبایی (در تحمل سختی‌ها و دشواری‌ها و دردها و رنج‌هایی) توصیه می‌نمایند (که موجب رضایت خدا می گردد)»

همچنین می‌فرماید:

{وَبَشِّرِ الَّذِین آمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ أَنَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِی مِن تَحْتِهَا الأَنْهَارُ} [بقره:۲۵]

«(ای پیامبر!) مژده بده به کسانی که ایمان آورده‌اند و کردار نیکو انجام داده‌اند و این که، ایشان را است باغ‌هایی (بهشتی) که در زیر درختان آن رودها روان است»

و امثال این آیات در قرآن کریم زیاد است.

زیرا ایمان، شناخت خدا و خوف و ترس و احترام به پروردگار توانا و پیروی از رسول خدا صلی الله علیه وسلم را می‌طلبد، و عمل صالح یعنی: انجام دادن آنچه الله تعالی امر کرده و دوری نمودن از آنچه نهی فرموده، از قبیل گناهان کبیره و فساد و اعمال ناروا.

۲- نماز:

خداوند متعال می‌فرماید:

{إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاء وَالْمُنکَرِ} [عنکبوت:۴۵]

«مسلماً نماز (انسان را) از گناهان بزرگ و کارهای ناشایست باز می‌دارد».

نماز محو و نابود کننده‌ی خطا و گناه می‌باشد. چنانکه رسول خدا صلی الله علیه وسلم می‌فرماید: «هیچ شخص مسلمانی نیست که هرگاه وقت نماز فرض او فرا می‌رسد، پس وضو و خشوع و رکوعش را خوب انجام می‌دهد، مگر اینکه کفاره‌ای بر گناهان قبلی‌اش می‌شود، تا زمانی که مرتکب گناه کبیره نشود، و نماز وی در طول زندگانی‌اش چنین می‌باشد» (۱۱)

پس برادر و خواهر گرامی بر حفاظت از نماز خود همت کن، زیرا نماز نور چهره و نور چشم مؤمن و تعهد و پیمان وی با خدا و تفاوت میان مؤمن و کافر می‌باشد.

رسول خدا صلی الله علیه وسلم می‌فرماید: «همانا فاصله‌ی میان مرد و میان شرک و کفر، ترک نماز می‌باشد». (۱۲)

و می‌فرماید: «عهدی که میان ما و آنان (کافران) می‌باشد، نماز است، کسی که آن را ترک کند، پس بتحقیق که کافر شده است». (۱۳)

۳- ادای نوافل:

بعد از ادای فرائض، انجام مستحبات سبب نزدیکی و تقرب به الله تعالی می‌گردد و به تو برادر و خواهر گرامی‌ام، لباس ولایت را خواهد پوشاند زیرا نوافل علامت محبت تو و اخلاص تو نسبت به الله تعالی می‌باشد.

رسول صلی الله علیه وسلم می فرماید: «پاداشی بهتر از این برای هیچ بنده‌ای که روزانه دوازده رکعت نماز نفل، غیر از فرض بخواند نیست، مگر اینکه خداوند خانه‌ای زیبا برای وی در بهشت بنا خواهد کرد، یا مگر اینکه خانه‌ای در جنت برای او ساخته خواهد شد» (۱۴)

۴- نیکی به والدین:

از اعمالی که سبب ورود به بهشت می‌گردد: نیکی به والدین است، رسول خدا صلی الله علیه وسلم می‌فرماید: بینی‌اش خاک آلود باد، سپس بینی‌اش خاک آلود باد، سپس بینی‌اش خاک آلود باد، کسی که پدر و مادرش را، یا یکی از آن دو را، یا هر دو را در پیری ببیند، و با خدمت کردن به آنها داخل بهشت نشود. (۱۵)

پس ای خواننده‌ی گرامی! برای نیکی به والدین حریص باش و آنچه دستور می‌دهند اطاعت نما، تا وقتی دستورشان موجب نافرمانی از الله تعالی نگردد، در این دنیا با آنان به نیکی رفتار کن، خداوند با بخشش و فضل و جنتش، با تو به خوبی رفتار خواهد نمود، بدان که نافرمانی از والدین، از بزرگترین گناهان می‌باشد، زیرا خداوند متعال اطاعت از آنها را با توحید و بر حذر داشتن و منع از شرک به خودش، یکجا ذکر فرموده:

{وَاعْبُدُواْ اللّهَ وَلاَ تُشْرِکُواْ بِهِ شَیْئًا وَبِالْوَالِدَیْنِ إِحْسَانًا} [نساء: ۳۶]

«(تنها) الله را عبادت کنید و (بس. و هیچ‌کس و) هیچ چیز را شریک او قرار ندهید و به پدر و مادر خود نیکی کنید».

برادر وخواهرم! بدان که توبه، به جهت انجام دادن نیکی‌ها و عبادات می‌باشد و این منزلتی است که انسان‌های صالح در سفر این دنیا از آن جدا نخواهد شد، بلکه انبیاء و رسولان نیز همواره توبه می‌نمودند.‪

زیرا خداوند متعال در هر وقت و زمانی به توبه امر می‌فرماید و فلاح و رستگاری را در گرو آن قرار داده است.

چون همه‌ی فرزندان آدم خطا کارند. خداوند متعال می‌فرماید:

{وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِیعًا أَیُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ} [نور:۳۱]

«ای مؤمنان! همگی به سوی الله برگردید  (و از مخالفت‌هایی که در برابر خدا داشته‌اید توبه کنید) تا رستگار شوید».

پس بیاندیش که خداوند، چگونه توبه‌کنندگان را نخست به ایمان موصوف نمود، بعد آنها را به توبه دعوت کرد، تا هر مسلمانی این را بداند که توبه برای انسان در سایر راه‌هایی که به خاطر الله می‌پیماید، لازم می‌باشد.

و همواره به یاد داشته باش که بهشت با کارهای سخت و جهنم با شهوت و خواهش‌های نفسانی پوشیده است، و اگر چنین نباشد، آزمایش بندگان چگونه صورت می‌گیرد و فرق بین صابر و مجرم و مطیع و فرمان‌بردار و عاصی و نافرمان چگونه شناخته می‌شود؟

رسول خدا صلی الله علیه وسلم می‌فرماید: «وقتی خداوند بهشت را آفرید، جبرئیل را به بهشت فرستاد و فرمود: به جنت و آنچه خداوند برای اهل جنت آماده کرده بود نگاه کند، بعد نزد خداوند برگشت و گفت: قسم به ذاتت! کسی در مورد آن چیزی نمی‌شنود، مگر اینکه داخل آن بشود، رسول خدا صلی الله علیه وسلم فرمود: پس دوباره به جنت برگشت، آنگاه دید که آن با کارهای دشوار و سخت پوشیده شده است، پس به سوی خداوند برگشت و گفت، قسم به ذاتت! ترسیدم که کسی داخل آن نرود.»

اللهم إنّا نسألک الجنة و ما قرب إلیها من قول أو عمل و صلی الله و سلم علی نبینا محمد و علی آله و صحبه اجمعین.

خداوندا! از درگاه تو بهشت و آنچه از گفتار و کردار خوب که ما را به جنت نزدیک می‌کند، مسئلت داریم. و درود و سلام بر پیامبر ما محمد صلی الله علیه وسلم و آل اصحاب گرامی‌اش.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

منابع:

گامی به سوی ایمان و یقین – نویسنده: عبدالله ریگی احمدی – ناشر: انتشارات حرمین – سال و نوبت چاپ :بهار ۸۴- اول

وصف جنت – نویسنده: ابوالحسن ابن الفقیه – مترجم: ام عزیز الرحمان ملازاده – ناشر: انتشارات شیخ الاسلام احمد جام – سال و نوبت چاپ: ۱۳۸۲- اول

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

۱- متفق علیه

۲- مسلم

۳- بخاری

۴- صحیح

۵- بخاری

۶- متفق علیه

۷- بخاری ۱۱/۴۱۶ و مسلم ۲/۲۱۷۶

۸- صحیح الجامع ۴/۸۲ و الحدیث فی الصحیحین

۹- السلسلة الصحیحة ۴/۶۳۹

۱۰-صحیح الجامع ۵/۳۴

۱۱- مسلم/ ۲۲۸

۱۲- مسلم/ ۸۲

۱۳- الترمذی ۲۶۲۳ و قال حسن صحیح

۱۴- مسلم ۷۲۸

۱۵- مسلم ۲۵۵۱

۱۶- رواه الترمذی (۲۵۶۰) و قال حسن صحیح و رواه احمد ۲/۳۳۲٫ و حسن اسناده الآلبانی فی تخریج مشکاة المصابیح. حدیث رقم (۵۶۹۶).

انواع عشق و محبت کدام است؟

۱- عشق به خداوند که اساس ایمان است و همچنین دوست داشتن رسول خدا صلی الله علیه وسلم.

۲- دوست داشتن در راه خدا، مانند برادری با مؤمنان و دوست داشتن همه آنان، اما محبت نسبت به تک‌تک آنان، بر اساس میزان ایمان و تقربشان به خداوند و اطاعت او، متفاوت است.

۳-  در کنار عشق به خدا، عشق به غیر او در دل جای گیرد این همان شریک قرار دادن غیر خدا در عشقی است که داشت آن نسبت به پروردگار بر ما واجب است، مانند عشق مشرکان به الهه شان. این عشق، خود اساس شرک است.

۴-  عشق طبیعی که انواع مختلفی دارد مانند دوست داشتن از روی احترام، مثل محبت نسبت به پدر و مادر.عشق از روی دلسوزی و ترحم، مثل دوست داشتن فرزند، دوست داشتن به خاطر وجود شباهت‌هایی متعدد مثل دوست داشتن سایر انسان ها و دوست داشتن فطری و ذاتی چون دوست داشتن غذا از دیگر انواع عشق طبیعی محسوب می شوند.

محبت خالصانه خدا و رسول

چرا باید نسبت به خدا و رسول او محبت خالصانه داشته باشیم؟

زیرا خداوند سبحان از چندین جهت شایسته ی چنین محبت خالصانه ای است:

او یگانه آفریدگار هستی و منشاء حیات و انسان است.

تمام نعمت‌های نهان و آشکار بی پایانش را به انسان بخشیده، این هستی عظیم و پهناور را به خاطر مصلحت او آفریده و آن را برایش رام و مسخر نموده است. همچنین قوانین و مقررات استوار و برنامه‌های اساسی را برای انسان فرو فرستاده است.

تنها اوست که نیاز نیازمندان را برآورده و ضرر و زیان را از بندگان دور می سازد. و بندگان به او نیازمند بوده و در حالی براو اعتماد و توکل دارند.

خداوند متعال می فرماید:

{قُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَسَلَامٌ عَلَى عِبَادِهِ الَّذِینَ اصْطَفَى آللَّهُ خَیْرٌ أَمَّا یُشْرِکُونَ} [نمل:۵۹]

«بگو: خدا را سپاس می گویم و از او درخواست می نمایم که رحمت و مغفرت خود را بر بندگان برگزیده‌ی خویش نازل فرماید، آیا الله بهتر است یا آنچه آنان با او شریک می‌سازند؟»

{أَمَّن یَبْدَأُ الْخَلْقَ ثُمَّ یُعِیدُهُ؟ وَمَن یَرْزُقُکُم مِّنَ السَّمَاء وَالْأَرْضِ أَإِلَهٌ مَّعَ اللَّهِ قُلْ هَاتُوا بُرْهَانَکُمْ إِن کُنتُمْ صَادِقِینَ} [نمل:۶۴]

«آیا معبودهای دروغین شما بهترند یا کسی که آفرینش را آغاز نموده و سپس آن را برگشت می دهد و کسی که از آسمان و زمین به شما روزی عطا می کند؟ آیا معبودی با خدا است، بگو: دلیل و برهان خود را بیان دارید اگر راست می گویید».

پس تا زمانی که انسان مؤمن به این منزلت شایان از محبت و دوستی خداوند نرسد و خود را نیازمند او نداند و بر او اعتماد و توکل نکند و از او استمداد و یاری نجوید و در برابر نعمت‌های بی شمار او شکرگزار نباشد، او در ادعای محبت خداوندی صادق نبوده و حلقه‌ی ایمان خویش را گسسته است.

بعد از محبت و دوستی خداوند ضروری است که انسان مؤمن محبت و دوستی خود را نسبت به پیامبر صلی الله علیه وسلم خالص گرداند که این شخصیت وارسته نیز از چندین جهت شایان چنین محبتی است:

چون او کامل ترین اشخاص و از لغزش به دور بوده است و از گناه و معصیت معصوم می باشد.

پیامبر اسلام شایسته‪ی چنین محبتی است زیرا اطاعت از او اطاعت از خداوند بوده و سنت او بعد از کلام خداوندی دومین مرجع و منهج انسان مسلمان است. و همچنین آن شخصیت مبارک برای کسانی که خواهان مراتب عالیه‪ی انسانی و خواستار رسیدن به مجد و بزرگواری هستند الگو و راهنما است

پیامبر اسلام لایق چنین محبتی است زیرا امانتی را که خداوند به او سپرده بود به بهترین و نیکوترین شیوه ادا نمود و رسالت خویش را بدون هیچ کم و کاستی ادا و امت اسلامی را نهایت دلسوزی نصیحت و پند داده است. و آن چنانکه لازم بود به خاطر دین اسلام به گونه ای کوشید که دولت اسلام را در جزیرة‪العرب پا بر جا ساخت. او سزاوار چنین محبتی است زیرا به راستی وجود مبارکش همچون نورافکنی پرنور تمام جهان را منور ساخته و برای بشریت مایه‌ی هدایت و رحمت شد

برای اثبات این ادعا کافی است به صادق ترین سخن یعنی کلام خدا رجوع کنیم:

{لَقَدْ کَانَ لَکُمْ فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِّمَن کَانَ یَرْجُو اللَّهَ وَالْیَوْمَ الْآخِرَ وَذَکَرَ اللَّهَ کَثِیرً} [احزاب:۲۱]

«همانا سرمشق و الگوی زیبایی در پیامبر خدا برای شماست، برای کسانی که امید به خدا داشته و جویای قیامت باشند و خدا را بسیار یاد کنند».

یا در سوره انبیاء چنین می فرماید: {وَمَا أَرْسَلْنَاکَ إِلَّا رَحْمَةً لِّلْعَالَمِینَ} [انبیاء:۱۰۷]

«و ما تو را نفرستادیم مگر اینکه برای جهانیان رحمت باشی».

یا در سوره آل عمران چنین می فرماید: {قُلْ إِن کُنتُمْ تُحِبُّونَ اللّهَ فَاتَّبِعُونِی یُحْبِبْکُمُ اللّهُ وَیَغْفِرْ لَکُمْ ذُنُوبَکُمْ وَاللّهُ غَفُورٌ رَّحِیمٌ} [آل عمران:۳۱]

«بگو- ای محمد- اگر خدا را دوست می دارید از من پیروی کنید تا خدا شما را دوست بدارد و گناهانتان را ببخشاید و خداوند آمرزنده‌ی مهربان است.»

بدیهی است اگر انسان مؤمن از درون نسبت به پیامبر چنین احساسی داشته باشد لازمه‪ی آن اطاعت کامل و تسلیم شدن در برابر اوامر اوست. و تا زمانی که انسان مؤمن به این سطح شایان از محبت و اطاعت از پیامبر نرسد، چنین شخصی در ادعای محبت پیامبر  صادق نبوده و حلقه‪ی ایمان خود را گسسته است. خداوند متعال در این مورد چنین می فرماید

{فَلاَ وَرَبِّکَ لاَ یُؤْمِنُونَ حَتَّىَ یُحَکِّمُوکَ فِیمَا شَجَرَ بَیْنَهُمْ ثُمَّ لاَ یَجِدُواْ فِی أَنفُسِهِمْ حَرَجًا مِّمَّا قَضَیْتَ وَیُسَلِّمُواْ تَسْلِیمًا} [نساء:۶۵]

«اما نه به پروردگارت سوگند ـ ای محمد ـ که آنان ایمان نمی‌آورند تا آنکه تو را در اختلافاتی که میانشان اتفاق افتاده داور کنند سپس از قضاوتی که تو می‌کنی هیچ حرجی در دل راه ندهند و تسلیم امر تو گردند».

و در فضل و بزرگواری و جاودان بودن نام آن حضرت همان بس که خداوند نام او را در میان بشریت برافراشته و او را به عنوان پیشوای همه‪ی نسل ها برگزیده و بر سایر بشریت برتری بخشیده است

نمونه هایی از محبت و فداکاری

اکنون نمونه‪هایی پسندیده از عشق و فداکاری صادقانه‪ی خدا و رسول را برای خوانندگان محترم بیان می‪نماییم

اگر صفحات تاریخ را با سر انگشتان تدبیر ورق زده و به مطالعه‌ی آن بپردازیم به طور مسلم در میان آن نمونه های دلربا و شگفت انگیزی را خواهیم یافت و خواهیم دید که نسل اول مسلمانان- اصحاب و تابعین- چگونه باده‌ی عشق نوشیده و شیرینی و لذت ایمان را چشیده اند.

امام بیهقی و ابن اسحاق در کتاب تاریخ خود چنین روایت می کنند:

«یکی از زنان انصار به نام نسیبه دختر کعب در جنگ احد، پدر، برادر و شوهرش به شهادت رسیدند و پس از آنکه خبر شهادت آنان را دریافت کرد، اولین جمله ای که بر زبان آورد، جویا شدن حال رسول خدا بود. زمانی که به او خبر می دهند پیامبر صلی الله علیه وسلم سالم و تندرست است، ایمان ژرف وافرش نسبت به پیامبر چنان او را به وجد می آورد که می گوید: به خدا قسم تا پیامبر را نبینم آرام نمی‪گیرم! او را نزد پیامبر می برند و با دیدن آن ذات پاک الفاظی را که از ایمان ژرف او سرچشمه می گیرد بر زبان جاری ساخته و چنین می گوید: «کل مصیبة بعدک جلل یا رسول الله» یعنی: ای رسول خدا! با وجود مبارک و شریفت هر مصیبتی برایم سهل و آسان است

ابن عساکر با سند جیّد از بلال حبشی روایت می کند: «او بعد از رحلت پیامبر خدا در منطقه ای نزدیک شام به نام داریا مسکن می گزیند و در یکی از شب‪ها در خواب به خدمت پیامبر شرفیاب می شود، پیامبر به او می گوید: ای بلال! چرا این قدر خشک و بی رغبت هستی؟ آیا وقت آن فرا نرسیده که مرا زیارت کنی؟

بلال با حالتی وحشتناک و اندوهگین از خواب پریده و در صبح همان شب بر شترش سوار شده و روانه‪ی مدینه می شود و در آنجا بر مرقد آن بزرگوار حضور یافته و می گرید و پس از دعای علوّ درجات برای پیامبر خدا و دعای آمرزش برای خود به سوی شهر بر می گردد. ناگاه در میان راه به نوه‪های پیامبر حسن و حسین می رسد، آنان را در آغوش کشیده و شروع به بوسیدنشان می کند، حسن و حسین از او درخواست می کنند که دگر بار، آن اذانی را که در زمان پیامبر گفته است برایشان تکرار کند، بلال با درخواست و اصرار آنان بر بام مسجد رفته و در همان مناره‪ای که قبلاً اذان می گفت می‪ایستد و به محض گفتن «الله اکبر» مدینه را سراپا گریه فرا می گیرد و هنگام گفتن «أشهد أن لا إله إلا الله» صدای گریه و زاری مدینه شدت می گیرد و هنگامی که به «أشهد أنّ محمدا رسول الله» می رسد، زنان مدینه از منازل خود بیرون آمده و می پرسند: آیا پیامبر خدا دگربار مبعوث شده است؟

راوی می گوید: مدینه تا آن وقت شاهد چنین گریه و زاری مردان و زنانش و چنان شوق و علاقه‪ای نبوده است!!

اشک های محبت

گریه از شدت عشق و دوست داشتن، شگفت انگیز و اشک شوق محبت، عجیب و غریب است. تیر شوق محبت به هدف اصابت می کند و برای جدایی، طبیب و مرهمی جز وصل نیست.

اگر نزد دوستداران از محبوب‪هایشان یادی به میان آید، به سرعت گریه می کنند؛ و از چشمان شان اشک شوق سرازیر می شود.

هنگامی که کلام خداوند یگانه بر سید مخلوقات، محمد صلی الله علیه و سلم خوانده شد:

{فَکَیْفَ إِذَا جِئْنَا مِن کُلِّ أمَّةٍ بِشَهِیدٍ وَجِئْنَا بِکَ عَلَى هَؤُلاء شَهِیدًا} [نساء:۴۱]

«(ای محمد، حال اینان) چگونه خواهد بود؟ بدان گاه که از هر ملتی (از پیامبران برای شهادت بر قوم خود) گواهی بیاوریم؛ و تو را شاهدی بر اینان بیاوریم؟»

چشمانش ‪ پر از اشک شد

بادٍ هواک صبرت أم لم تصبرا      و بکاک إن لم یجرد معک أو جری

(عشق و علاقه ی تو- چه شکیبایی کنی، یا نه- آشکار و روشن است؛ و گریه ی تو- چه اشک جاری بشود، و یا نه- آشکار و روشن است.)

کم غرّ صبرک و احتمالک صاحباً    لما رآک و فی الحشا ما لا یری

(چه قدر شکیبایی و بردباری تو رفیقان را فریفت! وقتی که تو را دیدند؛ و در اندرون چیزیست، که دیده نمی شود.)

رسول خدا صلی الله علیه و سلم شب را به‪طور کامل بیدار ماند؛ و پیوسته این آیه را تکرار می کرد

{إِن تُعَذِّبْهُمْ فَإِنَّهُمْ عِبَادُکَ وَإِن تَغْفِرْ لَهُمْ فَإِنَّکَ أَنتَ الْعَزِیزُ الْحَکِیم} [مائده: ۱۱۸]

«اگر آنان را مجازات کنی، بندگان تو هستند. و اگر ایشان را گذشت کنی، همانا تو چیره و توانا و حکیم هستی».

متنبی گفته است:

عجنا فأذهب ما أبقی الفراق لنا     من العقول و ما ردّ الذی ذهبا

(سستی و تنبلی را برای ما به جای گذاشت؛ و درد فراق و جدایی، هیچ چیزی را از خرد برای ما باقی نگذاشت؛ و آنچه هم از دست رفته بود، باز پس نداد.)

وقتی سوره نصر {إِذَا جَاء نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ} نازل شد، ابوبکر صدیق رضی الله عنه از ترس جدایی رسول خدا صلی الله علیه و سلم گریه می کرد؛ و می گفت: «به دنبال نصر و فتح، رحلت و وفات پیامبر می آید.»

رسول خدا صلی الله علیه وسلم به عمر رضی الله عنه مژده‪ی ورود به کاخی را در بهشت داد و فرمود: «خواستم که وارد آن کاخ شوم؛ اما ای عمر! غیرت تو را به یاد آوردم و این کار را نکردم.» عمر با شنیدن این سخنان گریه کرد و گفت: ای رسول خدا، آیا بر تو هم غیرت می ورزم؟

لیت من لام عیونی فی الجوی     ذاق ما ذقناه فی یوم الفراق

قد شوینا أکبداً قد طویت            قبل هذا الیوم و الدم یراق

ای کاش کسی که چشمان مرا در ریختن اشک و سوزش غم و اندوه سرزنش می کند، آنچه ما در روز فراق چشیدیم، می چشید. همانا دل‪هایی را پیش از این از سوز فراق کباب کردیم؛ در حالی که از آن خون ریخته می شد

وقتی که حاطب ابن ابی بلتعه راز پیامبر را (در حمله به مکه) آشکار کرد، عمر خواست که او را بکشد؛ اما پیامبر صلی الله علیه و سلم فرمود: «ای عمر! تو چه می دانی؟ همانا خداوند از وضعیت اهل بدر آگاه بود، که به آن‪ها فرمود: «اعمَلُوا مَا شِئتُم فَقَد غَفَرتُ لَکُم» (انجام دهید، آنچه می خواهید. همانا من گناهان شما را بخشیدم)».عمر رضی الله عنه وقتی این سخنان را شنید به شدت گریست

سوگند به خدا! مسلمانان از شدت شوق و غلبه‪ی ترس و حرارت اشتیاق، نتوانستند مقاومت کنند، بلکه سرهایشان را از روی تأسف پایین انداختند؛ و پیشانی‪هایشان را گریه کنان بر زمین ساییدند؛ و سجده کنان بر صورت‪هایشان به زمین افتادند

لیتنی صنت للقاء دموعاً      ذهبت یوم حان منا الرحیلُ

کنت خففت من لهیب ضلوعی       یوم زار الفؤاد همُّ ثقیلُ

ای کاش کمی از اشک‌هایی که هنگام فرا رسیدن جدایی ریخته شدند، برای روز ملاقات باقی می‌گذاشتم.

از شعله‪ی آتش درون ام می کاستم ، روزی که همّ و غم سنگینی به سراغ دلها آمد

برخی از دوستداران خدا و رسول خدا صلی الله علیه وسلم برای رفتن به جهاد در راه خدا، نزد پیامبر آمدند تا برای رفتن آماده شوند؛ اما پیامبر فرمود: «شتر و اسبی نداریم، که شما را بر آن سوار کرده و به میدان جهاد بفرستیم.» آنان از عدم استطاعت برای رفتن تأسف کنان گریه می کردند!

خداوند فرمود: {وَلاَ عَلَى الَّذِینَ إِذَا مَا أَتَوْکَ لِتَحْمِلَهُمْ قُلْتَ لاَ أَجِدُ مَا أَحْمِلُکُمْ عَلَیْهِ تَوَلَّواْ وَّأَعْیُنُهُمْ تَفِیضُ مِنَ الدَّمْعِ} [توبه:۹۲]

«ایراد و گناهی نیست، بر کسانی که هنگامی که پیش تو آمدند، تا آنان را بر مرکبی سواری (به جهاد بفرستی) تو گفتی: مرکبی ندارم، که شما را بر آن سوار کنم. ایشان برگشتند در حالی که چشمانشان از غم پر از اشک بود».

دوستی در راه الله ماندگار و همیشگی است

1- در قیامت زیر سایه ی عرش خداوند قرار می گیرد: «عن ابی هریرة رضی الله عنه قال: قال رسول اللَّه صَلّى اللهُ عَلَیْهِ وسَلَّم: «إن اللَّه تعالى یقولُ یَوْمَ الْقِیَامةِ: أَیْنَ المُتَحَابُّونَ بِجَلالِی؟ الْیَوْمَ أُظِلُّهُمْ فی ظِلِّی یَومَ لا ظِلَّ إِلاَّ ظِلِّی» رواه مسلم.

(از ابوهریره رضی الله عنه روایت شده است که پیامبرصلی الله علیه وسلم فرمودند: الله متعال در روز قیامت می‌گوید: کجایند آنانی که در راه جلال من یکدیگر را دوست داشته‌اند؟ من امروز آنان را در سایه‌ی خود خواهم گرفت؛ روزی که سایه‌ای جز سایه‌ی من وجود ندارد.[۱])

۲- قرار داده شدن منبرهایی از نور برای شخص: «عن مُعَاذٍ رضی اللَّه عنه قال: سمِعتُ رسول اللَّه صَلّى اللهُ عَلَیْهِ وسَلَّم یقول: قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ: المُتَحَابُّونَ فی جَلالی، لَهُمْ مَنَابِرُ مِنْ نُورٍ یَغْبِطُهُمْ النَّبِیُّونَ وَالشُّهَدَاءُ».

رواه الترمذی وقال: حدیثٌ حسنٌ صحیحٌ.

(از معاذ رضی الله عنه روایت شده است که گفت: از پیامبرصلی الله علیه وسلم شنیدم که می‌فرمود: خداوند ـ عز و جل ـ می‌فرماید: برای کسانی که همدیگر را به خاطر عظمت من دوست دارند، برایشان منبرهایی از نور آماده است که (به سبب آن) پیامبران و شهیدان به منزلت آنها غبطه می‌خورند.[۲])

۳- محشور شدن با کسی که او را دوست داشته باشد: «عن أبی  موسى الأَشْعَرِیِّ رضی اللَّهُ عنه أَن النَّبِیَّ صَلّى اللهُ عَلَیْهِ وسَلَّم قال: «المَرْءُ مَعَ مَنْ أَحَبَّ». متفق علیه وفی روایة قال قیل للنبی صَلّى اللهُ عَلَیْهِ وسَلَّم الرجل یحب القوم وَلَمّا یلحق بهم؟ قال: «المرء مع من أحب».

(از ابوموسی اشعری رضی الله عنه روایت شده است که پیامبرصلی الله علیه وسلم فرمودند: شخص با کسی (محشور) است که او را دوست دارد.[۳]

در روایتی دیگر آمده است: ابوموسی رضی الله عنه گفت: به پیامبرصلی الله علیه وسلم گفته شد: انسان، گروهی را دوست دارد و هنوز (در عمل) به آن گروه نپیوسته است (حال او چگونه است)؛ پیامبرصلی الله علیه وسلم فرمودند: شخص (در روز قیامت)، با کسی (محشور) است که او را دوست دارد.[۴])

۴- خداوند آن شخص را دوست می دارد: «عن أبی  هریرة رضی اللَّه عنه عن النبی صَلّى اللهُ عَلَیْهِ وسَلَّم: «أَنَّ رَجُلاً زَارَ أَخاً لَهُ فی قَریَةٍ أُخْرَى، فَأَرْصد اللَّهُ تعالى على مَدْرجَتِهِ ملَکاً، فَلَمَّا أَتَى عَلَیْهِ قال: أَیْن تُریدُ؟ قال: أُرِیدُ أَخاً لی فی هذِهِ الْقَرْیةِ. قال: هَلْ لَکَ علَیْهِ مِنْ نِعْمَةٍ تَرُبُّهَا عَلَیْهِ؟ قال: لا، غَیْر أَنِّی أَحْببْتُهُ فی اللَّهِ تعالى، قال: فَإِنِّی رسول اللَّهِ إِلَیْکَ بأَنَّ اللَّه قَدْ أَحبَّکَ کَما أَحْببْتَهُ فِیهِ» رواه مسلم.

(از ابوهریره رضی الله عنه روایت شده است که پیامبرصلی الله علیه وسلم فرمودند: مردی به دیدار یک برادر دینی، در دهی دیگر رفت؛ خداوند بر سر راه او فرشته‌ای را منتظر گماشت و وقتی که او به فرشته رسید، فرشته به وی گفت: می‌خواهی کجا بروی؟ گفت: به دیدن برادر دینیم در این دهکده؛ گفت: آیا تو نزد او مال و نعمتی داری که به واسطه‌ی او، آن را افزایش دهی (یا کاری به او داری)؟ گفت: نه، فقط برای رضای خدا او را دوست دارم، فرشته گفت: پس من از طرف خدا به سوی تو فرستاده شده‌ام و مأمورم که (به تو بگویم): خداوند تو را دوست دارد، همچنان که تو او را به خاطر وی دوست داری[۵])

اصحاب و یاران باوفای آن حضرت صلی الله علیه وسلم وقتی آیان و احدادیثی را شنیده آن را با گوش جان، می پذیرفتند و عملاً برادری و محبت خود را نسبت به همدیگر می افزودند ما نیز که این آیات و احادیث را می شنویم باید بر اخوت و محبت نسبت به همدیگر بیفزاییم. د ر ادامه پس از بیان صفات مهاجران و انصار خداوند دیگر مؤمنان را چنین می‌ستاید:

{وَالَّذِینَ جَاؤُوا مِن بَعْدِهِمْ یَقُولُونَ رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا وَلِإِخْوَانِنَا الَّذِینَ سَبَقُونَا بِالْإِیمَانِ وَلَا تَجْعَلْ فِی قُلُوبِنَا غِلًّا لِّلَّذِینَ آمَنُوا رَبَّنَا إِنَّکَ رَؤُوفٌ رَّحِیم} [حشر:۱۰]

«و کسانی که پس از آنها آمده اند گویند: پروردگارا و و برادرانمان را که در ایمان بر ما پیشی گرفته اند بیامرز و در دل های ما نسبت به مؤمنان کینه ای مگذار؛ پروردگارا تو رئوف و مهربانی».

عزیزانم! این دعا را از صمیم دل بخوانید و از خداوند بخواهید که کینه نسبت به مؤمنان را از دل ما بزداید.

منابع:

حلاوت ایمان، عبدالله ناصح علوان، مترجم: عزیزالله عبدی، ناشر: مترجم، سال و نوبت چاپ: ۱۳۸۰- اول

دستاورد سفر تابستان، دکتر عائض قرنی، مترجم: محمد جبروتی ، نشر احسان، سال و نوبت چاپ: ۱۳۸۶- اول

تفسیر سه جزء آخر قرآن به ضمیمه آن احکامی مهم برای هر مسلمان، ناشر:www.tafseer.info ، سال و نوبت چاپ: رمضان ۱۴۲۷ ه.ق – دهم

ریاض الصالحین، نویسنده: امام نووی، مترجم: استاد محمود حواری نسب، انتشارات کردستان، سال چاپ: ۱۳۸۵یا

دریغ از این مسلمانی!؟ ، عمرو خالد، مترجم: محمد عزیز حسامی ، انتشارات کردستان، سال و نوبت چاپ:۱۳۸۷- اول

[۲]- ترمذی روایت کرده است [(۲۳۹۱)] و گفته است: حدیث حسن صحیح است.

[۳]- متفق علیه است؛ [خ(۶۱۷۰)، م(۲۶۴۰)].

[۴]- این روایت، بخشی از حدیثی است که شماره‌ی ۱۹، آمده است.

[۵]- مسلم روایت کرده است؛ [(۲۵۶۷)].

- آیا شنیده‌ای؟؟؟ آقای … تصادف کرده …

- نه!!!

- متأسفانه فوت شده …

- «إنا لله و إنا إلیه راجعون»

افکار و سؤالات متعددی مرا تکان داد، راستی دوستم هفته قبل، نه، همین دیروز، با من بود، سالم و تندرست و الان کجاست؟

مرگ، عالم بعد از مرگ، سکرات، تهدیدات بعد از مرگ، بشارت‌ها، بهشت، جهنم، پل صراط، میزان، و …

بعضی‌ها می‌گویند مرگ و سکرات سخت و شدید است و بعضی‌ها می‌گویند نه، مرگ چیزی نیست که از آن بترسیم. و برخی می‌گویند ما از مرگ نمی‌ترسیم ولی از اعمال خود می‌ترسیم و برخی دیگر کاملاً غافلند، گویا هرگز نخواهند مرد [از متن کتاب]

—————————————————————————————————————————————

دریافت کتاب به صورت سند Word

دریافت کتاب به صورت Pdf

(برای دانلود روی لینک کلیک راست نموده و سپس گزینه ی Save Target As را انتخاب نمایید).

ترجمه و بازنویسی: ابوعامر

سوره‌ی فاتحه را هر مسلمان روزانه به تعداد رکعت‌های نماز می‌خواند زیرا رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم در حدیثی که بخاری از عبادة بن صامت رضی الله عنه روایت نموده چنین می‌فرماید: «کسی که فاتحة الکتاب را نخواند نماز ندارد…» که این نشان دهنده‌ی شان والای این سوره است و شایسته است هر مسلمانی در معانی آن تامل کند زیرا بر اساس حکمت والایی خداوند از میان همه‌ی سوره‌های قرآن تکرار این سوره را در نمازها واجب گردانده است.

نام‌های سوره‌ی فاتحه:

سوره‌ی فاتحه: رسول خداوند (صلی الله علیه وعلی آله وسلم) این سوره را «فاتحة الکتاب» نام نهاده است زیرا این اولین سوره‌ای است که از قرآن خوانده می‌شود و در اول مصحف قرار دارد.

أم القرآن (مادر قرآن): رسول الله (صلی الله علیه وعلی آله وسلم) آن را به این نام خوانده است و این شاید به آن دلیل باشد که همه‌ی معانی قرآن به این سوره باز می‌گردد زیرا این سوره شامل همه‌ی معانی کلی و مبانی اساسی است که قرآن درباره‌ی آن سخن گفته است.

سبع المثانی (هفت تکرار شونده): زیرا این سوره هفت آیه‌ای است که پی در پی (در نمازها) تکرار می‌شود.

قرآن عظیم (قرآن بزرگ): رسول الله (صلی الله علیه وعلی آله وسلم) این نام را برای سوره‌ی فاتحه ذکر نموده است: «این سوره همان سبع المثانی و قرآن بزرگ است».

سوره‌ی حمد: زیرا این سوره با حمد و ستایش خداوند آغاز می‌شود.

نماز: زیرا خداوند متعال در حدیث قدسی آن را به این نام یاد نموده است: «نماز را میان بنده‌ام به دو نیمه تقسیم نموده‌ام پس هر گاه بگوید الحمدلله رب العالمین…» و همچنین برای آنکه این سوره شامل ذکر و دعا است.

نام‌های نیکوی خداوند در این سوره:

در این سوره پنج نام از نام‌های نیک خداوند (اسماء الله الحسنی) ذکر شده است:

الله ـ رب ـ الرحمن ـ الرحیم ـ المالک.

الله: این نام (بر اساس قول گروهی از علما) اسم اعظم خداوند است که دیگر نام‌ها به این نام ملحق می‌شوند و کس دیگری در این نام با او شریک نیست.

از معانی اسم الله این است که: قلب‌ها به سوی او متمایل می‌شوند و مشتاق دیدار اویند و با نام او انس می‌گیرند.

و او کسی است که عقل‌ها در شناخت حقیقت او به حیرت افتاده و نمی‌توانند او را به طور کامل بشناسند و حقیقت چیزی نیست جز آنچه خداوند در کتابش یا بر زبان پیامبرش بیان نموده است. اگر عقل‌ها در شناخت برخی از مخلوقات او دچار حیرت می‌شوند درباره‌ی ذات خداوند چه می‌توان گفت؟!

از دیگر معانی نام الله است که: او همان معبودی است که به تنهایی شایسته‌ی عبادت است و برای همین است که این اسم در کلمه‌ی شهادتین آمده است زیرا انسان مومن می‌گوید: «أشهد أن لا إله الله» (گواهی می‌دهم که معبودی به حق نیست جز الله) و مثلا نمی‌گوید: «أشهد أن لا إله إلا الرحمن».

رب (پروردگار): زیرا او پروردگار جهانیان است، پروردگار هر چیز و آفریدگار هر چیز است. همه‌ی آنچه در آسمان‌ها و زمین است بنده‌ی اوست و در قبضه‌ی او و زیر قدرت او است.

رحمن و رحیم: اسم رحمن مانند اسم الله مخصوص خداوند است و به هیچ کس جز الله تعلق ندارد و شایسته نیست کسی دیگر این نام را بر خود بگذارد. اما نام‌های دیگر بر کسان دیگری نیز گذاشته شده است. مثلا خداوند متعال در مورد پیامبرش می‌فرماید: {بر مومنان رئوف و رحیم است} [توبه: ۲۲]

دو اسم رحمن و رحیم از رحمت (مهربانی) بر گرفته شده‌اند. رحمن به معنای رحمتی است که برای همه‌ی آفریده‌هاست. و رحیم تنها مخصوص مومنان است.

حکمت از تکرار دو نام رحمن و رحیم: با این وجود که صحیح است مثلا بگوییم: «بسم الله العزیز الحکیم» اما چنین نمی‌گوییم زیرا خداوند در حدیث قدسی فرموده است: «رحمت من از خشمم پیشی گرفته است» و رسول الله (صلی الله علیه وعلی آله وسلم) بسیار اصحابش را به امید داشتن به الله و آنچه نزد الله است تشویق می‌نمود و اینکه اعتماد انسان به الله و به رحمت او بیشتر از اعتماد او به عملش باشد.

رسول الله (صلی الله علیه وعلی آله وسلم) می‌فرماید: «عمل هیچ کس او را به بهشت وارد نمی‌سازد، حتی عمل من مگر آنکه الله مرا با رحمت خود در بر گیرد».

این سه نام: الله و رب و رحمن، اساس نام‌های نیک خداوند است. اسم الله در بر گیرنده‌ی صفات الوهیت است. نام رب در بر گیرنده‌ی صفات ربوبیت و نام رحمن در بر گیرنده‌ی صفت‌های بخشش و نیکی و احسان.

ربوبیت از سوی خداوند برای بندگانش است. تألیه  از سوی بندگان برای خداوند است  و رحمت سبب و ارتباط میان خداوند و بندگانش.

مالک: که در این سخن خداوند متعال به آن اشاره شده است: {مالک روز جزا} یعنی مالک روزی که مردم در آن بر اساس آنچه کرده‌اند مورد جزا قرار می‌گیرند که این آیه شامل ثنای خداوند و بزرگداشت وی است و همچنین مومنان را به یاد روز جزا و پاداش می‌اندازد.

{حمد از آن الله، پروردگار جهانیان است}

حمد: یعنی ثنا گفتن شخص برای فضل و نعمتی که ارزانی داشته است، اما مدح یعنی ثنا گفتن شخص برای عظمت و کمالی که از آن برخوردار است.

پس حمد یعنی ثنا گفتن الهی برای نعمت‌هایی که به تو داده است. اگر گفته شد کسی خداوند را حمد گفته است به این معنا است که او را برای احسانی که به او ارزانی داشته مورد سپاس قرار داده است. اما اگر گفته شد فلانی وی را مدح گفته است لازم نیست که این مدح در برابر نعمتی باشد که به او داده بلکه به سبب کمال یا ویژگی خوبی در وی است مثلا به دلیل بلاغت و فصاحت او یا به سبب قدرت او یا چیزی دیگر.

پس در کلمه‌ی حمد هم معنای شکر است و هم معنای اعتراف به نیکی و محبت خداوندی و این سوره با این اعتراف آغاز شده است، که خود اعتراف دارای معنای بزرگی است زیرا خود اقراری است از سوی بنده به تقصیرش در برابر خداوند و نیازش به او و همچنین اقراری است به کمال و فضل و احسان خداوند متعال که این از بزرگترین انواع عبادت‌ها است.

ممکن است که بنده خداوند را در حالی عبادت کند که از عبادت خود راضی است و آن را کافی می‌داند و این عمل پذیرفته نخواهد شد زیرا در درون او نوعی رضایت از خود وجود دارد که با اعتراف و خشوع در برابر خداوند سازگاری ندارد و بنده نمی‌تواند از هیچ دری وسیع‌تر از در شکستگی و خشوع بسوی خداوند راه یابد، زیرا از بزرگترین معانی عبادت همین خشوع و شکستگی در برابر خداوند است.

برای همین است که رسول الله (صلی الله علیه وعلی آله وسلم) بسیار در برابر خداوند به نقص خود اعتراف می‌نمود و می‌فرمود: «خداوندا من به خود ظلمی بسیار روا داشتم و کسی جز تو گناهان را نمی‌بخشد پس مرا از سوی خود مورد مغفرت و رحمت قرار ده که تو بسیار بخشنده و مهربانی».

آغاز شدن سوره با {الحمد لله رب العالمین} در بر دارنده‌ی معنای اعتراف به نعمت‌هاست و شکی در این نیست که برعکس اعتراف همان انکار و ناشکری است و این نخستین گناه ابلیس است که از طاعت خداوند استکبار ورزید. پس هنگامی که بنده می‌گوید: {الحمدلله رب العالمین} از همه‌ی این‌ها تبری جسته و در واقع چنین می‌گوید: «اعتراف می‌کنم که من بنده‌ای محتاج و مقصرم و تو ای الله پروردگار من و نعمت‌دهنده و دارای فضل و بخششی».

{تنها تو را عبادت می‌کنیم و تنها از تو یاری می‌جوییم}

{إیاک}: اینجا اول ضمیر نام برده شده است که در زبان عربی اشاره به «حصر»  (منحصر گرداندن) و «تخصیص» (ویژه ساختن) دارد. و در این آیه معنای اعتراف به «الوهیت» خداوند متعال نهفته است.

الوهیت یعنی این که تنها الله شایسته‌ی عبادت است که این همان اصل و اساس توحیدی است که پیامبران برای آن مبعوث شده‌اند. زیرا قضیه‌ی ربوبیت یعنی اعتراف به خداوند، مساله‌ای است فطری، و انحرافی که در این مورد وجود دارد قابل مقایسه با انحرافی که در مورد توحید الوهیت رخ داده است نیست.

برای همین شایسته است در مورد توحید الوهیت (توحید در عبادت) و دعوت مردم به آن تلاش بیشتری شود زیرا این، اصل و اساس دین است.

در این قسمت آیه {إیاک نستعین} (تنها از تو یاری می‌خواهیم) اثبات استعانت و یاری جویی از خداوند و نفی آن از هر کس دیگر است. یعنی: «جز یاری تو نمی‌خواهیم و از غیر تو یاری نمی‌جوییم و از فضل تو بی‌نیازی نمی‌جوییم».

خداوند متعال در حدیث قدسی می‌فرماید: «این میان من و بنده‌ی من است» . سپس می‌گوییم: {إیاک نعبد} (تنها تو را عبادت می‌کنیم) این حق خداوند بر بندگان است که بنده به آن اعتراف می‌کند.

اما {إیاک نستعین} (تنها از تو یاری می‌جوییم) یاری جستن بنده از خداوند است برای اجرای صحیح این عبادت. زیرا بنده بدون یاری خداوند حتی قادر به انجام همین توحید نیست چه رسد به دیگر امور دنیا و آخرت. خداوند متعال می‌فرماید:

{ وَقَالُوا الْحَمْدُ للهِ الَّذِی هَدَانَا لِهَذَا وَمَا کُنَّا لِنَهْتَدِیَ لَوْلا أَنْ هَدَانَا اللهُ } [اعراف: ۴۳]

(و گفتند حمد و سپاس برای الله که ما را به این (راه) هدایت کرد و ما هدایت نمی‌شدیم اگر الله ما را راهنمایی نمی‌کرد.)

{ما را به راه راست هدایت نما}

این درخواست هدایت است که معانی بسیار را در خود جای داده است:

معنای اول: ما را بر راه راست ثابت قدم بدار تا آنکه به انحراف نرویم. زیرا ممکن است انسان امروز بر راه هدایت باشد و فردا دچار انحراف شود.

معنای دوم: هدایت ما را استوارتر گردان.  هدایت درجات متفاوتی دارد و هدایت یافتگان نیز در یک درجه نیستند. برخی از هدایت یافتگان به درجه‌ی والای «صدیقین» دست می‌یابند و برخی به درجه‌ای پایین‌تر و هر کس بر اساس هدایتی که یافته است بر روی صراط آسان‌تر راه خواهد پیمود.

خداوند متعال دو صراط دارد. صراطی در دنیا و صراطی در آخرت. راه رفتن تو بر روی صراط آخرت به چگونگی سیر تو در صراط دنیا مربوط است. صراط دنیایی نیز همان راه خداوند است و اطاعت از اوست در آنچه امر نموده و یا نهی کرده است. خداوند متعال می‌فرماید:

{ وَإِنَّکَ لَتَهْدِی إِلَى صرَاطٍ مُّسْتَقِیمٍ . صِرَاطِ اللهِ الَّذِی لَهُ مَا فِی السَّمَوَاتِ وَمَا فِی الأَرْضِ } [شوری: ۵۲-۵۳]

(و تو (ای پیامبر) به راه راست هدایت می‌کنی (۵۲) راه الله که هر چه در آسمان و زمین است از آن اوست)

{ما را به راه راست هدایت نما} یعنی: هدایت ما را قوی گردان و ایمانمان را افزون نما و ما را بیاموزان زیرا علم از ایمان است و هر چه بنده به راه راست پایبندتر گردد بر علمش نیز افزوده خواهد شد:

{ فَأَمَّا الّذِینَ آمَنُوا فَزَادَتْهُمْ إِیمَاناً وَهُمْ یَسْتَبْشِرُونَ } [توبه: ۱۲۴]

(اما کسانى که ایمان آورده‏اند بر ایمانشان مى‏افزاید و آنان شادمانى مى‏کنند)

و افزون شدن ایمان یعنی افزوده شدن بر ثبات و پایداری در راه راست (صراط مستقیم). خداوند متعال می‌فرماید:

{ الَّذِینَ اهْتَدَوْا زَادَهُمْ هُدى } [محمد: ۱۷] (و آنانی که راه هدایت پیمودند (خداوند) بر هدایت آنان افزود)

زیرا ممکن است انسان هدایت شده باشد اما باز هم هدایتش افزایش یافته و بصیرت و علم و معرفت و صبرش افزون شود که این یکی از معانی این سخن خداوند است که:‌ {ما را به راه راست هدایت نما}.

معنای سوم: صراط مستقیم و راه راست آن است که بنده در هر زمانی همان کاری را انجام دهد که خداوند در آن زمان از او می‌خواهد، و آنچه را خداوند نهی نموده است انجام ندهد. به معنای دیگر خداوند در قلب وی آن اندازه علم و اراده‌ی جزمی و محکم برای انجام امر خداوندی، و بد دانستن جزمی برای ترک نهی خداوندی قرار دهد که به سوی خیر رهنمون گردد و شر و بدی را ترک گوید و این یکی از معانی هدایت به راه راست است.

حقیقت هدایت:

{ما را به راه راست هدایت نما} یعنی اینکه ای پروردگار مرا در همه‌ی امور زندگی به سوی آنچه دوست داری و از آن خشنود می‌گردی راهنمایی کن سپس مرا در انجام آنچه مرا بسوی آن راهنمایی کرده‌ای نیرومند ساز.

راز گمراهی به یکی از این دو مساله برمی‌گردد: «علم و عمل» و افتادن در ضد این دو یعنی «بی علمی» = جهل و «بی عملی».

نخست: جهل: زیرا ممکن است در انسان رغبت انجام کار نیک وجود داشته باشد اما طریقه‌ی شرعی انجام کار نیک را نداند و راه و روش اهل بدعت را در پیش گیرد و بدون هیچ فایده‌ای خود را به زحمت اندازد و به سبب کمبود علم و آگاهی فکر کند که دارد کار نیک انجام می‌دهد در حالی که اینطور نیست.

هنگام که انسان می‌گوید: {ما را به راه راست هدایت نما} وی در واقع از پروردگارش درخواست علم و آگاهی می‌کند و از او می‌خواهد که راه را به وی نشان دهد تا در گمراهی جهل سرگردان نشود.

دوم: هوا و خواهش نفس: ممکن است انسان عالم و دانا باشد اما دارای عزیمت و اراده‌‌ای نباشد که او را برای انجام کار نیک به حرکت درآورد و به سبب هوای نفس (تنبلی و تن پروری) کار واجب را انجام ندهد یا آنکه با وجود آنکه می‌داند کاری حرام است از روی ضعف ایمان و غلبه‌ی شهوت و عجله برای به دست آوردن خوشی دنیایی مرتکب آن شود.

{راه کسانی که به آنها نعمت ارزانی داشتی نه (راه) آنانی که بر آنان خشم گرفتی و نه (راه) گمراهان}

این آیه در واقع تاکید و شرح آیه‌ی قبل است. {راه کسانی که بر آنها نعمت ارزانی داشتی} و «کسانی که خداوند به آنان نعمت بخشیده است» کسانی‌اند که نعمت هدایت کامل الهی را به دست آورده‌اند و بر اساس آیه‌ی دیگری از قرآن «پیامبران و صدیقان و شهدا و صالحانند».

{نه آنانی که بر آن‌ها خشم گرفته‌ای…} اینان کسانی هستند که حق را شناخته‌اند و آن را ترک گفته‌اند که یهود و کسانی‌اند که بر روش آنانند. خداوند متعال در جای دیگر می‌فرماید:

{قُلْ هَلْ أُنَبِئُکُم بِشَرٍّ مِّن ذَلکَ مَثُوبَةً عِندَ اللهِ مَن لَّعَنَةُ اللهُ وغَضِبَ عَلَیْهِ وَجَعَلَ مِنْهُمُ الْقِرَدَةَ وَالْخَنَازِیرَ وَعَبَدَ الطَّاغُوتَ أُوْلَئِکَ شَرٌّ مَّکَاناً وأَضَلُّ عَن سَوَاءِ السَّبِیلِ} [مائده: ۶۰]

(بگو آیا شما را به بدتر از این کیفر در پیشگاه الله خبر دهم همانان که الله لعنتشان کرده و بر آنان خشم گرفته و از آنان میمون‌ها و خوک‌ها خلق نموده و آنانکه طاغوت را پرستش کرده‏اند اینانند که از نظر منزلت بدتر و از راه راست گمراه‏ترند)

آنانی که خداوند بر آنان خشم گرفته‌اند ـ چه از یهودیان و چه کسان دیگر ـ به راه راست هدایت نشده‌اند و سبب این هدایت نیافتن همان پیروی از هوای نفس و خواهش‌های نفسانی است. بر این اساس یهودیان نسبت به هدایت علم داشتند اما به آن عمل نکردند.

خداوند متعال در این آیه {مغضوب علیهم} را بر {ضالین} مقدم داشته است زیرا کار اینان بدتر و گناهشان بزرگتر است. اگر انسان به سبب ندانستن گمراه شود ممکن است با کسب علم و معرفت نسبت به خداوند به هدایت دست یابد اما اگر گمراهی‌اش به سبب هوای نفس باشد سخت است که دست از گمراهی بردارد.

اما {ضالین} یعنی گمراهان کسانی هستند که از روی جهل و نادانی حق را ترک کرده‌اند که «نصارا» (مسیحیان) و کسانی هستند که به راه و روش آنانند. البته ممکن است گروهی از آنان نیز پس از جهل دچار عناد و پافشاری بر گمراهی شده باشند.

راه های سه گانه:

راه اول: صراط مستقیم = راه راست

این راه راه کسانی است که حق را شناخته و به آن عمل نموده‌اند. خداوند متعال می‌فرماید: {اوست کسی که پیامبرش را با هدایت و دین حق فرستاد} [توبه: ۳۳] که هدایت و دین حق یعنی: علم نافع و عمل صالح.

راه دوم: راه مغضوب علیهم

این راه یهود و کسانی است که به راه روش آنانند. این گروه کسانی هستند که حق را شناخته‌اند اما به آن عمل نمی‌کنند.

راه سوم: راه ضالین = گمراهان (۱)

اینان کسانی هستند که عمل می‌کنند اما بر اساس جهل و نادانی. برای همین است که برخی از سلف گقته‌اند: «هر که از عابدان این امت به گمراهی رفته است شباهتی به مسیحیان دارد» به مانند برخی از اهل تصوف که خداوند را بر اساس جهل و گمراهی عبادت می‌کنند.

در پایان از الله سبحانه و تعالی می‌خواهم که ما را از کسانی قرار دهد که به راه راست هدایت شده‌اند و علم نافع و عمل صالح به دست آورده و از پیمودن راه «مغضوبان» و «گمراهان» در امان مانده‌اند.

________________________________________________________________________

۱- برای مطالعه در این زمینه پیشنهاد می‌کنم کتاب «گمراهان» نوشته‌ی مهندس مهدی بازرگان را مطالعه نمایید.

ترجمه شده از بروشور منتشر شده توسط دار القاسم

الحمد لله رب العالمین الرحمن الرحیم والصلاة والسلام على الهادی إلى الصراط المستقیم محمد بن عبد الله وعلى آله وصحبه ومن تبعهم على النهج القویم.

هر کس در حدیثی که امام بخاری در اول کتابش از ابن عباس رضی الله عنهما روایت می‌کند، تأمل کند با نشانه‌های عجیبی که هرقل این مرد عاقل به آن اشاره کرده روبرو می‌شود.

حدیث: ابن عباس رضی الله عنهما از معاویة بن ابو سفیان رضی الله عنه در باره‌ی رفتن ابوسفیان پیش هرقل و سؤالات هرقل درباره‌ی رسول الله صلی الله علیه وسلم روایت می‌کند که : هرقل از آنها سؤال کرد : آیا کسی به خاطر نفرت از دینی که وارد آن شده، آن را رها می‌کند؟ منظورش این بود که آیا کسی که وارد دین محمد صلی الله علیه وسلم شده، از روی نفرت آن را رها می‌کند؟ ابوسفیان گفت: نه.

هرقل گفت: ویژگی ایمان همین است، هرگاه که  قلب با آن انس بگیرد.

علامت عجیبی است، که این مرد عاقل به آن اشاره نموده است، تمسک به دین مبتنی بر محبت و رضایت از آن .

زیرا هرکس دین را دوست داشت به آن چنگ می‌زند و هرکس از آن بدش آمد، رهایش می‌کند.

ویژگی دین اسلام این است که هرکس حقیقت آن را درک کرده و در قلبش نفوذ کند، هر مشکلی که پیش بیاید آن را ترک نخواهد کرد.

اصحاب محمد صلی الله علیه و سلم خوشی اسلام را با هیچ خوشی دیگر یکی نمی‌دانستند.

امام مسلم نیشابوری از انس رضی الله عنه روایت می کند که : شخصی نزد رسول الله صلی الله علیه وسلم آمده و از او سؤال کرد، قیامت چه وقت است؟ رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: چه چیزی برای آن آماده کرده‌ای؟

گفت: محبت الله و رسولش (صلی الله علیه وسلم) را.

رسول الله فرمود: پس تو (در قیامت) با کسانی هستی که آنها را دوست داری.

انس رضی الله عنه می‌گوید: بعد از شادی مسلمان شدن ، هیچ چیزی مانند گفته‌ی رسول الله صلی الله علیه وسلم که فرمود: “تو با کسانی هستی که دوستشان داری”، ما را شاد نکرده بود.

انس رضی الله عنه می‌گوید: و من الله و رسولش و ابوبکر و عمر را دوست دارم و امیدوارم که در قیامت با آنها باشم اگر چه اعمالم مانند آنها نیست.

به همین دلیل بود که صحابه رضی‌الله عنهم در برابر اذیت و آزار کفار قریش صبر می‌کردند. در مقابل گرسنگی صبر می‌کردند، در مقابل فقر صبر می‌کردند، در مقابل غربت صبر می‌کردند، در برابرهرچیزی در راه الله صبر می‌کردند و به دینشان چنگ می‌زدند زیرا ایمان و محبت آن در دلهایشان ریشه دوانده بود و با آن انس گرفته بودند در نتیجه با تمام اتفاقاتی که پیش آمد آن را رها نکردند.

امروز مصیبت ما، کسانی هستند که تلاششان خرابی دلها نسبت به دین و متنفر نمودن قلبها از شریعت می‌باشد.

و برای اینکار قلمها و تصویرها و فیلم هایشان را به کار بسته‌اند.

قطعا این بدبختی بزرگی است که در سینه‌ی یک انسان بغض دین و نفرت از اهل آن باشد.

انسان گاهی از جایی ضربه می‌خورد که خودش هم نمی‌داند، و چه بسا این ضربه در دین شخص باشد نعوذ بالله، و به همین دلیل است که یکی از دعاهایی که رسول الله صلی الله علیه و سلم آن را زیاد تکرار می‌کرد این دعا بود: ” یا مقلب القلوب ثبت قلبی علی دینک” (ای گرداننده ی قلبها ، قلبم را بر دین خود ثابت بگردان)

امروز ما به افرادی مبتلا شده‌ایم که دین را عقب‌افتادگی معرفی کرده و می‌گویند  دین جلوی پیشرفت و تکنولوژی را می‌گیرد و علمای شریعت را به عنوان افرادی معرفی می‌کنند که واقعیت را درک نکرده و فتواها و علومشان متعلق به زمان گذشته است و به درد اکنون نمی‌خورد.

این افراد با حمله به دین آن را در چشم دینداران زشت جلوه داده و چیزهایی  به آن نسبت می‌دهند که کاملا از آن برئ می‌باشد.

اشتباهات دینداران را بزرگ جلوه می‌دهند تا مردم و جامعه را از آنها متنفر کنند و در واقع هدف آنها اشخاص نیستند بلکه هدف، هدایت و نوری است که آنها با خود حمل می‌کنند.

هیچ چیزی پیدا نکرده مگر اینکه به علما و دعوتگران و امامان و خطیبان و انجمن‌های خیریه و غیره نسبت می‌دهند تا اینکه آنها را در چشم افراد درست کار و کسانی که ظاهرشان را با سنت رسول الله صلی الله علیه و سلم آراسته اند، خراب کرده و در نتیجه نگاه این انسانها را به دین عوض کنند.

می‌بینی که این افراد با سخن‌های ناروا و تهمت‌های فراوان و نگاه‌های زشت و بی‌ادبی با علماء و داعیان دین برخورد نموده و این باعث نفرت از دین شده و در نتیجه رها کردنش آسان می‌شود و غیرت نسبت به دین و خشم نسبت به هتک حرمتهای آن کم رنگ شده و از بین می‌رود و این همان چیزی است که مفسدان به دنبال آن هستند.

در پایان یک سؤال می‌کنم: در روز قیامت دوست داری کجا و با چه کسی باشی؟

جواب: به حدیث انس رضی الله عنه در این مقاله رجوع کن و آن را با تعمق بخوان، سپس به قلبت نگاه کن، چه چیزی را دوست دارد؟

{یا ایها الذین امنو توبو الی الله توبة نصوحا} [ تحریم ۸]

(ای مومنان به درگاه خدا برگردید وتوبه ای خالصانه کنید)

برادران وخواهران خداوند تبارک وتعالی در بسیاری از آیات ما را به سوی توبه فرامی خواند واین یکی از آیاتی است که خداوند در کلامش ما را به توبه امر کرده است و خداوند تبارک وتعالی در آیه ای دیگر می فرماید:

{و من لم یتب فاولئک هم الظالمون}

(کسانی که به درگاه خدا توبه نکنند از ظالمان وستمکارانند)

توبه چیست؟

توبه همان پشیمانی قلبی، استغفار زبانی، عدم بازگشت توسط اندام

بیائیم با قلب پشیمان شویم (ندامت شدید) و همراه با زبان از خدا طلب مغفرت کنیم (استغفار)

وبا اندام خود نشان دهیم که می توانیم خدا را خوشحال کنیم.

این سوال پیش می آید اگر ما تمام این موارد را عمل کنیم چه می شود؟

گناهان قبل از توبه چه می شود؟

ای پیامبر از سوی من بگو ای بندگانی که بر خود اسراف کرده اید، از رحمت خدا نا امید نشوید. به راستی خداوند همه گناهان را می بخشد. بی گمان اوست آمرزگار مهربان و پیش از آنکه عذاب به شما برسد، آنگاه یاری نیابید به سوی پروردگارتان باز آیید و در برابر او تسلیم شوید. ( سوره زمر آیه ۵۳،۶۳)

وهمچنین ابن ماجه رحمه الله روایت میکند.

«التائب من الذنب کمن لا ذنب له» (صحیح الجامع ۳۰۰۸)

«توبه کننده از گناه همانند کسی است که هیچ گناهی ندارد».

جواب دوستانی که  ناشی از عدم یقین وایمان وهمچنین بدبینی احساس می کنند که گناهان آنها بیشتر از آن است که خداوند آنها را ببخشد.

خداوند تبارک وتعالی میفرماید:

{ورحمتی وسعت کل شیء}

«رحمت من همه چیز را فرا گرفته»

وهمچنین خداوند  تبارک وتعالی  در حدیث قدسی می فرماید:

«هر کس نظر وعلمش درباره من چنین باشد که توانایی بخشیدن تمامی گناهان را دارم او را خواهم بخشید و برایم اصلا مهم  نخواهد بود به شرط آنکه با من کسی را شریک نگرداند»

این حدیث را طبرانی در کبیر و همچنین حاکم روایت کرده است (صحیح الجامع ۴۳۳۰)

کارهایی که فرد توبه کننده باید انجام دهد.

۱-  از روی اخلاص توبه کند نه از روی عجز وناتوانی

۲- گناه هایی را که انجام داده آن ها را زشت پندارد  ونه اینکه از انجام دادن بار دیگر آنها لذت ببرد. (یعنی در قلب خود باز به خوشی از آن یاد کند)

۳- با انجام توبه نسبت به رفتارش مغرور نگردد.

۴-  از بین بردن اسباب گناه وحرام.

۵- به بدنش توجه کند و در راستای اطاعت وفرمانبرداری قرار دهد.

۶- بازگرداندن حقوق کسانی که بر آنها ظلم شده (حق الناس)

درصورت مرتکب شدن دوباره گناه چه کنیم؟

شایسته است دو کار را انجام دهیم

پشیمانی قلبی و عزم جدی بر ترک گناه. (پشیمانی قلبی)

اعضاء وجوارح بدن اعمال نیکو بسیار انجام دهند که یکی از آنها نماز توبه است

حضرت ابوبکر (رضی الله عنه) روایت می کند از حضرت محمد (صلی الله علیه وسلم) شنیدم که فرمودند:

«جز این نیست که هر کس مرتکب گناهی بزرگ یا مهم یا …گردد سپس برخیزد و طهارت گرفته و دو رکعت نماز بخواند و از خداوند بخشاینده طلب بخشش بکند، الله گناه او را خواهد بخشید» (این حدیث را اصحاب سنن روایت کرده اند. صحیح الترغیب والترهیب ۱/۲۸۴)

دوست عزیز شاید بگویی گناهان زندگی را بر من تلخ کرده واستراحت وآرامشم را از من گرفته اما بدان این حالات از نشانه ی توبه صادقانه است واز رحمت الله نا امید مباش وشاکر باش که توانسته ای توبه ای صادقانه کنید.

ای بنده ی خدا، پروردگار کریم ومهربان در توبه را گشوده. آیا بهتر نیست وارد آن شوی؟

پروردگار باشکوه وعظمت نیاز به توبه ی ما ندارد اما اندکی تفکر کن ما با توبه ی واقعی پروردگار جهانیان را خوشحال می کنیم خوشحال کردن پروردگار آسمان ها و زمین افتخار کمی نیست.

صد هزاران دام ودانه است ای خدا            ما چو مرغان حریص و بی نوا

دم به دم ما  بسته ی دام توایم                   هر یکی گر باز و سیمرغی شویم

می رهانی هر دمی ما را و باز                  سوی دامی می رویم ای بی نیاز

منبع: «توبه» (عنوان اصلی: التوبة إلی الله)

تالیف: دکتر یوسف قرضاوی

ترجمه: دکتر احمد نعمتی

ناشر: احسان

آیا تا حالا شده دعا کنید و مستجاب نشود؟ قطعاً چنین اتفاقی افتاده است چون ما با این همه گناه مستجاب الدعوه که نیستیم ولی با این حال نباید نا امید شد. طبق روایات وارده می‌شود فهمید که الله جل جلاله بسیار توبه پذیر است به طوری که در حدیثی چنین وارد شده است:

ارشاد رسول الله صلی الله علیه و سلم است که خداوند فرمود: «اگرقومی برروی زمین باشند که تمام احکام خدا رابدون کمی و کاستی انجام دهند من این قوم را هلاک می‌کنم و از صحنه روزگار محو می‌کنم و قومی را می‌آورم که گناه کنند و از کرده‌ی خود پشیمان شده و توبه کنند»

البته این به معنای اجازه‌ی انجام گناه نیست بلکه امید و فرصتی واقعاً طلایی است برای گناه کاران. خداوند می‌فرماید:

توبه:

{ إِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَى اللّهِ لِلَّذِینَ یَعْمَلُونَ السُّوَءَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ یَتُوبُونَ مِن قَرِیبٍ فَأُوْلَئِکَ یَتُوبُ اللّهُ عَلَیْهِمْ وَکَانَ اللّهُ عَلِیماً حَکِیماً} [نسا/۱۷]

«‏بی‌گمان خداوند تنها توبه کسانی را می‌پذیرد که از روی نادانی (و سفاهت و حماقت ناشی از شدّت خشم و غلبه شهوت بر نفس) به کار زشت دست می‌یازند، سپس هرچه زودتر (پیش از مرگ، به سوی خدا)  برمی‌گردند (و از کرده‌ی خود پشیمان می‌گردند)، خداوند توبه و برگشت آنان را می‌پذیرد. و خداوند آگاه  (از مصالح بندگان و صدق نیّت توبه‌کنندگان است) و حکیم است (و از روی حکمت درگاه توبه را بر روی توبه‌کنندگان باز گذاشته است).»

و باید به این نکته مهم در قرآن کریم توجه کنیم، خداوند می‌فرماید:

{وَلَیْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِینَ یَعْمَلُونَ السَّیِّئَاتِ حَتَّى إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ إِنِّی تُبْتُ الآنَ وَلاَ الَّذِینَ یَمُوتُونَ وَهُمْ کُفَّارٌ أُوْلَئِکَ أَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَاباً أَلِیماً} [نساء/۱۸]

« توبه‌ی کسانی پذیرفته نیست که مرتکب گناهان می‌گردند (و به دنبال انجام آنها مبادرت به توبه نمی‌نمایند و بر کرده خویش پشیمان نمی‌گردند) تا آن گاه که مرگ یکی از آنان فرا می‌رسد و می‌گوید: هم اینک توبه می‌کنم (و پشیمانی خویش را اعلام می‌دارم). همچنین توبه کسانی پذیرفته نیست که بر کفر می‌میرند (و جهان را کافرانه ترک می‌گویند). هم برای اینان و هم آنان عذاب دردناکی را تهیّه دیده‌ایم.»

پس با توجه به این آیه‌ی کریمه باید فهمید که توبه‌ی بدون پشیمانی پذیرفته نمی‌شود و این موضوع واقعاً نکته‌ای ظریف و قابل اهمیت است. ما باید خداوند را ناظر و شاهد بر اعمال و کردار خود بدانیم و با یاری خداوند بزرگ دست ازگناه و معصیت بکشیم.

نماز پنجگانه‌ی روزانه و نماز جمعه:

«الصَّلَوَاتُ الْخَمْسُ وَالْجُمْعَةُ إِلَى الْجُمْعَةِ وَرَمَضَانُ إِلَى رَمَضَانَ مُکَفِّرَاتٌ مَا بَیْنَهُنَّ إِذَا اجْتَنَبَ الْکَبَائِرَ». «مَا مِنْ امْرِئٍ مُسْلِمٍ تَحْضُرُهُ صَلَاةٌ مَکْتُوبَةٌ فَیُحْسِنُ وُضُوءَهَا وَخُشُوعَهَا وَرُکُوعَهَا إِلَّا کَانَتْ کَفَّارَةً لِمَا قَبْلَهَا مِنْ الذُّنُوبِ مَا لَمْ یُؤْتِ کَبِیرَةً وَذَلِکَ الدَّهْرَ کُلَّهُ». [مسلم].

رسول اکرم (صلى الله علیه وسلم) می‌فرماید: ادای نمازهای پنجگانه و نماز جمعه تا جمعه بعد، و روزه‌ی رمضان تا رمضان بعد، کفاره‌ی گناهان (صغیره) فاصله بین خود می‌‌باشند بشرطی که از گناهان کبیره پرهیز شود. هر مسلمانی که به هنگام آمدن وقت نماز مرتب وضو بگیرد و رکوع و سجود را نیکو بجای آورد و خاشع و خاضع باشد. بشرطی که بسوی گناهان کبیره نرود نمازهایش برای همیشه کفاره‌ی گناهان گذشته او خواهد بود.

روزه‌ی روز عرفه «روز قبل از عید قربان»:

«صِیَامُ یَوْمِ عَرَفَةَ أَحْتَسِبُ عَلَى اللَّهِ أَنْ یُکَفِّرَ السَّنَةَ الَّتِی قَبْلَهُ وَالسَّنَةَ الَّتِی بَعْدَهُ». [مسلم، والترمذی وابن ماجه والحاکم].

پیامبر (صلى الله علیه وسلم) می ‌فرماید: روزه روز عرفه کفاره گناهان سال قبل و سال بعد از خود می ‌باشد.

روزه روز دهم ماه محرم «عاشورا»:

«وَصِیَامُ یَوْمِ عَاشُورَاءَ أَحْتَسِبُ عَلَى اللَّهِ أَنْ یُکَفِّرَ السَّنَةَ الَّتِی قَبْلَهُ». [مسلم وأبوداود والترمذی وابن ماجه والحاکم]. روزه عاشورا «روز دهم ماه محرم» کفاره گناهان سال قبل از خود است.

آمین گفتن:

«إِذَا أَمَّنَ الْإِمَامُ فَأَمِّنُوا فَإِنَّهُ مَنْ وَافَقَ تَأْمِینُهُ تَأْمِینَ الْمَلَائِکَةِ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ». [البخاری و مسلم].

پیامبر (صلى الله علیه وسلم) می‌ فرماید: هر گاه امام «در نماز جماعت» آمین گفت شما هم آمین بگویید، همانا کسی که آمین گفتن او با آمین ملائکه همزمان باشد «گناهان صغیره» گذشته‌ اش بخشوده می ‌شود.

تب (به همراه صبر بر آن):

«لاَ تَسُبِّی الْحُمَّى، فَإِنَّهَا تُذْهِبُ خَطَایَا بَنِی آدَمَ کَمَا یُذْهِبُ الْکِیرُ خَبَثَ الْحَدِیدِ». [مسلم].

رسول الله (صلى الله علیه وسلم) می‌‌فرماید: تب را دشنام ندهید چون بیماری تب بسان کوره آهنگری که زنگ آهن را می ‌زداید گناهان را محو می‌ کند.

وضوی زیبا و کامل:

«من توضأ فأحسن الوضوء خرجت خطایاه من جسده حتی تخرج من تحت أظفاره». (مسلم).

پیامبر (صلى الله علیه وسلم) فرمود: هر کس وضوء بگیرد و وضویش کامل و زیبا باشد خداوند گناهان او را محو می‌‌نماید. «گناهانش از تن او حتی از زیر ناخنهایش خارج می‌‌شود».

اذان:

مؤذن که بانگ بر آورد هر تر و خشکی «هر چیز» برایش شهادت می‌دهد و گناهانش آمرزیده می‌‌شود.

«المؤذن یغفر له بمد صوته ویشهد له کل رطب ویابس». [النسائی].

خواندن این ذکر عظیم:

کسی که در شب از خواب بیدار شود و اذکار زیر را بخواند و بعد ازآن بگوید: «اللّهم اغْفِر لی». پروردگارا! مرا مورد عفو و بخشش خود قرار ده یا دعائی بکند خداوند جوابش را می ‌دهد و اگر وضوء بگیرد و نماز بخواند نمازش قبول می ‌شود. دعا این است.

«لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِیْکَ لَهُ، لَهُ الْمُلْکُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى کُلِّ شَیْءٍ قَدِیْرٌ. سُبْحَانَ اللهِ، وَالْحَمْدُ لِلَّهِ، وَاللهُ أَکْبَرُ. ولاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللهِ». [البخاری ومسلم].

معنی: هیچ معبودی بجز الله نیست تنها و بی ‌شریک است و عظمت و ستایش برای اوست و بر هر چیزی تواناست ستایش و پاکی برای خداست و غیر از او خدایی نیست. حول و قوه و توکل تنها بر اوست. [بخاری و مسلم].

ان شاء الله که با عمل به این موارد صحیفه‌ی دلمان نورانی و عاری از گناه باشد.

وصلی الله علی سیدنا و نبینا و مولانا و شفیعنا محمدوصلی الله علیه و آله و صحبه و سلم اجمعین و من تبعهم باحسان الی یوم دین.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

منابع:

۱- قرآن کریم

۲- ۱۱ رساله سودمند برای هرمسلمان، مولف: جمعی ازنویسندگان، مترجم:عبدالسلام برهانی

مسجدالحرام: جمعه ۲۱ ذی الحجه ۱۴۲۹ برابر با ۲۹ آذر ۱۳۸۷

خطبه‌ی اول:

ستایش از آن الله است. او را حمد گفته و از او یاری جسته و آمرزش می‌خواهیم و از بدی‌های خود و کارهای ناشایستمان به الله  پناه می‌بریم. هرکه را الله هدایت کند گمراهگری نخواهد داشت و هرکه را گمراه سازد او هدایتگری نخواهد یافت…

و گواهی می‌دهم که معبودی به حق نیست جز الله که واحد و بی‌شریک است و گواهی می‌دهم که محمد بنده و پیامبر اوست. درود و سلام و برکات خداوند بر وی و بر اهل بیت پاک و صحابه‌ی نیک وی و تابعین و همه‌ی کسانی باد که تا قیامت به نیکی از آنان پیروی نمایند.

اما بعد… راست‌ترین سخن کلام خداست و بهترین روش، روش محمد ـ صلی الله علیه وآله وسلم ـ است و بدترین امور در دین نوآوری در آن است و هر نوآوری بدعت است و هر بدعتی گمراهی است. و بر شما باد جماعت مسلمانان که دست خدا با جماعت است و هرکه راه تکروی را در پیش گیرد به تنهایی به آتش درافتد.

سپس شما و خود را به تقوای خداوند در پنهان و آشکار سفارش می‌کنم که او ـ سبحانه و تعالی ـ به آنچه در پنهان و آشکار می‌گذرد آگاه است:

{ یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلاَ تَمُوتُنَّ إِلاَّ وَأَنتُم مُّسْلِمُونَ } [آل عمران: ۱۰۲]

(ای کسانی که ایمان آورده‌اید آنگونه که شایسته‌ی الله است تقوای وی را پیشه سازید و نمی‌رید مگر در حالی که مسلمان هستید.)

ای بندگان خداوند،‌ روزهای حج و مناسک آن به مانند ابرهای بارانی، غرید و بارید، بارانی که رحمت بود و بخشش گناهان، و چنین بارانی می‌رویاند و ثمر می‌بخشد. آری ثمره‌ای که صلاح است و تقوا، و استقامت است و هدایت… این از فضل خداوندی است که هر که کار نیک انجام دهد ایمانش افزوده شده و اعمالش نیکو شود.

{ وَالَّذِینَ اهْتَدَوْا زَادَهُمْ هُدًى وَآتَاهُمْ تَقْواهُمْ }‌ [محمد: ۱۷]

(و کسانی که به هدایت گرایش یافتند بر هدایتشان افزوده شده و [توفیق] پرهیزگاری به آنان داده شد)

و تا بنده‌ی مومن از نور خداوند نور برگیرد و به واسطه‌ی اعمال صالح به او نزدیک شود. و کار نیک نوری است در قلب مومن و باعث روشنی در چهره و وسعت در روزی و محبت در قلب مردم است.

روزهایی که گذشت موسمی بابرکت بود برای حجاج و برای دیگر مردم و روزهایی بودند بس بزرگ از روزهای خداوند…

وارد شده است که آزاد شدن از آتش در روز عرفه شامل حاجیان و غیر حاجیان می‌شود پس مبارک باد بر آنهایی که خداوند طاعتشان را پذیرفته حتی اگر در خانه‌ی خود نشسته بودند… مبارک باد برای آنکه از حج خود بازگشته به مانند روزی که از مادرش زاده شده، بدون هیچ گناه و معیصتی… مبارک باد برای آن حاجی که با پاکی درون و بیرون به خانواده‌ی خود بازمی‌گردد.

ای مسلمانان… پایان موسم حج به مانند پایان سال، وقتی است برای مراجعه و محاسبه، چنانکه بازرگانان و سرمایه‌داران در پایان هر سال انجام می‌دهند و در مورد تجارت خویش به دقت محاسبه نموده و زیردستان خود را مورد بازخواست قرار می‌دهند تا اشتباهات تصحیح شود و عملکردهای صحیح مورد استفاده‌ی دوباره قرار گیرد و همچنین برای سوددهی و دوری از زیان دوباره…

انسان مومن در سیر و سلوک به سوی خداوند به این محاسبه نیامندتر است مخصوصا که وی موسم عظیمی از مواسم خداوند را به پایان رسانده. موسمی که خداوند درباره‌ی آن می‌فرماید:

{ فَإِذَا قَضَیْتُم مَّنَاسِکَکُمْ فَاذْکُرُواْ اللّهَ …} [بقره: ۲۰۰]

(پس هنگامی که مناسک خود را به پایان رساندید الله را یاد کنید…)

ذکری که در مرحله‌ی اول به ذهن آدم می‌رسد ذکر زبانی با همه‌ی انواع آن است که بدون شک چنین ذکری مورد نظر می‌باشد اما آن ذکری که نباید آن را به فراموشی سپرد ذکر قلبی خداوند متعال و به یاد داشتن مراقبت همیشگی او و یادآوری اطلاع و علم او نسبت به ماست و اینکه او حرکات وسکنات تو را دیده و او مراقبی است که غافل نمی‌شود و گواهی است که آگاه است.

اگر انسان مسلمان این را به یاد داشته باشد و پروردگار خود را در همه حال ذکر کند به آن درجه‌ی بلند و باارزشی دست پیدا خواهد کرد که در این حدیث متفق علیه بدان اشاره شده است که: «مرتبه‌ی احسان آن است که پروردگارت را طوری عبادت کنی که انگار او را می‌بینی و اگر او را نمی‌بینی [بدانی که] او تو را می‌بیند».

کسی که در همه حال پروردگارش را در یاد داشته باشد با همه‌ی همت و تلاش و با شادی و خوشحالی رو به انجام طاعات می‌آورد و اگر فتنه‌ها و شهوت‌ها به او روی آورد دورترین مردم از گناهان خواهد بود زیرا او خداوندی را به یاد خواهد آورد که خیانت چشمان و آنچه را در سینه‌هاست می‌داند.

یاد خداوند و به یاد داشتن مراقبت وی باعث هر خیر و جلوگیری کننده از هر بدی است… همیشگی بودن مراقبت الهی در واقع ثمره‌ی دانستن این نکته است که خداوند تو را می‌بیند و سخن تو را می‌شنود و در هر حال و هر هنگام بر عمل تو آگاه است:

{… وَکَانَ اللَّهُ عَلَى کُلِّ شَیْءٍ رَّقِیبًا..} [احزاب: ۵۲]

(… و الله بر هر چیزی مراقب و ناظر است…)

هر که این مساله را دانسته و به این یقین داشته باشد و آن را به یاد بیاورد روی به محاسبه‌ی نفس و بازجویی آن خواهد آورد، و در وضعیت و کارهای خود دقیق خواهد شد و به یاد ایستادن خود در برابر خداوند بزرگی خواهد افتاد که هیچ کوچک و بزرگی را رها نخواهد کرد…

این محسابه‌ی نفس مخصوصا پس از مواسم طاعات و در پی گذشت شب‌ها و روزها و با گذشت ماه‌ها و سال‌ها بیشتر مورد تاکید است و این سخن خداوند متعال دال بر این مساله است:

{ یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَلْتَنظُرْ نَفْسٌ مَّا قَدَّمَتْ لِغَدٍ } [حشر: ۱۸]

(ای کسانی که ایمان آورده‌اید تقوای الله را در پیش گیرید و هر کس نگاه کند که برای فردای خود چه پیش فرستاده است)

خداوند متعال در این آیه بندگانش را امر نموده که ببینند برای فردای خود چه فرستاده‌اند که این دربرگیرنده‌ی محاسبه‌ی نفس و نگاه به این قضیه است که آیا آنچه پیش فرستاده برای ملاقات با پروردگار مناسب است یا نه و هدف از این نگاه به اعمال آماده شدن برای روز بازپسین و پیش فرستادن اعمالی است که بنده را از عذاب الهی نجات داده و او را در برابر مولایش روسفید گرداند.

خداوند متعال می‌فرماید:

{… وَاعْلَمُواْ أَنَّ اللّهَ یَعْلَمُ مَا فِی أَنفُسِکُمْ فَاحْذَرُوهُ …} [بقره: ۲۳۵]

(… و بدانید که الله به آنچه در درون شماست آگاه است پس از وی پروا دارید)

در کتاب “صفة الصفوة” چنین آمده که: “هرکه در درون خود مراقبت خداوند را در نظر گیرد خداوند نیز در حرکات اعضا و جوارحش وی را حفظ می‌کند” و همچنین گفته شده که: “مراقبت الهی یعنی خالص گرداندن پنهان و آشکار برای خداوند” که چنین خصوصیتی از بزرگداشت خداوند و بزرگداشت حرمات وی نشأت می‌گیرد که در پی آن قلب انسان از عظمت الهی و هیبت و خشیت وی پر شده و به همراه آن کمال محبت و بزرگداشت وی در قلب جای می‌گیرد که همه‌ی این‌ها مستلزم اطاعت امر الهی و ایستادن در کنار منهیات وی است.

خداوند متعال در آیات حج در سوره‌ی حج می‌فرماید:

{ ذَلِکَ وَمَن یُعَظِّمْ حُرُمَاتِ اللَّهِ فَهُوَ خَیْرٌ لَّهُ عِندَ رَبِّهِ …} [حج: ۳۰]

(اینچنین است و هر آنکه حُرُمات الله را پاس دارد این برای او نزد پروردگارش بهتر است…)

گروهی از مفسران در تفسیر این آیه گفته‌اند: “حرمات خداوند در این آیه به معنای آن چیزهایی است که باعث خشم وی می‌شود و از آن نهی نموده است و بزرگداشت آن یعنی ترک انجام آن”  لیث می‌‌گوید: “بزرگداشت حرمات خداوند یعنی این که بنده زیر پا نهادن آن را برای خود روا نداند” و همچنین گفته شده که: “حرمات یعنی امر و نهی الهی” و گفته شده که: “حرمات همان مناسک و شعائر و آداب حج است”

که البته صحیح این است که لفظ “حرمات خداوند” همه‌ی این تفسیرها را در بر می‌گیرد،‌ زیرا “حُرُمات” جمع کلمه‌ی “حَُرمت” است و حرمت چیزی است که احترام و نگهداری و مراعات و حفظش لازم است و این همان حقیقت تقوا است که خداوند در مورد حج بدان امر نموده و فرموده است:

{ الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَّعْلُومَاتٌ } (حج ماه‌هایی است مشخص) تا آنجا که می‌فرماید: { وَتَزَوَّدُواْ فَإِنَّ خَیْرَ الزَّادِ التَّقْوَى..} (و توشه برگیرید که بهترین توشه تقوا است) [بقره: ۱۹۷]

و تقوی اینچنین تفسیر شده است: ترس از خداوند جلیل و عمل به وحی منزَل و آمادگی برای روز رفتن” این کلماتی است که انسان عاقل را در پایان هر سال و انسان عابد را پس از پایان عبادت به فکر فرو می‌برد زیرا او بر اساس رهنمودهای قرآنی آیات حج خود را مورد محاسبه قرار می‌دهد.

ای مسلمانان… هنگامی که خداوند متعال بنده‌اش را با چنین نعمتی یعنی نعمت تقوا و مراقبت و بزرگداشت خداوند و محاسبه‌ی نفس مورد منت قرار دهد، او را شادی و لذتی می‌چشاند که سعادت و خوشبختی آن را در قلب خود می‌یابد، زیرا هیچ لذتی در دنیا شبیه شادی قلب با خداوند و چشم روشنی و سروری که در آن است نیست بلکه این شادی، از حالات بهشتی است تا آنجا که یکی از صالحان می‌گوید: “لحظاتی [از سرور و شادی] بر من می‌گذرد که با خود می‌گویم اگر اهل بهشت در این حالت باشند واقعا در لذت به سر می‌برند.”

که بی شک این شادی کمکی است برای ادامه‌ی راه رسیدن به رضایت الهی و بذل تلاش در طلب بهشت او و فرار از خشم خداوند. و هر که این سرور و شادی را در خود نیافت باید که ایمان و اعمال خود را مورد اتهام قرار دهد زیرا ایمان، شیرینی و حلاوت دارد و هر که این شیرینی را نچشیده باید برگردد و از نور آن برگیرد.

رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم شیرینی ایمان را در حدیثی ذکر نموده. در صحیح مسلم آمده است که رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم فرمودند: “طعم ایمان را چشیده است کسی که به پروردگاری الله خشنود گردید و اسلام را با خشنودی به عنوان دین خود پذیرفت و با رضایت، محمد را به عنوان پیامبر خود برگزید”

و در صحیحین آمده است که رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم فرمود: “سه چیز است که هر که آن‌ها را در خود بیابد شیرینی ایمان را خواهد چشید: [یکی] این که الله و رسولش برای او از دیگران محبوبتر باشند، و [دیگر این که] شخص را تنها برای الله دوست بدارد، و [دیگر این که]‌ پس از آن که خداوند او را از کفر نجات داد چنان از بازگشت به آن نفرت داشته باشد که از افتادن در آتش متنفر است”.

آیا به خود بازگشته‌ایم و نفس خود را در این پایان سال و پایان موسم حج مورد محاسبه قرار داده‌ایم؟ و آیا این را درک کرده‌ایم که ما چه بخواهیم و چه نخواهیم داریم آرام آرام به سوی خانه‌ی آخرت می‌رویم؟ این مراحل طی می‌شود و عمرها پایان می‌یابد و راه روشن و آشکار است:

{ وَاللّهُ یَدْعُو إِلَى دَارِ السَّلاَمِ وَیَهْدِی مَن یَشَاء إِلَى صِرَاطٍ مُّسْتَقِیمٍ }

(و الله به سوی سرزمین امن و امان (که بهشت است) فرا می‌خواند و هر آنکه را بخواهد به سوی راه راست هدایت می‌کند)

اعوذ بالله من الشیطان الرجیم: {یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آَمَنُوا هَلْ أَدُلُّکُمْ عَلَى تِجَارَةٍ تُنجِیکُم مِّنْ عَذَابٍ أَلِیمٍ (۱۰)  تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَتُجَاهِدُونَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ بِأَمْوَالِکُمْ وَأَنفُسِکُمْ ذَلِکُمْ خَیْرٌ لَّکُمْ إِن کُنتُمْ تَعْلَمُونَ (۱۱) یَغْفِرْ لَکُمْ ذُنُوبَکُمْ وَیُدْخِلْکُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِی مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ وَمَسَاکِنَ طَیِّبَةً فِی جَنَّاتِ عَدْنٍ ذَلِکَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ (۱۲) وَأُخْرَى تُحِبُّونَهَا نَصْرٌ مِّنَ اللَّهِ وَفَتْحٌ قَرِیبٌ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِینَ} [صف: ۱۰-۱۳]

(اى کسانى که ایمان آورده‏اید آیا شما را بر تجارتى راهنمای کنم که شما را از عذابى دردناک مى‏رهاند؟ (۱۰) به الله و رسول او ایمان بیاورید و در راه الله با مال و جانتان جهاد کنید این، اگر بدانید براى شما بهتر است (۱۱) تا گناهانتان را بر شما ببخشاید و شما را در بهشت‌هایی که از زیر آن جویبارها روان است و سراهایى خوش در بهشت‌هاى همیشگى وارد سازد این، کامیابى بزرگ است (۱۲) و [رحمتى] دیگر که آن را دوست دارید یارى و پیروزى نزدیکى از جانب الله است، و مؤمنان را بشارت ده)

خداوند من و شما را با قرآن عظیم مبارک گرداند و ما را با آیات و ذکر حکیم سود رساند؛ این سخنم را گفته و برای خود و شما از خداوند متعال آمرزش می‌خواهم.

خطبه‌ی دوم:

ستایش از آن الله است که با نعمت او نیکی‌ها به کمال می‌رسد و با رحمت او رحمت‌ها به دست می‌آیند و با عفو و گذشت او لغزش‌ها بخشیده شده و با لطف او خواسته‌ها اجابت می‌شوند…

خداوندا گناهان ما را بیامرز و عیب‌های ما را بپوشان و کارهای ما را آسان بگردان و ما را به خواسته‌هایی که باعث رضایت توست برسان و عاقبت ما را ختم به خیر بگردان…

و گواهی می‌دهم که معبودی به حق نیست جز الله که واحد و بی‌شریک است و گواهی می‌دهم که محمد، بنده و پیامبر اوست؛ درود و سلام و برکات خداوند بر او و بر اهل بیت و همه‌ی یاران وی باد.

اما بعد… ای مسلمانان… از ابوذر و معاذ بن جبل رضی الله عنهما از رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم روایت است که ایشان فرمودند: “هر جا که باشی تقوای خداوند را پیشه کن و پس از کار بد کار نیک انجام بده تا آن را پاک سازد و با مردم با اخلاق نیک رفتار کن” [به روایت ترمذی با سند صحیح]

تقوا نصیحت همیشگی خداوند برای پیشینیان و پسینیان است، و انجام نیکی پس از بدی همان مراجعه‌ی همییشگی و استغفار و توبه است و بهترین کلمات، کلمه‌ی توحید است چنانکه در حدیثی که احمد در مسند خویش با سند صحیح روایت نموده آمده که رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم فرمودند: “لا إله إلا الله بهترین نیکی‌هاست” و این کلمه مقتضی این است که عبادت تنها برای خداوند بی‌شریک انجام گیرد.

و مهمترین مراجعه و محاسبه‌ای که بر افراد و گروه‌های امت واجب است، محاسبه‌ی درونی آنان در مورد توحید و پاک سازی عبادت‌ها از آلایش‌های شرک با همه‌ی انواع آن است. رد کردن محسابه‌ی درون و گردن ننهادن به آن، روش مشرکان نخستین است که گفتند:

{…إِنَّا وَجَدْنَا آبَاءنَا عَلَى أُمَّةٍ وَإِنَّا عَلَى آثَارِهِم مُّقْتَدُونَ } [زخرف: ۲۳]

(ما پدرانمان را بر راه و روشی یافته‌ایم و ما بر اثر آنان ره می‌پیماییم)

آنان ندانسته‌اند که شرک در واقع خطرناک‌ترین عامل نابودی و گمراهی و ویرانگری است:

{ وَلَقَدْ أُوحِیَ إِلَیْکَ وَإِلَى الَّذِینَ مِنْ قَبْلِکَ لَئِنْ أَشْرَکْتَ لَیَحْبَطَنَّ عَمَلُکَ وَلَتَکُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِینَ (۶۵) بَلِ اللَّهَ فَاعْبُدْ …} [زمر: ۶۵-۶۶]

(و به تو و به کسانی که پیش از تو بودند وحی نمودیم که اگر شرک بورزی بطور قطع عمل تو ساقط خواهد شد و از زیانکاران خواهی بود (۶۵) بلکه الله را عبادت کن…)

کلمه‌ی شهادتین “لا إله إلا الله، محمد رسول الله” است که به معنای طاعت رسول الله صلی الله علیه وسلم در اوامر و نواهی وی است و اقرار به این است که حق قانون‌گذاری در عقاید و عبادات تنها از آن الله پروردگار جهانیان است و هیچ مجالی برای نوآوری در دین وجود ندارد بلکه نوآوری و بدعت در دین راهی است به سوی شرک.

خداوند عزوجل می‌فرماید:

{ أَمْ لَهُمْ شُرَکَاء شَرَعُوا لَهُم مِّنَ الدِّینِ مَا لَمْ یَأْذَن بِهِ اللَّهُ …} [شوری: ۲۱]

(یا شاید آنان شریکانی دارند که دینی برای آنان بنیان نهاده‌اند که الله بدان اجازه نداده است…)

پس از کلمه‌ی توحید نمازهای پنجگانه قرار دارند که پنج نمازند که در روز و شب به جای آورده شده و برای شخص مکلف ترک آن جایز نمی‌باشد… اگر امت خواهان پیروزی و موفقیت است باید رابطه‌ی خود را با پروردگارش در نمازهای پنجگانه مورد محاسبه قرار دهد که این نمازها علاوه بر آنکه ستون دینند، پاک کننده گناهان نیز می‌باشند

{ وَأَقِمِ الصَّلاَةَ طَرَفَیِ النَّهَارِ وَزُلَفًا مِّنَ اللَّیْلِ إِنَّ الْحَسَنَاتِ یُذْهِبْنَ السَّیِّئَاتِ …}‌[هود: ۱۱۴]

(و نماز را در دو سوی روز و در اوائل شب به پا دار. همانا خوبی‌ها، بدی‌ها را از بین خواهد برد…)

همچنین زکات رکنی از ارکان اسلام و پاک کننده مسلمانان است:

{ خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَکِّیهِم بِهَا …} [توبه: ۱۰۳]

(از اموال آنان صدقه برگیر تا آنان را به واسطه‌ی آن پاک و پاکیزه سازی…)

پس از آن روزه‌ی رمضان می‌آید که رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم درباره‌ی آن می‌فرماید: “هر که رمضان را از روی ایمان و احتساب روزه گیرد گناهان گذشته‌اش آمرزیده خواهد شد.” [متفق علیه]

اما در مورد حج همین کافی است که شخص حاجی از آن به مانند روزی که از مادرش زاده شده است پاک باز می‌گردد. [صحیحین]

دیدید چگونه ارکان بزرگ اسلام پاک کننده‌ی گناهان است؟ این ارکان با عظمت و اهمیتی که دارند شایسته فرد مومن است که خود را در مورد آن‌ها مورد محاسبه قرار دهد تا آنکه حال و روزش نیک شده و اشتباهات و نقص‌ها را بیابد و اشکالات را اصلاح نموده و از گناهان توبه کند زیرا او وقت رسیدن اجل را نمی‌داند.

چه کسانی که در این سال مرگ آنان را از میان برد و چه تغییراتی که در دنیا رخ داد و پایان همه چیز به سوی زوال است:

{ وَاتَّقُواْ یَوْمًا تُرْجَعُونَ فِیهِ إِلَى اللّهِ ثُمَّ تُوَفَّى کُلُّ نَفْسٍ مَّا کَسَبَتْ وَهُمْ لاَ یُظْلَمُونَ } [بقره: ۲۸۱]

(و از روزی بترسید که در آن بسوی الله بازخواهید گشت سپس هر کس آنچه را انجام داده بازخواهد یافت و به آنان ستم نخواهد شد)

و در پایان درود و سلام فرستید بر رحمت هدایتگر و آن نعمت خداوندی، محمد بن عبدالله، رسول و برگزیده‌ی خداوند… خداوندا درود فرست بر محمد و آل محمد همانگونه که بر ابراهیم و آل ابراهیم درود فرستادی و بر محمد و آل محمد برکت ارزانی دار همانگونه که بر ابراهیم و آل ابراهیم ارزانی داشتی که تو بسیار ستوده شده و باعظمتی.

خداوندا اسلام و مسلمانان را عزت ده، خداوندا اسلام را عزت ده و مسلمانان را پیروز بگردان و شکر و مشرکان را خوار گردان و دشمنان دین را نابود گردان و این سرزمین و دیگر سرزمین‌های مسلمان را در امن و امان بدار.

خداوندا ما را در سرزمین‌هایمان ایمن بدار و مسئولان ما و والیان امر ما را صالح گردان و مسئولیت ما را در دست کسانی قرار ده که تقوای تو را داشته و در پی رضایت تو باشند.

خداوندا آنان را که دینت را یاری می‌دهند یاری ده و طاغیان و ملحدان و فاسدان را خوار گردان. خداوندا دینت را و کتابت را و سنت پیامبرت و بندگان مومنت را یاری ده. خداوندا مجاهدان در راهت را در فلسطین و در همه جای دنیا یاری ده. خداوندا محاصره‌ی آنان را در هم شکن و جان‌های آنان را حفظ نما و آنان را در امن و امان بدار و بر دشمنانشان پیروز گردان…

خداوندا غم و غصه‌ی غصه‌داران مسلمان را از بین برده و سختی سختی دیدگان را رفع نما و بند اسیران را بگشا و وام وام‌داران را ادا کن و با رحمت خویش بیماران ما و بیماران مسلمانان را شفا ده.

خداوندا ما به خود ستم نمودیم و اگر تو ما را مورد مغفرت و رحمت قرار ندهی از زیانکاران خواهیم بود… خداوندا تویی آن خداوندی که معبودی به حق جز تو نیست، تو بی‌نیازی و ما فقیریم… باران را بر ما ببار و ما را از مایوسان مگردان… خداوندا ما را باران عطا نما، خداوندا ما را باران عطا نما و ما را بارانی گوارا و خوش و پی در پی و فراگیر و سودمند و بی‌زیان عطا کن که بندگان را سیراب گرداند…

خداوندا آن را باران رحمت بگردان نه باران عذاب و نابودی و ویرانی و غرق… خداوندا ما از تو آمرزش می‌خواهیم که تو بسیار آمرزنده‌ای پس آسمان را بر ما بباران. خداوندا ما بنده‌ای از بندگان توایم پس با گناهان ما فضل خود را از ما دریغ مدار.

خداوندا حاجیان و زائران را حفظ نما و آنان را به سلامت و با دست پر به سرزمین‌هایشان بازگردان و از ما و آنان بپذیر ای صاحب جلال و برگواری…

پروردگارا از ما بپذیر که تو شنوا و دانایی و از ما توبه پذیر که تو بسیار توبه‌پذیر و مهربانی. پاک و بی‌عیب است پروردگار تو، آن پروردگار عزت و بزرگی از آنچه مشرکان به دروغ وی را وصف می‌نمایند و سلام بر پیامبران و الحمد لله رب العالمین.

با تشکر از شبکۀ جهانی نور

http://www.nourtv.net

غرور و تکبر، از شاه راه‪های ورود شیطان به نفس آدمی می‪باشد. این صفت، همان درد کشنده‪ای است که ابلیس را از آسمان به زمین فرود کشید.

{قَالَ مَا مَنَعَکَ أَلاَّ تَسْجُدَ إِذْ أَمَرْتُکَ قَالَ أَنَاْ خَیْرٌ مِّنْهُ خَلَقْتَنِی مِن نَّارٍ وَخَلَقْتَهُ مِن طِینٍ} [اعراف:۱۲]

«(خداوند به او) گفت: چه چیز تو را باز داشت از اینکه سجده ببری، وقتی که من به تو دستور (تعظیم و تواضع برای آدم) دادم؟ (ابلیس از روی عناد و تکبر پاسخ) گفت: من از او بهترم چرا که مرا از آتش آفریده ای و او را از خاک. (و آتش کجا و خاک کجا!)»…

مردم «عاد» به خاطر قدرت و امکانات خود دچار غرور گردیدند و می گفتند: «کیست که از ما قوی‪تر باشد» به همین خاطر زمینه ذلت دنیا و آخرت خود را فراهم نمودند.

در غزوه‪ی حنین یاران رسول خدا به خاطر فراوانی خود دچار غرور شدند، و گفتند: «امروز به خاطر فراوانی تعداد خود دچار شکست نخواهیم شد» اما دچار شکستی تلخ گردیده و مجبور به عقب‪نشینی شدند.

به همین جهت است که رسول اکرم صلی الله علیه وسلم از تکبر و غرور به خدا پناه می برد…

انسان مسلمان از تکبر و خودپسندی دوری می کند و تلاش می نماید که هیچ‪گاه به این بیماری خطرناک که مانع حرکت او به سوی کمال است، مبتلا نگردد. زیرا به خوبی می داند که کم نبوده اند نعمت‪هایی که به زحمت تبدیل شده اند، و عزتی که به ذلت، و قوتی که به ضعف دگرگون گردیده اند. خداوند متعال می‪فرماید:

{وَغَرَّتْکُمُ الْأَمَانِیُّ حَتَّى جَاء أَمْرُ اللَّهِ وَغَرَّکُم بِاللَّهِ الْغَرُورُ} [حدید:۱۴]

«آرزوها و گمانه شما را گول زد تا اینکه فرمان (مرگتان توسط) خداوند، فرا رسید و شیطان شما را از راه خدا به در برد».

رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرماید: «سه چیز مایه‪ی نابودی و بد عاقبتی انسان است: بخل و خباثت سرکش، کشش‪های دنبال شونده، و خودخواهی و خودپسندی انسان نسبت به کارهای خود».

برخی از علت های غرور و خودپسندی

۱- علم و دانش: گاهی انسان به خاطر علم و دانشی که دارد دچار غرور و خودخواهی می شود، و همین حالت باعث می شود که برای بیشتر نمودن آن تلاش نکند، و خود را بر دیگران برتر بداند و تنها خود را اهل رأی و نظر به شمار بیاورد.

بدترین تکبر، تکبر عالمی است که به علم خویش بنازد و خود را از دیگران برتر بداند این شخص را علمش سودی نبخشیده، زیرا کسی که علم را به خاطر خداوند حاصل کرده باشد علم او را متواضع و فروتن و نفسش را خاضع می گرداند و همیشه مواظب نفس خویش است و از آن غفلت نمی ورزد بلکه مدام آن را محاسبه می کند و در پی اصلاح آن است زیرا اگر از آن غفلت کند نفسش سرکش می شود و صاحبش را از راه منحرف و هلاک می سازد و کسی که علم را برای ریاست و مباهات طلب کند و با کناره چشم به مسلمانان بنگرد و آنان را بی‪عقل و خوار بشمارد این برترین تکبر است و هر کس که ذره‪ای تکبر در قلبش باشد وارد بهشت نمی شود. و لا حول و لا قوة الا بالله.

۲- ثروت: گاهی هم دارایی و ثروت او را دچار غرور و تکبر می نماید، حق هر کاری را به خود می دهد و دیگران را خوار و حقیر می شمارد، و به فساد و بدهکاری می پردازد.{إِنَّ قَارُونَ کَانَ مِن قَوْمِ مُوسَى فَبَغَى عَلَیْهِمْ وَآتَیْنَاهُ مِنَ الْکُنُوزِ مَا إِنَّ مَفَاتِحَهُ لَتَنُوءُ بِالْعُصْبَةِ أُولِی الْقُوَّةِ إِذْ قَالَ لَهُ قَوْمُهُ لَا تَفْرَحْ إِنَّ اللَّهَ لَا یُحِبُّ الْفَرِحِینَ { إلى قوله تعالى: {فَخَسَفْنَا بِهِ وَبِدَارِهِ الْأَرْضَ} [قصص:۷۶-۸۱]

«قارون از قوم موسی بود و (بر اثر دارایی زیاد) بر آنان دراز دستی کرد و تکبر ورزید، ما آن اندازه گنج به او داده بودیم که تنها حمل کلیدهای خزاین آن بر گروه پر زور و با قدرت سنگینی می‌کرد. وقتی که قوم او، به او گفتند: (از روی ناسپاسی و گردنکشی) شادمانی نکن که خداوند شادمانان (سرمست از غرور) را دوست ندارد».

تا آنجا که می‌فرماید: «ما او و خانه‌اش را به زمین فرو بردیم».

۳- قدرت: در موارد زیادی هم انسان‪هایی که دارای مقام و موقعیتی هستند دچار غرور و تکبر می‪وشوند، و دست به ستمگری و سلب ازادی و هتک حرمت مردم می زنند.

۴- موقعیت: گاهی هم انسانی به خاطر برخورداری از حسب و نصب و وابستگی به قشری خاص دچار غرور و خودپسندی می شود و در همه‪ی امور خود را حق به جانب می شمارد و برای کسب فضیلت و کمال رغبتی به عبادت و خدمت ندارد، و با چشم خواری و ذلت به مردم نگاه می کند و انتظار دارد که همه او را مورد احترام قرار دهند و دست به سینه در خدمت او باشند.

۵- عبادت: گاهی نیز ممکن است انسانی به عبادت و اعمال نیک خود مغرور شود، و آن را به رخ دیگران بکشد، و فضل وتوفیق خداوند را فراموش کند و ارزش و منزلت خود را عملاً بلندتر از دیگران بداند.

معالجه غرور و خودپسندی

زمانی انسان می تواند با خوی خودپسندی مقابله کند که مدام به خود یادآور شود که نعمت‪هایی مانند: علم و ثروت و قوت وعزت و حسب و نسب و توفیق عبادت او… به خاطر هدایت و فراهم گردانیدن اسباب و عوامل زیادی توسط خداوند بوده است. و هرگاه بخواهد، همه‪ی آنها را در یک چشم بر هم نهادن از او می گیرد.

زیرا خداوند سرچشمه‪ی نعمت‪های مادی ومعنوی است و همه‪ی خیر و منفعت به خاطر هدایت اوست. پیامبر گرامی اسلام می فرمایند: «هیچ‪کس را علمش به تنهایی نجات نخواهد داد؟» گفتند: یا رسول الله شما هم؟ فرمود: «من هم مگر آنکه رحمت خداوند شامل حالم بشود».

{تِلْکَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُهَا لِلَّذِینَ لَا یُرِیدُونَ عُلُوًّا فِی الْأَرْضِ وَلَا فَسَادًا وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِینَ} [قصص:۸۳]

«ما آن سرای آخرت را تنها نصیب کسانی می‌نماییم که در زمین خواهان تکبر و برتری و فساد و تباهی نیستند و عاقبت از آن پرهیزگاران است».

منابع:

کلیات اسلام، نویسنده: ابوبکر الجزایری، مترجم: عبدالعزیز سلیمی، ناشر: نشر احسان، سال و نوبت چاپ: ۱۳۸۱- اول

قایق‪های نجات در طوفان حوادث، نوسنده: دکتر فتحی یکن، مترجم: قادر قادری، ناشر: نشر احسان، سال و نوبت چاپ: ۱۳۷۹- اول

گناهان کبیره، نویسنده: امام شمس الدین ذهبی (رحمه الله) مترجم: عبدالقدوس دهقان، ناشر: انتشارات شیخ الاسلام احمد جام، سال و نوبت چاپ: ۱۳۸۷-چهارم

ریاض الصالحین، نویسنده: امام نووی، مترجم:استاد احمد حواری نسب، ناشر:انتشارات کردستان، سال چاپ:۱۳۸۵

بسم الله والصلاة والسلام علی رسول الله وعلی آله وصحبه أجمعین…

دوستان من! با گذشت نیمی از رمضان سوال مهمی خود را مطرح می کند:

تا کنون روزه در درون تو چه تاثیری داشته است؟

۱- آیا توانسته ای معنای این سخن پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم را که «هر که از روی ایمان و احتسابِ پاداش، رمضان را روزه گیرد گناهان گذشته اش آمرزیده می شود» در خود محقق بسازی؟

حجاج بن یوسف در یکی از سفرهای خود در کنار آبی میان مکه و مدینه توقف کرد و خواست تا غذا بخورد که عربی صحرانشین را دید و او را به غذا دعوت کرد.

آن صحرانشین گفت: “کسی که از تو بهتر است مرا دعوت کرده و من نیز اجابت کرده ام”

حجاج گفت: “او چه کسی است؟”

گفت: “خداوند متعال مرا به روزه دعوت کرد و من نیز روزه گرفتم”

حجاج گفت: “آیا در این گرمای شدید؟”

اعرابی گفت: “بله، برای روزی گرمتر روزه گرفته ام”

حجاج گفت: “امروز افطار کن و فردا روزه بگیر”

آن مرد گفت: “باشد، البته اگر زنده ماندن من را تا فردا تضمین کنی!”

حجاج گفت: “نمی توانم چنین تضمینی کنم”

آن اعرابی گفت: “پس چگونه از من می خواهی چیزی را که نزدیک است، با چیزی دیگری که نسیه است و بر آن توانایی هم نداری عوض کنم؟”

۲- برادر و خواهر من! آیا در حالی که روزه هستی این به ذهنت خطور کرده است که خداوند متعال آن سرور بی نیازی است که همانند ندارد؟ خداوند متعال می فرماید:

{قُلْ أَغَیْرَ اللّهِ أَتَّخِذُ وَلِیًّا فَاطِرِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَهُوَ یُطْعِمُ وَلاَ یُطْعَمُ قُلْ إِنِّیَ أُمِرْتُ أَنْ أَکُونَ أَوَّلَ مَنْ أَسْلَمَ وَلاَ تَکُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِکَینَ} [الأنعام: ۱۴]

(بگو آیا غیر از الله، پدیدآورنده ی آسمانها و زمین سرپرستى برگزینم و اوست که غذا مى‏دهد و غذا داده نمى‏شود؟ بگو من مامورم که نخستین کسى باشم که اسلام آورده است و [به من فرمان داده شده که] هرگز از مشرکان مباش)

این تویی که به غذا نیاز داری. این من و توایم که دارای نقصیم و اوست که اهل تقوی و مغفرت است.

۳- آیا در این ماه با قلب و اعضای خود روزه گرفته ای؟ آیا با این روزه وابستگی های ناشایست از قلبت خارج شده است؟ آیا قلب خود را از دوستی و تعلق به دنیای نفرین شده مداوا کرده ای؟

دوستان من…

بیایید با گذشت این روزهای رمضان نیت های خود را دوباره نو کنیم تا آنکه جایزه ی این ماه را از دست ندهیم:

۱- در حالی که ضعف خود را حس می کنی روزه بگیر. خداوند چنین فرموده است:

{وَخُلِقَ الْإِنْسَانُ ضَعِیفًا} [النساء: ۲۸]

(و انسان، ضعیف آفریده شده است)

پس حال که اینگونه است از او نیرو و قدرت بگیر که هیچ قدرت و نیرویی نیست جز توسط او… خداوندا ما را بر نیک روزه گرفتن و انجام نیک هر عمل صالح دیگری که باعث نزدیکی ما به تو شود یاری ده.

۲- در حالی روزه بگیر که در برابر خداوند احساس کوچکی و فقر می کنی:

{یَا أَیُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ إِلَى اللَّهِ وَاللَّهُ هُوَ الْغَنِیُّ الْحَمِید} [فاطر: ۱۵]

(اى مردم شما به الله نیازمندید و الله است که بى‏نیاز ستوده است)

۳- با قلبی شکسته روزه بدار و به یاد داشته باش که خداوند با دلشکستگان است.

۴- برای مداوای قلبت روزه بدار:

نسائی از أبوأمامة رضی الله عنه روایت کرده که گفت: به رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم گفتم: مرا به عملی امر کن که آن را انجام دهم. ایشان فرمودند: «روزه بگیر که روزه هیچ همانندی ندارد» گفتم: ای رسول خداوند من را به انجام کاری دستور بده، فرمود: «روزه بدار که روزه همانند ندارد». [به روایت نسائی و تصحیح شیخ آلبانی]

شاید که روزه قلب های ما را که به علت گناهان و دوستی دنیا بیمار شده اند شفا دهد.

۵- روزه بگیر و امید درجات بالا و اجر آن را داشته باش. روزه بگیر تا با انجام کاری که خداوند آن را به خود منسوب کرده است، شرفیاب گردی:

بخاری در حدیثی این سخن رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم را روایت نموده است که ایشان فرمودند: «همه‌ی اعمال انسان برای اوست مگر روزه که ازآن من است و من پاداش آن را می دهم»

۶- روزه بگیر تا در امان بمانی:

رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم می فرماید: «روزه سپری است در برابر عذاب خداوند» [صحیح الجامع: ۳۸۶۶]

و در روایتی دیگر چنین آمده است: «روزه سپر و دژی است محکم در برابر آتش» [صحیح الترغیب: ۹۸۰]

۷- روزه بگیر تا دور شوی…

رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم می فرماید: « هرکه یک روز را در راه خداوند روزه گیرد خداوند او را به فاصله ی صد سال از جهنم دور می سازد» [صحیح الجامع: ۶۳۳۰]

۸- و روزه بگیر تا نزدیک شوی…

خداوند بزرگ می فرماید:

{وَمَا تُقَدِّمُوا لِأَنفُسِکُم مِّنْ خَیْرٍ تَجِدُوهُ عِندَ اللَّهِ هُوَ خَیْرًا وَأَعْظَمَ أَجْرًا وَاسْتَغْفِرُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِیمٌ}[المزمل: ۲۰]

(هر کار خوبى براى خویش از پیش فرستید آن را نزد الله بهتر و با پاداشى بیشتر باز خواهید یافت و از الله آمرزش بخواهید که الله آمرزنده مهربان است)

[منبع: سایت "وذکر" به نقل از سایت شیخ هانی حلمی با کمی تغییر و تصرف – ترجمه ی آیات با استفاده از سایت پارس قرآن]